Elektra-installatie appartement (3 kamers): aanleg en afmontage

Het werk bestaat uit twee fasen. Daartussen werken meestal de stukadoor en de schilder.

Aanleg van het leidingwerk is het skelet van de installatie. De elektricien tekent de routes af, freest sleuven, legt elektrabuizen met installatiedraad, plaatst inbouwdozen voor wandcontactdozen en schakelaars en bereidt aansluitpunten voor lampen en apparaten voor. Het gaat om de gewone elektra voor stopcontacten, verlichting en aparte groepen voor bijvoorbeeld kookplaat en wasmachine. Als je dat afspreekt, legt hij ook zwakstroom aan: netwerkkabels voor internet en tv, de deurbel of een alarm.

Afmontage is het zichtbare deel. Wandcontactdozen, schakelaars en afdekramen worden geplaatst, lampen en apparaten aangesloten, en de groepenkast krijgt installatieautomaten, aardlekschakelaars en vaak ook overspanningsbeveiliging. Elke groep krijgt een duidelijke omschrijving.

Tot slot meet en test de elektricien de installatie volgens NEN 1010. Hij controleert onder meer de isolatieweerstand, de aarding en de werking van de aardlekschakelaars en legt de resultaten vast. Vraag dit rapport altijd. Bij schade of bij verkoop van de woning kan ernaar gevraagd worden.

1. Indeling bepalen: waar komen stopcontacten, schakelaars, lampen, de keuken, de tv-hoek en de bedden. Teken dit samen met de elektricien op een plattegrond.
2. Oude bedrading verwijderen en de nieuwe routes aftekenen.
3. Sleuven frezen. Die lopen recht horizontaal of verticaal, niet schuin over de muur, zodat later niemand per ongeluk in een leiding boort.
4. Buizen en dozen plaatsen, draad invoeren en de sleuven dichtzetten met gips of mortel.
5. Stucwerk en schilderwerk (door andere vakmensen).
6. Afmontage: stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en de groepenkast aansluiten.
7. Alle groepen testen, meten en de documentatie overdragen.

In Nederland gaat installatiedraad bijna altijd door elektrabuis, zodat je later draden kunt vervangen of bijtrekken. Welke draaddoorsnede per groep nodig is, bepaalt de elektricien op basis van vermogen en lengte. Voor een inductiekookplaat komt meestal een aparte kookgroep. Netwerkkabels lopen in eigen buizen, los van de gewone elektra, zodat het signaal niet gestoord wordt.

De techniek is dezelfde als in een kleiner of groter appartement, maar een driekamerwoning heeft een paar typische aandachtspunten:

• Twee slaapkamers betekenen extra groepen en meer stopcontacten bij bedden en bureaus
• Vaak wordt een slaapkamer deels werkplek, dus plan daar een netwerkaansluiting en voldoende stopcontacten
• Een voorbereiding voor airco in woonkamer of slaapkamer bespaart later breekwerk
• Keuken en badkamer vragen evenveel als in een groot huis, met aparte groepen voor oven, kookplaat, vaatwasser en wasmachine
• Een groepenkast met reserveplaatsen houdt ruimte voor een droger, laadpunt of zonnepanelen

Hoeveel werk het is, hangt van een aantal zaken af:

• Soort wanden: in betonnen wanden frezen gaat langzamer dan in kalkzandsteen of gipsblokken. In dragend beton mag niet zomaar diep gefreesd worden, de elektricien kiest dan andere routes
• Renovatie of nieuwbouw: bij renovatie moet eerst de oude bedrading eruit en moeten wanden hersteld worden
• Aantal punten en groepen: elk extra stopcontact, lichtpunt of aparte groep kost werk en materiaal
• Afwerkingsniveau: designschakelaars, dimmers, stopcontacten met USB of slimme modules maken de afmontage bewerkelijker
• Voorbereiding: een leeg appartement en een vaststaand meubelplan besparen veel tijd
• Wijzigingen achteraf: een stopcontact verplaatsen na het stucwerk betekent opnieuw hakken en herstellen

• Te weinig stopcontacten, vooral in de keuken, bij de tv, naast het bed en bij het bureau. Verlengsnoeren vergroten dan de kans op overbelasting
• Stopcontacten achter een kast of keukenblok, omdat het meubelplan niet is meegenomen
• Eén groep voor de hele keuken, waardoor de stroom uitvalt tijdens gewoon koken
• Een te kleine groepenkast zonder vrije plaatsen voor uitbreiding later
• Groepen die niet achter een aardlekschakelaar zitten, terwijl die je beschermt tegen een elektrische schok
• Geen groepenoverzicht en geen meetrapport

In de praktijk blijkt het slim om lege buizen in plafonds en wanden mee te leggen voor dingen die je nu nog niet plant. Achteraf in afgewerkte wanden hakken is veel lastiger.

Laat de installatie aanleggen door een erkend elektricien. Dit is geen klus om zelf te doen: een fout in de aansluiting kan leiden tot een elektrische schok of brand, en de verzekeraar keert dan mogelijk niet uit.

De meter en de hoofdaansluiting zijn van de netbeheerder. Wil je een zwaardere aansluiting, bijvoorbeeld voor een kookplaat op meer fasen, dan regel je dat via de netbeheerder. In een appartementencomplex horen stijgleidingen bij de gemeenschappelijke delen. Laat de VvE vooraf weten wanneer er gewerkt wordt, ook vanwege het geluid van het frezen in beton.

De installatie wordt ontworpen en aangelegd volgens NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties. Het meetrapport laat zien dat de installatie daaraan voldoet.

Loop bij de oplevering het hele appartement door en controleer:

• Stopcontacten en schakelaars zitten op gelijke hoogte, recht, stevig en vlak tegen de wand
• Elk stopcontact geeft stroom en elke lamp gaat aan met de juiste schakelaar
• In de badkamer zijn de onderdelen geschikt voor de zone waarin ze zitten
• De aardlekschakelaars schakelen uit als je op de testknop drukt
• Elke groep heeft een duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld "stopcontacten keuken"
• De groepenkast heeft vrije plaatsen voor uitbreiding
• Je hebt een groepenoverzicht en een meetrapport met de resultaten gekregen
• Je hebt foto's van de wanden met leidingen, gemaakt voordat er gestuct werd