Sleuven dichtzetten na elektra- en leidingwerk

Beide klussen lijken op elkaar, maar de sleuven zijn anders van formaat en de ruimtes zijn anders. Daar hangen het materiaal, de aanpak en de moeite van het werk van af.

• Na elektrawerk zijn de sleuven meestal smal en ondiep, want een kabel of een flexibele installatiebuis neemt weinig ruimte in. Daarbij komen de gaten voor de inbouwdozen van stopcontacten, schakelaars en lichtpunten. Het gaat vaak om droge ruimtes, dus gipsmortel of een vezelversterkte vuller volstaat.
• Na leidingwerk zijn de sleuven vaak breder en dieper, zeker bij afvoeren en geïsoleerde leidingen. Rond de aansluitpunten is meestal een groter stuk muur weggehakt. Het werk zit in de badkamer of keuken, waar het vochtig is. Daarom kies je daar een kalkcementmortel of een andere mortel die tegen vocht kan.

Bij water geldt nog iets belangrijks: de leidingen gaan pas dicht na de druktest van de loodgieter. Zet je een lekkende koppeling dicht, dan moet de muur later opnieuw open. Leg een warmwaterleiding ook niet hard in de mortel zonder isolatiehuls. Zo'n leiding zet uit als hij warm wordt en kan het pleisterwerk erboven laten scheuren.

Voor elektra en water is de aanpak in de basis hetzelfde. Vooral de laagdikte en het materiaal verschillen.

1. Leidingen controleren. Kabels moeten stevig vastzitten, bijvoorbeeld met een paar klodders gips of met clips. Buizen en leidingen zitten vast en bij water is de druktest gedaan. Maak ook foto's van de routes met een duimstok ernaast. Dat komt later goed van pas als je gaat boren.
2. Schoonmaken. Stof uit de sleuf vegen of zuigen en losse stukjes pleisterwerk weghalen. De ondergrond moet vast, droog en vetvrij zijn.
3. Voorstrijken of nat maken. Een voorstrijkmiddel versterkt de ondergrond en voorkomt dat de muur het water te snel uit de vulling trekt. Cellenbeton en beton zijn daar gevoeliger voor dan baksteen of kalkzandsteen.
4. In lagen vullen. Een diepe sleuf vul je niet in één keer. De eerste laag goed aandrukken, laten aantrekken en pas dan de volgende. Een dikke laag in één keer zakt in en scheurt.
5. Wapening. Bij bredere en diepere sleuven, ruwweg vanaf een centimeter, en waar twee verschillende materialen elkaar raken, werk je wapeningsgaas of gaasband in. Dat verdeelt de spanning en voorkomt haarscheurtjes.
6. Vlak maken en schuren. De laatste laag iets boven het muurvlak laten staan, na het drogen fijn schuren en met een rei controleren.

• Gipsmortels drogen snel, laten zich makkelijk gladmaken en schuren goed. Geschikt voor droge kamers, typisch na elektrawerk.
• Vezelversterkte vullers en gipsvezelpleisters zijn steviger en wat flexibeler. Handig op lastige ondergronden en op plekken waar snel scheurtjes ontstaan.
• Kalkcement- en cementmortels kunnen tegen vocht en dikkere lagen, maar drogen langzamer. Die horen in badkamers, keukens, kelders en overal waar tegels komen.
• Kalk- en leempleisters kies je in oudere huizen met hetzelfde oorspronkelijke pleisterwerk, of als je een dampopen muur wilt. De vulling moet lijken op het bestaande pleister, anders ontstaat op de overgang sneller een scheur.

Bij een wand van gipsplaat wordt niet gepleisterd. Gaten werk je bij met gipsplamuur, zo nodig met een strook gaasband.

Hoeveel werk het is, en dus wat het kost, hangt van een paar dingen af:

• Lengte en diepte van de sleuven en het aantal dozen en aansluitpunten
• De ondergrond: een nieuwbouwmuur met strak pleisterwerk is eenvoudiger dan een oud huis met brokkelig pleister en gemengd metselwerk
• Wapening en het aantal lagen dat nodig is
• Bereikbaarheid: achter sanitair, in een krappe badkamer of tegen het plafond gaat het langzamer
• De gewenste afwerking: onder tegels moet het vlak en stevig zijn, onder strak schilderwerk moet het perfect geschuurd zijn

Lopen de sleuven over een groot deel van de muur, of is het oude pleisterwerk gescheurd en klinkt het hol als je erop klopt? Dan is alleen dichtzetten niet genoeg. Een nieuwe pleisterlaag met gaas of herstel van het hele vlak is dan vaak de betere keuze. In een appartementengebouw horen standleidingen meestal bij de gemeenschappelijke delen. Overleg dan met de VvE wie welk deel van het werk regelt.

Kleine sleuven na elektrawerk kun je zelf dichtzetten, als de kabels al liggen en de erkend elektricien ze heeft gecontroleerd. Kom zelf niet aan de bedrading. Bij water wacht je tot de loodgieter heeft bevestigd dat alles dicht is.

1. Controleren of de kabels stevig vastzitten en niet boven het muurvlak uitsteken.
2. De inbouwdozen afdekken, zodat er geen mortel in komt.
3. De sleuf stofvrij zuigen en losse stukjes pleister weghalen.
4. De sleuf voorstrijken en laten drogen volgens de verpakking.
5. Een kleine hoeveelheid mortel aanmaken die je op tijd kunt verwerken.
6. De eerste laag met een plamuurmes diep in de sleuf drukken.
7. Bij een bredere sleuf gaas in de volgende laag leggen, met overlap op de muur ernaast.
8. De laatste laag iets boven het muurvlak afstrijken.
9. Volledig laten drogen, niet op gevoel maar volgens de droogtijd van de fabrikant.
10. Glad schuren en met een rei tegen het licht controleren.

• Er alleen even met gips overheen gaan. In een diepe sleuf krimpt het gips en scheurt het.
• Voorstrijken overslaan. De vulling verliest te snel water, wordt zwak en laat los.
• Het drogen versnellen. De verwarming hoog of tocht zorgt voor scheuren. De meeste fabrikanten noemen minimaal ongeveer 5 °C, kamertemperatuur is beter.
• Schilderen op een vochtige ondergrond. Er komen vlekken en randen in de muur.
• Te weinig schuren. Na het verven en met strijklicht zie je elke overgang.
• Leidingen dichtzetten zonder druktest. Een lek komt pas later aan het licht, als de muur al dicht is.

Bekijk de muur zelf voordat er geschilderd of getegeld wordt:

• De herstelde plekken liggen vlak met de muur, een rei wiebelt er niet op
• Met een zaklamp schuin langs de muur zie je geen golven of randjes
• Er zijn geen haarscheurtjes en niets klinkt hol als je erop klopt
• De randen van de inbouwdozen zijn schoon en de dozen zitten niet vol mortel
• Het materiaal is helemaal droog, zonder donkere vochtige plekken
• Bij water is de druktest bevestigd en heb je foto's van de leidingroutes