Aanleg van netwerkbekabeling (FTP)

Een goed netwerk begint op papier en niet in de muur. De installateur loopt met je door waar de computer, televisie, router en camera's komen. Op basis daarvan stelt hij het aantal aansluitpunten en de kabelroutes voor.

1. Ontwerp van het netwerk: eerst wordt de plek bepaald voor een patchkast of een kleine datakast. Daarna volgen de plaatsen van de RJ45-aansluitingen en de routes. Neem wat extra punten mee, bijvoorbeeld een tweede aansluiting bij de televisie of een kabel naar het plafond voor een toekomstig wifi-accesspoint.
2. Routes voorbereiden: vóór het stucwerk worden sleuven gefreesd en buizen gelegd. Achter gipsplaat lopen de kabels door de ruimte achter de platen. Komt de bekabeling er pas later bij, dan gebruik je kabelgoten of plinten met een kabelkanaal.
3. Kabels trekken: elke aansluiting krijgt een eigen kabel die helemaal tot aan de patchkast loopt. Aan beide uiteinden blijft wat kabel over als reserve, meestal enkele tientallen centimeters.
4. Afmonteren: de kabels worden aangesloten op de wandcontactdozen en het patchpaneel, telkens volgens één en hetzelfde schema, T568A of T568B. Bij FTP moet de afscherming verbonden zijn met het metalen deel van de contactdoos en het paneel.
5. Aarding: het patchpaneel en de kast worden aangesloten op de vereffening van het gebouw. Deze verbinding hoort bij een erkend elektricien.
6. Doormeten en labelen: elke verbinding wordt doorgemeten en krijgt hetzelfde nummer op de contactdoos en in het paneel. De meetresultaten komen in een rapport.

Een onafgeschermde UTP-kabel werkt prima in een rustige omgeving. Denk aan een korte route in een appartement waar de datakabels niet vlak naast stroomkabels liggen. FTP is zinvol overal waar data parallel loopt met de elektrische installatie: in appartementengebouwen met veel leidingen, in kantoren en in technische ruimtes. De afscherming helpt alleen als de hele verbinding afgeschermd en goed geaard is. Sluit je een afgeschermde kabel aan op een onafgeschermde contactdoos, dan gedraagt hij zich als een gewone UTP-kabel.

Voor de categorie geldt een eenvoudige regel. Een kabel in de muur vervang je niet zomaar, dus bespaar niet op iets wat je later moeilijk kunt verbeteren.

• Cat 5e kan een gigabitverbinding aan, maar wordt voor nieuwe bekabeling nog maar zelden gekozen.
• Cat 6 is de gangbare keuze voor woningen en kantoren en heeft ruimte voor de toekomst.
• Cat 6a past als je ook over langere afstanden snelheden rond 10 Gbit/s wilt, of als je een netwerk voor vele jaren aanlegt.

Alle onderdelen van een verbinding moeten dezelfde categorie hebben: kabel, contactdozen, connectoren en patchpaneel. Hogere categorieën zijn dikker en stugger. Ze hebben daardoor bredere kabelgoten nodig en een grotere buigstraal, volgens de opgave van de fabrikant.

In de praktijk lopen datakabels bijna altijd samen met stroomkabels door het huis. Het loont daarom om beide installaties tegelijk en op elkaar afgestemd aan te pakken. Leg data- en stroomkabels niet strak naast elkaar in één sleuf. Liever gebruik je een eigen route, of een kabelkanaal met een tussenschot. Hoeveel afstand nodig is, hangt af van het type kabel en van een eventuele scheiding ertussen. De regels voor kabelroutes en gestructureerde bekabeling staan in NEN-EN 50174 en NEN-EN 50173.

De patchkast of datakast moet bereikbaar zijn voor onderhoud. Hij heeft ventilatie nodig en een eigen 230 V-wandcontactdoos, eventueel met een noodstroomvoeding (UPS). De wandcontactdoos, de groep in de meterkast en de aarding van de kast laat je aanleggen door een erkend elektricien, volgens NEN 1010. Laat hem bij een nieuwe aansluiting ook meteen controleren of alles veilig is. Wil je camera's of accesspoints via de netwerkkabel van stroom voorzien (PoE), houd daar dan al rekening mee bij de keuze van de kabel en de switch.

Het eenvoudigst gaat de aanleg in de ruwbouwfase. De muren zijn dan nog niet gestukt en de kabels gaan samen met de andere leidingen in buizen. Ook gipsplaatwanden, een bereikbaar verlaagd plafond en korte routes naar de centrale plek maken het werk makkelijker.

Het werk wordt juist bewerkelijker door:

• Aanleg achteraf in een afgewerkte woning, waar sleuven in het stucwerk nodig zijn of een weg door bestaande buizen gezocht moet worden
• Betonnen of bakstenen muren en vloeren waar doorvoeren in geboord moeten worden
• Lange routes over meerdere verdiepingen en veel aansluitpunten
• Een hogere kabelcategorie, die stugger is en langzamer werkt
• De wens om elke verbinding door te meten met een meetrapport

In de praktijk ziet men steeds dezelfde problemen terug. Ze vallen pas later op, als haperende of trage verbindingen.

• Afscherming niet geaard: folie zonder aansluiting beschermt niet en kan storing soms zelfs verergeren.
• Beschadigde folie: bij het strippen of aansluiten scheurt de folie, waardoor de afscherming niet meer doorloopt.
• Afgeschermd en onafgeschermd door elkaar: een FTP-kabel in een onafgeschermde contactdoos verliest het voordeel van de afscherming.
• Slordig afmonteren: verwisselde aderparen, T568A en T568B door elkaar, of te ver ontwonden aders bij de connector.
• Schade bij het trekken: te scherpe bochten, een kabel die door een clip wordt platgedrukt of een knik in een hoek.
• Geen labels en geen rapport: na een paar jaar weet niemand meer welke kabel waarheen loopt, en het zoeken naar een storing duurt lang.

Vraag bij de oplevering naar de meetresultaten en loop zelf een paar punten na:

• Elke contactdoos en elke poort in het patchpaneel heeft hetzelfde, goed leesbare nummer
• Er is een tekening waarop staat welke kabel waarheen loopt
• Voor elke verbinding is er een meetresultaat van de aansluiting en de kwaliteit
• Kabel, contactdozen en paneel zijn van dezelfde categorie en allemaal afgeschermd
• De kast of het patchpaneel is aangesloten op de aarding
• De kabels in de kast liggen overzichtelijk en zijn nergens scherp geknikt
• De contactdozen zitten stevig vast en een aangesloten apparaat krijgt een stabiele verbinding