Elektrische installatie: prijs elektrische installatie per punt 2026 en werkwijze

In veel Nederlandse woningen van vóór de jaren tachtig zit nog een groot deel van de oorspronkelijke installatie. Je herkent dat aan een meterkast met ouderwetse schroefzekeringen, stopcontacten zonder randaarde in de woonkamer en slaapkamers, en soms nog draden met een textiel of rubberen isolatie die bros is geworden. Af en toe kom je ook aluminium draad tegen, herkenbaar aan de zilverachtige kleur. Het probleem is bij al die oude draden hetzelfde: verbindingen in stopcontacten en schakelaars raken in de loop der jaren los of oxideren. Zo'n verbinding geleidt slechter en wordt warm. Zie je een verkleurd of gesmolten stopcontact, knippert de verlichting of ruik je verbrand plastic, dan geeft je installatie een duidelijk signaal.

Oudere installaties hebben vaak nog een tweede zwak punt: er is geen aarddraad naar elk stopcontact en geen aardlekschakelaar die alle groepen beschermt. Als de isolatie in een apparaat kapotgaat, beschermt zo'n stopcontact je niet goed tegen een elektrische schok. Bovendien is de oude bedrading nooit bedoeld voor de hoeveelheid apparaten van nu. Je kent het wel: waterkoker, magnetron en vaatwasser tegelijk aan en de groep slaat eruit.

Vaak wordt dat opgelost door een zwaardere zekering in de meterkast te zetten. Dat is een fout. De zekering of installatieautomaat beschermt de kabel tegen oververhitting, dus de waarde moet passen bij de dikte van de draad. Met een zwaardere automaat op een oude leiding valt de stroom niet meer uit, maar de draden in de muur worden wel te warm, en dat is veel gevaarlijker. Slaat een groep vaak uit, dan is de juiste oplossing: apparaten over meer groepen verdelen of nieuwe leidingen laten trekken.

Een goede installatie begint bij de vraag hoe je de ruimte echt gaat gebruiken. Loop daarom, voordat er gefreesd wordt, je woning kamer voor kamer door en teken in waar meubels, apparaten en lampen komen. Zet stopcontacten waar je erbij kunt. Een stopcontact achter een kast of achter het bed heb je niets aan.

• Keuken: meerdere dubbele stopcontacten boven het aanrecht, aparte groepen voor vaatwasser, oven, koelkast en afzuigkap, en voor een inductiekookplaat meestal een perilex-aansluiting op twee groepen of een driefase aansluiting, afhankelijk van het vermogen van de plaat.
• Woonkamer en werkplek: een cluster stopcontacten bij de tv en bij het bureau, een netwerkaansluiting en waar nodig een voeding voor een beamer of speakers.
• Slaapkamer: stopcontacten en schakelaars aan beide kanten van het bed, zodat je het licht uit kunt doen zonder op te staan.
• Badkamer en wasruimte: eigen groepen voor wasmachine, droger, close-in boiler of elektrische boiler en een elektrische handdoekradiator.

Elk zwaar apparaat hoort op een eigen groep met een eigen installatieautomaat. De overige stopcontacten verdeel je per kamer over meerdere groepen. Gaat er dan iets mis in één kamer, dan zit niet meteen de hele woning zonder stroom. Laat in de groepenkast ruimte over voor uitbreiding. Het loont ook om extra lege installatiebuizen in de muren te laten leggen, met een trekdraad erin. Zo kun je over een paar jaar een nieuwe kabel doortrekken zonder te hakken.

Leidingzones: waar lopen de leidingen

Leidingen in de muur lopen alleen horizontaal en verticaal, in stroken vlak onder het plafond, boven de vloer en langs hoeken, deuren en ramen. Nooit schuin. Waarom is dat zo belangrijk? Als iedereen zich aan die regel houdt, weet je waar geen leiding zit en kun je veilig boren zonder te zoeken. In de praktijk gebeurt het regelmatig dat iemand bij een verbouwing een leiding schuin legt om een stukje af te snijden, en dat een ander jaren later precies daar doorheen boort bij het ophangen van een plank.

De groepenkast in de meterkast is het hart van je installatie. Elke groep heeft een installatieautomaat die de leiding beschermt tegen overbelasting en kortsluiting. Een aardlekschakelaar, meestal met een gevoeligheid van 30 mA, let op iets anders: lekt er stroom weg buiten de draden om, bijvoorbeeld via je lichaam? Dan schakelt hij binnen een fractie van een seconde uit. In een moderne installatie volgens NEN 1010 vallen alle gewone stopcontactgroepen, de badkamer en de buitenstopcontacten onder een aardlekschakelaar.

Hangen er te veel groepen achter één aardlekschakelaar, dan valt bij één storing een groot deel van je huis uit. Daarom worden de groepen over meerdere aardlekschakelaars verdeeld, of krijgt elke groep een aardlekautomaat: een combinatie van aardlekschakelaar en installatieautomaat in één. Het is ook verstandig om overspanningsbeveiliging in de groepenkast te laten plaatsen. Die beschermt je elektronica bij onweer en bij pieken in het net.

In Nederland gaan de draden bijna altijd door installatiebuizen in de muur. Voor nieuwe leidingen freest de elektricien sleuven met een muurfrees of hakt ze uit. Daarna worden de sleuven dichtgezet en strak gemaakt, waar nodig door de stukadoor. Bij dit werk komt veel fijn stof vrij. Een frees met afzuiging en plastic folie om de andere ruimtes af te schermen zijn daarom geen luxe, anders ben je nog weken aan het afstoffen.

In een betonnen flat, zoals veel portiek- en galerijflats uit de jaren zestig en zeventig, is het beton hard en gaat frezen langzaam. In dragende betonwanden mogen geen diepe en lange horizontale sleuven komen, omdat die de wand verzwakken. Twijfel je of een wand dragend is, laat dat dan vooraf beoordelen door een constructeur. De VvE heeft vaak tekeningen van het gebouw waarop je dat kunt zien. In flats worden nieuwe leidingen daarom vaak in de dekvloer, achter een voorzetwand van gipsplaat of in een verlaagd plafond weggewerkt. In gietbouw liggen de oorspronkelijke buizen bovendien in het beton gestort, en die kun je vaak opnieuw gebruiken.

In een gemetselde woning is het goede nieuws dat de oude draden meestal in buizen liggen. Dan kan de elektricien de oude draad eruit trekken en nieuwe draad doorvoeren, zonder te slopen. Dat lukt niet altijd: oude buizen kunnen verstopt, te krap of beschadigd zijn, en in heel oude woningen liggen draden soms direct in het pleisterwerk. Dan komt er een volledig nieuwe route.

In de badkamer worden elektrische onderdelen geplaatst volgens zones rond het bad en de douche. De regel is eenvoudig: hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen aan bescherming en spanning. Gewone stopcontacten horen buiten die zones. Lampen en ventilatoren bij de douche moeten beschermd zijn tegen spatwater. Die bescherming staat op het product als IP-code met twee cijfers, bijvoorbeeld IP44. Hoe hoger de cijfers, hoe beter de bescherming tegen stof en water.

Buitenstopcontacten, tuinverlichting en een voeding naar de poort of het tuinhuis hebben een uitvoering nodig die geschikt is voor buiten en moeten achter een aardlekschakelaar zitten. Een kabel in de grond gaat op voldoende diepte in een zandbed, met een waarschuwingslint erboven. Als iemand later gaat graven, ziet hij eerst het lint en pas daarna de kabel. Bij lange afstanden kiest de elektricien een dikkere kabel, zodat de spanning aan het eind niet te veel zakt.

Eén lamp midden op het plafond is in een woonkamer of slaapkamer tegenwoordig te weinig. Bij het plannen combineer je drie soorten licht: algemeen licht, werklicht boven het aanrecht en de tafel, en sfeerlicht, bijvoorbeeld een ledstrip of staande lampen op een geschakeld stopcontact. Elke groep lampen heeft een eigen aansluiting en schakelaar nodig. Plan de verlichting daarom samen met de stopcontacten, vóór het frezen.

In de gang, op de trap en in een grotere kamer met twee deuren wil je het licht vanaf meerdere plekken bedienen. Daarvoor zijn hotelschakelaars en kruisschakelaars, of drukknoppen met een relais in de groepenkast. Wil je dimmers, controleer dan of ze geschikt zijn voor je ledlampen. Zo niet, dan gaat het licht knipperen of zoemen.

In woonruimtes voelt warmwit licht prettiger. Bij de spiegel in de badkamer en op een werkplek past neutraalwit beter. Inbouwspots in een plafond of in meubels hebben een driver nodig. Zorg dat daar ruimte voor is en dat je erbij kunt, zodat je een kapotte driver later kunt vervangen zonder het plafond open te breken.

Denk je aan slimme bediening van verlichting of zonwering? Zeg dat tegen de elektricien voordat er gefreesd wordt. Veel slimme schakelaars hebben in de inbouwdoos naast de fase ook een nuldraad nodig, en vaak een diepere doos. In oudere Nederlandse woningen zit in de schakelaardoos meestal geen nuldraad. Bij een nieuwe installatie is dat een kleinigheid, in een afgewerkte muur is het lastig.

Een laadpaal voor een elektrische auto heeft een eigen groep nodig die langdurig zwaar belast kan worden, een aardlekbeveiliging van het juiste type en vaak een driefase aansluiting. Ook een warmtepomp vraagt veel van je installatie; voor een warmtepomp bestaan subsidies zoals de ISDE, kijk vooraf wat er voor jouw situatie geldt. Laat de elektricien beoordelen of je huisaansluiting en groepenkast de extra belasting aankunnen. Bij zonnepanelen moet er een plek komen voor de omvormer, met een eigen groep in de groepenkast. Ben je van plan om een van deze dingen over een paar jaar te nemen, laat dan nu al een lege buis of kabel en ruimte in de groepenkast reserveren. Dat scheelt later hakwerk in afgewerkte muren.

Werk aan vaste leidingen en aan de groepenkast laat je over aan een erkend elektricien. Na het aanleggen of vernieuwen van een installatie hoort een eerste inspectie volgens NEN 1010: een controle en meting voordat de installatie in gebruik gaat. Daarbij worden onder meer de isolatieweerstand, de werking van de aardlekschakelaars, de aarding en de juiste aansluiting gecontroleerd, en je krijgt een rapport. Bewaar dat goed. Na een brand of andere schade kan je verzekeraar vragen of de installatie deskundig is aangelegd, en dan helpt het als je dat kunt aantonen.

Bewaar bij het rapport ook het groepenschema met een omschrijving van elke groep. Bij elke volgende aanpassing of storing hoeven jij en de elektricien dan niet te zoeken welke automaat bij welke kamer hoort.

Aan leidingen en de groepenkast zelf kom je als leek niet. Uitzoeken waardoor de stroom uitvalt kun je wel zelf, en daarmee bespaar je de elektricien tijd.

1. In de meterkast kijken wat er is uitgeschakeld: de automaat van één groep, of een aardlekschakelaar die meerdere groepen tegelijk uitschakelt.
2. Bij een uitgevallen groep nagaan of er meerdere zware apparaten tegelijk op die groep aanstonden. Zo ja, die apparaten verdelen over stopcontacten in andere kamers.
3. Bij een uitgevallen aardlekschakelaar alle stekkers uit de stopcontacten halen van de groepen die zijn uitgevallen, en de aardlekschakelaar weer inschakelen.
4. De apparaten één voor één weer aansluiten. Valt de aardlekschakelaar uit bij een bepaald apparaat, dan is de isolatie daarvan waarschijnlijk beschadigd en moet het apparaat worden nagekeken.
5. Valt de aardlekschakelaar ook uit zonder aangesloten apparaten, vooral na regen, dan zit de fout mogelijk in een buitenstopcontact, een lamp of de leidingen. Een elektricien bellen.
6. Elk half jaar op de testknop van de aardlekschakelaar drukken, meestal gemarkeerd met een T. De schakelaar moet direct uitschakelen. Gebeurt dat niet, dan is hij defect en moet hij vervangen worden.
7. Wordt een stopcontact warm, ruikt het of vonkt het, meteen de bijbehorende groep uitschakelen en het stopcontact niet meer gebruiken tot een elektricien het heeft gecontroleerd.

• Je hebt het inspectierapport en het groepenschema met een omschrijving van elke groep ontvangen
• Automaten en aardlekschakelaars in de groepenkast zijn gelabeld per kamer en per apparaat
• Alle stopcontacten, schakelaars en lampen werken, en stopcontacten zitten stevig en recht
• De aardlekschakelaar schakelt uit als je op de testknop drukt
• Je hebt foto's van de leidingen in de muren van vóór het dichtmaken, met gemeten afstanden tot hoeken en vloer
• Er is vrije ruimte in de groepenkast voor uitbreiding en de lege buizen voor later staan op tekening