Felsdak met staande naad aanbrengen

Vanaf de grond ziet zo'n dak er eenvoudig uit. Of het jarenlang waterdicht blijft, hangt af van de precisie bij elke stap. Op een zadeldak gaat het werk meestal zo:

1. Ondergrond controleren. Het dakbeschot moet vlak, droog en stevig zijn. De vakman kijkt ook naar de dampopen folie en de geventileerde spouw onder het beschot.
2. Scheidingslaag leggen. Op het beschot komt een structuurmat of een andere laag die de fabrikant voorschrijft. Die scheidt het metaal van het hout en voert vocht af dat onder het metaal condenseert.
3. Dakrand afwerken. Eerst komen de gootstrook en de goothaken, zodat het water precies in de goot loopt.
4. Banen voorbereiden. De banen worden op de lengte van het dakvlak gesneden. Lange banen worden vaak op de bouwplaats geprofileerd, zodat er geen dwarsnaden in het dakvlak komen.
5. Bevestigen met klangen. Vaste en schuifklangen, verborgen in de naad, zetten de baan vast op het beschot. De vaste klangen houden de baan op zijn plaats, de schuifklangen laten het metaal uitzetten en krimpen als de temperatuur verandert.
6. Felsen. De rand van de volgende baan valt over de vorige en de naad wordt met handgereedschap of een felsmachine omgezet. Bij een dubbele staande naad gebeurt dat twee keer, zodat de naad ook dicht blijft bij sneeuw en staand water.
7. Details. Daarna volgen de geventileerde nok, de zijkanten, kilgoten, de schoorsteenaansluiting, aansluitingen op gevels en doorvoeren.
8. Sneeuwvangers. Sneeuw glijdt snel van glad metaal. Sneeuwvangers beschermen de goot en de mensen onder het dak.

Het metaal is alleen de bovenste laag. De meeste problemen die na jaren opduiken, ontstaan niet in het metaal maar eronder. Een gangbare opbouw van een hellend dak met geïsoleerde zolder ziet er, van binnen naar buiten, ongeveer zo uit:

• Dampremmende folie aan de binnenkant, die vochtige lucht uit het huis buiten de isolatie houdt
• Isolatie tussen de sporen, eventueel ook eronder of erboven
• Dampopen folie boven de sporen
• Tengellatten, die de geventileerde spouw vormen
• Dakbeschot van planken of platen volgens de eisen van de fabrikant
• Structuurmat en als laatste het felsdak

Waarom is ventilatie zo belangrijk? Metaal koelt 's nachts snel af en aan de onderkant slaat vocht neer. Stroomt er geen lucht onder het beschot, dan wordt het hout vochtig en verliest het sterkte. De spouw heeft een luchtinlaat bij de goot en een uitlaat bij de nok nodig, anders werkt hij niet.

De minimale helling hangt af van het systeem. De fabrikant vermeldt die in de technische documentatie. Een dubbele staande naad kan ook bij lage hellingen, vaak maar enkele graden. Hoe vlakker het dak, hoe nauwkeuriger het felsen moet gebeuren en hoe belangrijker de details zijn. Soms komt er ook een afdichtingsband in de naad.

Ga je het dak toch vernieuwen, dan is dat een logisch moment om ook de isolatie te verbeteren. Voor dakisolatie bestaan soms regelingen zoals de ISDE. Bekijk de actuele voorwaarden voordat je het werk laat uitvoeren.

In de praktijk worden vooral drie materialen gebruikt:

• Verzinkt staal met coating, een gangbare keuze voor woonhuizen, met veel kleuren
• Aluminium, licht en goed bestand tegen corrosie, geschikt voor vochtige omgevingen en locaties dicht bij zee
• Titaanzink, met een natuurlijke patina en een lange levensduur, in Nederland veel gebruikt op dakkapellen, monumenten en architectonische daken. Het verwerken vraagt een ervaren zinkwerker

Let op de combinatie van metalen. Water dat van koper op zink of verzinkt staal loopt, veroorzaakt corrosie. Goten, aansluitingen en hulpstukken moeten daarom van een materiaal zijn dat goed samengaat met de dakbedekking zelf.

Naast de klassieke naad die op het dak wordt gefelst, bestaat er ook een kliksysteem. De banen klikken in elkaar zonder felsen, dus de montage gaat sneller. Dat systeem past wel vooral bij eenvoudige daken met een flinke helling. Bij een lage helling, bogen en grillige vormen kiest men meestal voor de klassieke dubbele staande naad. Dezelfde techniek kan ook op de gevel, als je wilt dat dak en muur één geheel vormen.

Op twee daken met dezelfde oppervlakte kan het werk sterk verschillen. Meer werk geven vooral:

• Een grillig dak: elke kilgoot, dakkapel, schoorsteen of elk dakraam betekent handwerk
• Een lage helling, die zorgvuldiger afgedichte naden vraagt
• Hoogte en bereikbaarheid: steigers, valbeveiliging en het transport van lange banen naar boven
• De staat van de ondergrond: bij renovatie moet vaak het beschot vervangen worden, de ventilatie aangevuld of de kap hersteld
• Het materiaal: titaanzink en aluminium worden anders verwerkt dan staal
• Wind: aan de kust en op open locaties vraagt de bevestiging extra aandacht

Makkelijker wordt het met een eenvoudig zadeldak, een vlakke en droge ondergrond en goede ruimte voor de profileermachine. Het gaat om werk op hoogte dat een vakman met valbeveiliging moet doen. Als leek kun je hier beter niet aan beginnen.

• Metaal vast bevestigd. Zonder schuifklangen kan de baan niet vrij bewegen, het vlak gaat golven en de naden krijgen het zwaar.
• Geen ventilatie. Onder het metaal blijft vocht hangen en het beschot gaat rotten.
• Verkeerd systeem voor de helling. Een kliksysteem of enkele naad op een te vlak dak laat water door bij sneeuw en wind.
• Slordige details. Lekkages zitten bijna altijd bij de kilgoot, de schoorsteen of de aansluiting op de gevel, niet in het vlakke deel.
• Geen scheidingslaag waar de fabrikant die voorschrijft, vooral bij titaanzink.
• Vergeten sneeuwvangers, die achteraf lastiger te monteren zijn.

Bekijk het dak bij de oplevering vanaf de grond en vanaf de steiger, zolang die nog staat. Controleer of:

• De naden recht en evenwijdig lopen en over de hele lengte gelijkmatig zijn gefelst
• Er in het vlak geen zichtbare schroeven, deuken of krassen zitten
• Het vlak ook in de zon niet duidelijk golft
• De dakrand het water in de goot leidt en de goot afloopt naar de hemelwaterafvoer
• De nok goed ventileert en de luchtinlaat bij de goot met een rooster is beschermd
• Kilgoten, schoorsteen en gevelaansluitingen zonder kieren zijn afgewerkt en niet zijn dichtgekit waar metaal hoort
• De sneeuwvangers volgens het ontwerp zijn geplaatst
• Je gegevens over het materiaal, de garantievoorwaarden van de fabrikant en onderhoudsadvies hebt gekregen