Fijne kalkcementpleister (Feinputz)

Het mengsel bestaat uit kalk, cement en heel fijn zand. De kalk maakt de pleister soepel en dampopen, zodat vocht uit de muur kan ontsnappen. Het cement zorgt voor sterkte. De korrel is fijn, meestal rond een halve millimeter, en de laag is dun, doorgaans enkele millimeters volgens de fabrikant. Grote oneffenheden vlak je er dus niet mee uit. Dat doet de grondpleister eronder.

In Nederland worden binnenwanden vaak met gipspleister of gipsplaat afgewerkt. Kalkcement zie je vooral in oudere woningen, in kelders, bij restauratie en op gevels. Het woord stucwerk wordt daarnaast ook gebruikt voor sierlijsten, rozetten en ornamenten op plafonds. Dat is apart ambachtelijk werk. Hier gaat het om een gewone fijne afwerklaag over de hele wand of het hele plafond.

Fijne pleister voor binnen is bedoeld voor woonkamers, gangen, keukens en, als er goed geventileerd wordt, ook voor badkamers. Het draait om een gladde, gelijkmatige uitstraling en goede hechting voor de verf. Op plekken waar water spat, zoals bij de douche, horen een waterdichte laag en tegels. De pleister zelf is niet waterdicht.

Fijne pleister voor buiten moet tegen regen, vorst en zon kunnen. Daarvoor gebruik je een mengsel dat de fabrikant uitdrukkelijk voor buitengebruik aanbiedt. Gevelwerk is zwaarder: er is een steiger nodig, het weer moet meewerken en de aansluitingen bij kozijnen, vensterbanken en de plint vragen extra zorg.

1. Ondergrond controleren: de grondpleister moet vast, droog, stofvrij en voldoende uitgehard zijn. Als grove vuistregel geldt ongeveer een dag per millimeter laagdikte, de exacte tijd staat bij de fabrikant.
2. Bij oud pleisterwerk losse delen afkloppen, oude verf en vet verwijderen en scheuren herstellen.
3. De ondergrond voorstrijken of bevochtigen, zodat de verse pleister het water niet te snel kwijtraakt.
4. Ramen, vloeren en leidingen afdekken, buiten een steiger plaatsen en goed vastzetten.
5. Het mengsel aanmaken volgens de zak, steeds met dezelfde hoeveelheid water per zak.
6. Een dunne laag aanbrengen met een stalen spaan, met de hand of met een machine.
7. Als de laag aantrekt, het oppervlak met een sponsspaan of viltspaan schuren tot een egaal beeld.
8. De verse pleister beschermen tegen zon, tocht, vorst en regen tot hij is uitgehard.

Met de hand werken past bij kleinere oppervlakken, oudere huizen en ruimtes met veel hoeken en openingen. Machinaal spuiten gaat sneller en is handig bij grote, rechte wanden in nieuwbouw. De afwerking gebeurt altijd met de hand.

Feinputz hoort op een minerale grondpleister, dus kalkcement of kalk. Op metselwerk met een raaplaag is het de eenvoudigste situatie. Cellenbeton zuigt sterk, daar kun je niet zonder voorstrijkmiddel. Waar twee materialen samenkomen, bijvoorbeeld baksteen en een betonnen latei of ringbalk, verwerkt de stukadoor een glasvezelwapening in de grondlaag. Zo voorkom je later een scheur op die naad. Glad beton krijgt eerst een hechtbrug, anders blijft de pleister slecht zitten.

Op gipspleister gaat geen kalkcementpleister, die twee materialen werken niet goed samen. Staat er gips op de wand, dan kies je voor een andere afwerklaag.

De staat van de ondergrond weegt het zwaarst. Een vlakke, schone en uitgeharde grondlaag betekent vlot werk. Een oud, los of gescheurd oppervlak betekent afkloppen, herstellen, voorstrijken en soms wapening. Verder telt mee:

• De grootte en vorm van het oppervlak, want een grote rechte wand gaat sneller dan kleine ruimtes met veel hoeken
• De hoogte, omdat plafonds en hoge ruimtes een rolsteiger vragen
• Het aantal ramen, deuren, dagkanten en hoekprofielen
• Buiten de steiger, het steigernet en het wachten op geschikt weer
• Of een ingerichte woning grondig afgedekt en schoongemaakt moet worden

In de praktijk gebeurt het vaak dat de fijne pleister op een grondlaag komt die nog niet genoeg is uitgehard. Die krimpt nog, en dan verschijnen er haarscheurtjes. Een andere bekende fout is te snel drogen: felle zon, tocht of de verwarming meteen hoog zetten. Het cement krijgt geen tijd om goed uit te harden, waardoor het oppervlak gaat stuiven of scheuren. Meestal wordt het mengsel verwerkt bij ongeveer +5 tot +25 °C, de precieze grenzen geeft de fabrikant.

Ook het overslaan van de voorstrijk op een zuigende ondergrond geeft problemen. Een te dikke laag scheurt, een te dunne laat de oneffenheden doorschemeren. Verder wordt er vaak te vroeg geschilderd. De wand moet helemaal droog zijn en dat duurt meestal enkele weken. Anders krijg je vlekken of bladdert de verf af. Op de gevel ontstaat schade als er vlak voor regen of vorst wordt gepleisterd.

Een klein oppervlak binnen, zoals een herstelde wand in één kamer, kun je met wat geduld zelf doen. Laat de gevel en werk op hoogte liever over aan een stukadoor met een steiger.

1. De ruimte leegmaken en vloer en ramen afdekken met folie.
2. Losse delen afkloppen en de wand stofvrij vegen.
3. Grotere gaten en scheuren vooraf vullen met grondpleister en laten uitharden.
4. De wand voorstrijken of gelijkmatig bevochtigen.
5. Een kleine hoeveelheid mengsel precies volgens de verpakking aanmaken.
6. Een dunne laag van boven naar beneden opzetten met een stalen spaan.
7. Wachten tot het oppervlak aantrekt en het met een sponsspaan in cirkels schuren.
8. Ramen dichthouden tegen tocht, niet hoog stoken en de wand rustig laten drogen.
9. Pas schilderen als alles volledig droog is.

Bekijk de wand bij daglicht en ook met een lamp die schuin langs het oppervlak schijnt. Zo zie je elke golf.

• Het oppervlak is egaal, zonder vlekken, krassen en korrelophopingen
• Op de wand en in de hoeken zitten geen scheuren
• Als je met je hand over de wand gaat, stuift of brokkelt er niets af
• Met een lange rei tegen de wand zie je geen duidelijke kuilen of golven buiten de afgesproken vlakheid
• Hoeken en dagkanten zijn recht en strak
• De aansluitingen bij plafond, ramen, deuren en schakelaars zijn netjes
• Buiten zijn de details bij vensterbanken en plint zorgvuldig afgewerkt
• Merk en type mengsel staan in het opleverformulier, samen met de punten die nog hersteld moeten worden