Schoorsteen type Schiedel metselen

Een schoorsteen type Schiedel bestaat uit drie lagen die precies in elkaar passen:

• De mantel van schoorsteenblokken, meestal van licht beton. Die draagt de hele schoorsteen en beschermt de omgeving tegen de warmte.
• De isolatie tussen mantel en binnenbuis. Die houdt de rookgassen warm, zodat er niet meer condens in de schoorsteen ontstaat dan nodig.
• De keramische binnenbuis, die bestand is tegen hoge temperaturen, vocht en de zuren uit de rookgassen.

Daarnaast horen er speciale onderdelen bij het systeem: een voetstuk met condensaatbak en afvoer, een element met reinigingsopening en veegluik, een aansluitstuk voor de rookpijp van de kachel en de schoorsteenkop boven het dak met een afdekplaat. Vaak loopt naast het rookkanaal ook een ventilatiekanaal mee.

1. Ondergrond controleren. Een systeemschoorsteen is zwaar. Hij moet op een stevige fundering staan of op een vloer die op dat gewicht is berekend. De ondergrond moet vlak en waterpas zijn.
2. Voetstuk plaatsen. Het eerste blok gaat precies waterpas in de mortel. Elke afwijking wordt naar boven toe groter, en dan gaat de schoorsteen scheef lopen.
3. Condensaatbak en reinigingselement plaatsen. Helemaal onderaan komt de condensaatbak met afvoer, daarboven het element met de reinigingsopening. Die worden niet achteraf ingebouwd, maar gewoon in volgorde met de rest.
4. Mantel metselen en binnenbuizen plaatsen. De blokken gaan op de mortel die de fabrikant voorschrijft. De keramische buizen worden verbonden met een speciale zuurbestendige kit. Overtollige kit wordt meteen weggeveegd, zodat er aan de binnenkant geen randjes ontstaan. De isolatie gaat erin volgens het systeem, zodat de binnenbuis netjes in het midden blijft.
5. Aansluitstuk plaatsen. Het aansluitstuk komt op de hoogte die past bij de kachel of haard. Meet die hoogte vooraf goed op. Achteraf boren in een afgebouwde schoorsteen is een onnodig risico.
6. Door vloeren en dak. Rond de schoorsteen blijft de afstand vrij die de fabrikant voorschrijft tot houten balken, dakbeschot en isolatieplaten. Die ruimte wordt niet gevuld met brandbaar materiaal.
7. Schoorsteenkop afwerken. Boven het dak krijgt de schoorsteen een afdekplaat. Het buitendeel wordt gestukt met een weerbestendige gevelpleister, bekleed met steenstrips of afgewerkt met een kant-en-klare kopmantel. De dakdoorvoer wordt afgewerkt met lood of loodvervanger en waterdicht aangesloten op de pannen.

Waarom mag de binnenbuis niet vast in de mantel worden gemetseld? Keramiek zet uit als de kachel brandt. Kan het nergens heen, dan scheurt de mantel. Daarom ligt de binnenbuis los in het systeem en is er ruimte voor uitzetting, vooral bij de afdekplaat.

Welk systeem je nodig hebt, hangt af van wat je erop aansluit:

• Houtkachel, inzethaard, open haard of pelletkachel: die vragen om een schoorsteen voor hete rookgassen die ook tegen een roetbrand bestand is.
• Gasketel of HR-ketel: die geven koele, vochtige rookgassen af, vaak met overdruk. In Nederland gaan die meestal via een eigen dakdoorvoer naar buiten. Wil je toch een keramische schoorsteen gebruiken, dan moet de binnenbuis geschikt zijn voor natte bedrijfsomstandigheden en passen bij de eisen van de ketelfabrikant.
• Twee toestellen, bijvoorbeeld een kachel en een ketel: die hebben meestal elk een eigen rookkanaal nodig. Samen op één kanaal kan alleen als een berekening dat toelaat.

De diameter van het kanaal en de hoogte van de schoorsteen laat je bepalen door een installateur of schoorsteenveger, op basis van het vermogen van het toestel. Een te wijd kanaal trekt net zo slecht als een te nauw kanaal.

Hoeveel werk het is, en dus wat het kost, hangt vooral af van:

• De hoogte van de schoorsteen en het aantal verdiepingen waar hij doorheen gaat
• Het aantal kanalen en of er een ventilatiekanaal bij komt
• Nieuwbouw, waar de schoorsteen vanaf het begin is ingepland, of een bestaand huis, waar vloeren en dak open moeten
• De ondergrond: soms is een nieuwe fundering of een versterkte vloer nodig
• De bereikbaarheid van het dak en of er een steiger nodig is voor de schoorsteenkop
• De afwerking van de kop: pleister, steenstrips of een kant-en-klare mantel
• Het transport van zware blokken naar zolder of via een smalle, steile trap

In de praktijk kost het metselen zelf vaak niet de meeste tijd. Dat zit in de doorvoer door de kap en het dak, waar balken moeten worden aangepast en de pannen rond de schoorsteen opnieuw moeten worden gelegd.

Laat de schoorsteen voor het eerste stoken controleren door een gecertificeerde schoorsteenveger. Die kijkt of het kanaal vrij is, of de aansluiting klopt en of de schoorsteen goed trekt. Veel verzekeraars vragen bij houtstook om regelmatig vegen. Kijk daarvoor in je polis.

Hang in de ruimte met de kachel een koolmonoxidemelder. Een gasketel laat je aansluiten door een erkend installateur, elektrische aansluitingen door een erkend elektricien. Ruik je gas, ga dan direct naar buiten en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom: 0800 9009. Bij brand of direct gevaar bel je 112.

Een goed trekkende schoorsteen die hoog genoeg boven het dak uitkomt, scheelt ook rookoverlast bij de buren. Bij houtstook is dat in Nederland een gevoelig punt.

• Het voetstuk staat niet waterpas en de schoorsteen loopt langzaam uit het lood
• De binnenbuizen zijn met gewone mortel verbonden in plaats van met zuurbestendige kit
• Kit is aan de binnenkant van het kanaal uitgeperst en vangt daar roet
• Er is geen ruimte voor uitzetting, de binnenbuis drukt tegen de mantel en de afdekplaat scheurt
• Houten balken of dakisolatie zitten direct tegen de schoorsteen, zonder de voorgeschreven afstand
• De schoorsteen steekt te weinig boven het dak uit, trekt slecht en slaat bij wind terug
• De dakdoorvoer is slecht afgewerkt en er lekt water naar zolder
• De condensaatafvoer ontbreekt of is niet aangesloten

• De schoorsteen staat recht: controleer dat met een waterpas of schietlood op meerdere plekken
• De reinigingsopening is bereikbaar en het veegluik sluit goed
• De condensaatbak zit erin en de afvoer is aangesloten
• Het aansluitstuk zit op de juiste hoogte voor de kachel of ketel
• Rond de schoorsteen zit in vloeren en kap geen brandbaar materiaal dichterbij dan de fabrikant toestaat
• De schoorsteenkop komt ruim genoeg boven het dak uit en de afdekplaat is heel, zonder scheuren
• De dakdoorvoer is met lood of loodvervanger afgewerkt en lekt niet
• De pleister of bekleding van de kop is gesloten en zonder scheuren
• Je hebt de documenten van het gebruikte systeem en een rapport van de schoorsteenveger