Machinale kalkcementpleister

De machine doseert het water steeds even nauwkeurig, dus de mortel heeft overal dezelfde dikte. Op grotere oppervlakken gaat het werk daardoor sneller en wordt het resultaat gelijkmatiger dan bij mengen in een kuip. De werkwijze ziet er meestal zo uit:

1. Ondergrond controleren en voorbereiden. De stukadoor controleert het metselwerk, verwijdert stof en mortelresten, vult grotere voegen en gaten en brengt afhankelijk van de ondergrond een voorstrijkmiddel of hechtbrug aan.
2. Profielen plaatsen. Op de muren komen stucprofielen die het vlak bepalen. Op hoeken en dagkanten komen hoekprofielen die de randen beschermen.
3. Machine afstellen. De watertoevoer wordt zo ingesteld dat de mortel niet te dun en niet te dik is.
4. Spuiten. De pleister wordt in banen opgespoten, meestal van onder naar boven, in een doorlopende laag. De dikte ligt meestal tussen ongeveer 10 en 20 mm, afhankelijk van hoe vlak het metselwerk is en wat de fabrikant voorschrijft.
5. Afreien. Met een lange aluminium rei wordt de pleister langs de profielen afgetrokken. Overtollig materiaal gaat eraf en lage plekken worden bijgevuld zolang de pleister nog vers is.
6. Oppervlak afwerken. Zodra de pleister wat is aangetrokken, wordt hij vlak gezet en daarna met een spons of viltspaan glad gemaakt. Zo ontstaat een fijn oppervlak waarop je kunt schilderen of nog een dunne afwerklaag kunt laten aanbrengen.
7. Laten uitharden. De pleister droogt op natuurlijke wijze, met rustig ventileren en zonder hard te stoken.

De meeste problemen met stucwerk beginnen al voordat er gespoten wordt. De ondergrond moet stevig, schoon en vrij van zouten zijn. Losse oude lagen, olieverf of lijmresten moeten eraf, anders hecht de nieuwe pleister er niet goed op.

Elk materiaal zuigt water anders op:

• Baksteen zuigt gemiddeld. Meestal is een voorstrijkmiddel genoeg om de zuiging gelijk te trekken
• Kalkzandsteen, veel gebruikt in Nederlandse nieuwbouw, vraagt een voorbehandeling volgens het advies van de pleisterfabrikant
• Cellenbeton zuigt sterk. Gebruik een voorstrijkmiddel en een pleister die de fabrikant uitdrukkelijk voor cellenbeton aanbeveelt, anders droogt de pleister te snel en scheurt hij
• Glad beton, zoals plafonds, lateien en gestorte wanden, neemt bijna geen water op. Daarom is een hechtbrug met zand nodig die een ruw oppervlak geeft

Voordat er gestuct wordt, moeten alle leidingen in de muren klaar zijn. Kabels en inbouwdozen worden geplaatst en gecontroleerd door een erkend elektricien. De dozen horen precies in het vlak van de toekomstige pleisterlaag te zitten. Laat de loodgieter of installateur de water- en verwarmingsleidingen vóór het stucen op druk zetten en controleren, want een lek repareren onder nieuw stucwerk is veel meer werk. Sleuven die na het leggen van leidingen overblijven, worden vooraf dichtgezet en bij een grotere breedte overbrugd met stucgaas.

Kalkcementpleister combineert de sterkte van cement met de dampopenheid van kalk. Hij is hard, bestand tegen stoten en slijtage en kan beter tegen vocht dan gips. Daarom wordt hij gekozen voor badkamers, keukens, gangen, kelders, garages, technische ruimtes en als ondergrond voor tegels.

Gipspleister is fijner en wordt na het glad zetten zo strak dat je er direct op kunt schilderen. Hij past goed in droge woonruimtes. In een badkamer staan fabrikanten gips alleen onder voorwaarden toe, bijvoorbeeld bij goede ventilatie en met een vloeibare afdichting onder de tegels. Voor een kelder of garage is gips niet geschikt.

Machinale kalkcementpleister wordt binnen meestal in één laag aangebracht: de kern en het oppervlak ontstaan in één werkgang en worden met vilt afgewerkt. Wil je een strakkere muur, bijvoorbeeld onder een lichte kleur met strijklicht van een raam, dan kan na het uitharden nog een dunne fijnpleister of filler worden aangebracht.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost, hangt vooral af van hoe de muur er vóór het stucen uitziet:

• Vlak metselwerk in nieuwbouw gaat het snelst, omdat een dunnere laag volstaat
• Scheve muren in oudere woningen vragen een dikkere laag, soms in twee stappen, en meer materiaal
• Oud stucwerk verwijderen en het puin afvoeren betekent extra werk
• Veel ramen, dagkanten, hoeken en nissen betekenen veel profielen en handwerk
• Hoge plafonds en trappenhuizen vragen om een steiger
• De bereikbaarheid voor de machine telt ook mee: de machine heeft water, stroom en ruimte voor de zakken nodig. In een appartement op een hogere verdieping moeten de slangen ver worden doorgetrokken. Vraag bij de VvE na welke afspraken er gelden voor werktijden en het gebruik van trappenhuis en lift

Heb je de keuze, laat dan het hele huis of appartement in één keer stucen. De machine hoeft dan maar één keer te worden opgebouwd en schoongemaakt.

• Stucen op een vuile of losse ondergrond. De pleister klinkt dan hol bij het afkloppen en kan gaan loslaten.
• Verkeerde dikte van de mortel. Te dunne mortel verliest sterkte en geeft vlekken, te dikke mortel laat zich slecht afreien en het oppervlak blijft grof.
• Te laat afreien. Er blijven golven en lage plekken in de muur zitten.
• Verkeerd moment van gladzetten. Te vroeg en het oppervlak trekt en sluit, te laat en het is niet meer vlak te krijgen.
• Te snel drogen. Tocht, felle zon of een verwarming die vol open staat geven krimpscheuren. Bij vorst wordt niet gestuct. De meeste fabrikanten noemen een minimumtemperatuur van ongeveer +5 °C.
• Schilderen of tegelen op natte pleister. De verf kan verkleuren of loslaten. Als vuistregel hoor je vaak ongeveer een dag droogtijd per millimeter laagdikte, maar het advies van de fabrikant is leidend.

Neem bij de oplevering een lange rei of waterpas en een zaklamp mee. Als je van opzij langs de muur schijnt, zie je oneffenheden veel beter. Spreek de toegestane afwijking in vlakheid vooraf af in de offerte of het contract. Onder tegels en grote tegelformaten is meer nauwkeurigheid nodig, overleg dat ook met je tegelzetter. Controleer:

• De vlakheid van de muren met de rei, verticaal, horizontaal en over het hele oppervlak
• Of hoeken en dagkanten loodrecht zijn en de randen met profielen recht en onbeschadigd
• Een doorlopend oppervlak zonder vlekken, scheuren, uitbloeiingen en sporen van gereedschap
• Afkloppen: klinkt het ergens hol
• Inbouwdozen en aansluitpunten: vrij, schoon en in het vlak van de pleister
• Schone ramen, kozijnen, vloeren en leidingen zonder pleisterresten
• Duidelijke afspraken over drogen en ventileren en vanaf wanneer je mag schilderen of tegelen