Wapeningsgaas aanbrengen op gemetselde binnenwanden

Niet elke binnenwand heeft gaas over het hele oppervlak nodig. In sommige situaties is de kans op scheuren wel duidelijk groter, en dan loont het:

• Nieuwbouw: het metselwerk droogt nog en het gebouw zet de eerste jaren een beetje uit en krimpt weer, dus binnenwanden werken meer dan in een oud huis
• Verschillende materialen naast elkaar: kalkzandsteen tegen cellenbeton, of metselwerk tegen een betonnen kolom of latei. Elk materiaal reageert anders op temperatuur en vocht, en op de naad ontstaat vaak een scheur
• Grote vlakken en dunne wanden: een lange, dunne wand buigt makkelijker door en het oppervlak scheurt dan sneller
• Renovatie: een oudere wand die stevig is maar ongelijk of gescheurd, krijgt met gaas een egale, samenhangende ondergrond
• Rond openingen: de hoeken van deuren en doorgangen zijn de plekken waar scheuren het eerst verschijnen. Daar komt gaas ook als de rest van de wand geen gaas krijgt

Bij wanden van lijmblokken, zoals kalkzandsteen of cellenbeton, hoort het gaas vaak bij een dunne wapeningslaag onder het stucwerk. Komt er een dikkere pleisterlaag op, dan zit het gaas in het bovenste deel van die laag of worden alleen de risicoplekken gewapend.

Een goed resultaat begint al bij het metselen. Staat de wand scheef of steken er voegen uit, dan verbergt een laag met gaas dat niet, maar neemt de laag het over. Het werk zelf gaat zo:

1. Ondergrond voorbereiden: stof, mortelresten en vet gaan eraf. Grotere oneffenheden en beschadigde plekken worden vooraf opgevuld en vlak gemaakt.
2. Voorstrijken: een zuigende ondergrond, zoals cellenbeton, krijgt een voorstrijkmiddel. Zo droogt de mortel niet te snel en hecht hij goed.
3. Risicoplekken wapenen: in de hoeken van openingen komen schuine stroken gaas. Op de naad tussen twee materialen komt een strook die aan beide kanten ruim overlapt.
4. Eerste laag mortel: over een baan zo breed als het gaas komt een laag wapeningsmortel, meestal met een getande spaan.
5. Gaas indrukken: het gaas gaat van boven naar beneden en wordt met de spaan van het midden naar de randen in de verse mortel gedrukt, zonder plooien of luchtbellen. Naast elkaar liggende banen overlappen ongeveer 10 cm.
6. Tweede laag: zolang de eerste laag nog nat is, komt er een dunne laag overheen die het gaas helemaal bedekt en het oppervlak vlak maakt.
7. Laten uitharden: hoe lang de wand moet drogen, hangt af van de laagdikte, de temperatuur en het vocht in de ruimte. Pas daarna volgt het stucwerk, de pleisterlaag of de verf, volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

Een belangrijk detail: het gaas hoort in de mortel, niet direct op het metselwerk. Het liefst ligt het in het bovenste derde deel van de laag. Plak je het op de kale wand en zet je de mortel er alleen overheen, dan doet de wapening bijna niets.

Binnen gebruik je glasvezelgaas met een alkalibestendige coating. Cement- en kalkhoudende mortels zijn basisch, en onbehandeld glas verliest daarin langzaam zijn sterkte. Voor binnenwanden kies je meestal een lichter gaas dan voor gevelisolatie, maar het advies van de fabrikant van de mortel is leidend.

De mortel moet geschikt zijn om gaas in te leggen en passen bij de ondergrond. In de badkamer en keuken, waar tegels komen, kies je een materiaal dat tegen vocht kan en waarop de fabrikant van de tegellijm het verlijmen toestaat. Overleg dat ook met je tegelzetter. Het is verstandig om bij één systeem te blijven, van voorstrijkmiddel tot afwerklaag, zodat de lagen goed op elkaar aansluiten.

De staat van de ondergrond bepaalt het meest hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost. Een vlakke, schone wand van lijmblokken is snel klaar. Scheef metselwerk, uitgevallen voegen of oude pleisterresten betekenen meer voorbereiding. Veel openingen, hoeken, nissen en inbouwdozen maken het werk langer, want rond elk ervan moet het gaas geknipt en zorgvuldig overlapt worden. Hogere wanden vragen om een rolsteiger of verrijdbaar platform. Minder zichtbaar, maar wel belangrijk, is het vocht in het metselwerk. Bij een natte nieuwbouwwand kun je beter wachten, want de mortel hardt daarop slecht uit.

• Gaas zonder overlap of met kieren: juist op die naad zonder wapening ontstaat later een rechte scheur
• Gaas direct op het metselwerk: het kan zijn werk niet doen en laat makkelijk los, samen met de mortel
• Gaas dat doorschijnt: de bovenste laag is te dun en na het schilderen zie je de structuur van het gaas
• Plooien en bellen: die ontstaan als je het gaas vanaf de rand trekt of in mortel drukt die al aan het drogen is
• Geen schuine stroken bij deuren: een scheur vanuit de hoek van een deuropening is in de praktijk een van de meest voorkomende klachten
• Werken onder slechte omstandigheden: in een koude of te warme ruimte, of op de tocht, hardt de mortel slecht uit

Weet ook dat gaas niet alles tegenhoudt. Een scheur op de aansluiting tussen wand en plafond ontstaat vaak doordat het plafond onder belasting iets doorbuigt. Daar wordt meestal geen gaas gebruikt, maar een dilatatievoeg of een flexibele aansluiting. Zie je schuine scheuren of scheuren die groter worden, dan gaat het niet om het oppervlak. Laat dan een constructeur meekijken.

Dit werk kun je zelf doen als je geduld hebt en op een lage, stabiele verhoging werkt. Kies voor je eerste keer een kleine wand, bijvoorbeeld in een berging, en werk rustig baan voor baan.

1. De wand schoonmaken van stof en mortelresten, grotere gaten vooraf opvullen.
2. De ondergrond voorstrijken en laten drogen volgens de verpakking.
3. Het gaas op wandhoogte in banen knippen en kleinere stukken klaarleggen voor de hoeken van openingen.
4. Schuine stroken in de hoeken van deuren aanbrengen en een strook op de naad tussen twee materialen.
5. De mortel aanmaken volgens de fabrikant en kort laten rijpen.
6. De mortel met een getande spaan aanbrengen over de breedte van één baan.
7. Het gaas van boven af aanleggen en met de spaan van het midden naar de randen indrukken.
8. Verdergaan met de volgende baan, met ongeveer 10 cm overlap.
9. Het gaas nat in nat afdekken met een dunne laag mortel en gladstrijken.
10. De wand laten uitharden en pas daarna de volgende lagen aanbrengen.

Kom je bij het verwijderen van oud pleisterwerk of bij het frezen van sleuven een elektriciteitsleiding tegen, stop dan. Werk aan de elektrische installatie laat je over aan een erkend elektricien.

Loop de wand na met strijklicht, bijvoorbeeld met een zaklamp die je vlak langs het oppervlak houdt. Zo zie je oneffenheden die bij gewoon licht wegvallen.

• Het gaas schijnt nergens door en steekt nergens uit
• Er zitten geen bellen, plooien of loslatende plekken in het oppervlak
• In de hoeken van deuren en doorgangen zitten schuine stroken
• Naden tussen verschillende materialen zijn bedekt met gaas dat aan beide kanten overlapt
• Het oppervlak is vlak en met een rei ertegen zie je geen duidelijke kuilen
• Rond inbouwdozen en randen is netjes afgewerkt en het gaas is daar niet te kort afgeknipt
• De vakman heeft verteld welk materiaal hij gebruikte en wanneer de volgende laag erop kan