Geberit-inbouwreservoir plaatsen en inbouwen in een voorzetwand

Het verschil met een gewone montage van het frame is dat de vakman niet vertrekt bij een kaal metalen frame. Je krijgt een afgewerkte voorzetwand met een vlak oppervlak, een opening voor de bedieningsplaat en uitstekende draadeinden voor de toiletpot. Meestal gaat het om deze stappen:

• De positie en hoogte van het frame uitzetten op basis van de afgewerkte vloer en het hart van de pot
• Het frame verankeren in vloer en wand en het waterpas en loodrecht stellen
• De afvoerbocht aansluiten op de riolering en de koudwaterleiding op de stopkraan in het reservoir
• Een drukproef op de wateraansluiting en een controle van de afvoer op lekkage
• Beschermkappen plaatsen op de opening van de bedieningsplaat, de afvoerbocht en de draadeinden
• Een voorzetwand bouwen van cellenbeton lijmblokken of van gipsplaat op een metalen regelwerk
• Als dat zo is afgesproken ook een plateau boven het frame of een wand tot aan het plafond

Meestal valt het waterdicht maken, het tegelwerk en het ophangen van de pot en de bedieningsplaat er niet onder. Die stappen komen pas na het inbouwen, al voert dezelfde tegelzetter ze vaak uit. Spreek daarom vooraf duidelijk af waar het werk van de vakman ophoudt.

Het belangrijkste gegeven is de hoogte van de afgewerkte vloer. Het frame wordt daarop afgesteld, niet op de huidige ruwe vloer. Weet je nog niet of er een nieuwe dekvloer komt, vloerverwarming of alleen tegels op de bestaande ondergrond, dan moet de monteur gokken. Een verkeerde gok is later niet meer te herstellen zonder te slopen. Zet dus een streep op de wand met "afgewerkte vloer" of geef de precieze vloeropbouw door, inclusief lijm en tegeldikte.

Leidingen en ruimte

• Een afvoer met voldoende diameter moet tot de plek van het toilet lopen, in een flat meestal vanaf de standleiding. De aansluiting heeft afschot nodig richting riolering.
• De koudwaterleiding moet ongeveer tot bij het reservoir zijn doorgetrokken. De monteur werkt de exacte positie af, maar de leiding hoort niet aan de andere kant van de ruimte te eindigen.
• De wand achter het frame moet stevig zijn. Kombifix wordt vooral in het metselwerk verankerd. Duofix brengt de belasting via de poten over op de vloer, maar heeft bovenaan toch een stevige bevestiging nodig.
• Wil je een wandcontactdoos voor een douchewc-zitting of verlichting bij het toilet, dan legt een erkend elektricien de kabel aan voordat de wand dichtgaat.

Keuzes die je vooraf maakt

De vakman moet weten welke pot en welke bedieningsplaat je neemt, welk tegelformaat en hoe je de tegels wilt verdelen. De diepte van de pot bepaalt hoe ver je van de wand zit. Het tegelformaat bepaalt of de opening voor de bedieningsplaat midden in een tegel uitkomt of op een voeg. Wie dat pas bij het tegelen bedenkt, ziet vaak dat de plaat net een halve centimeter naast de voeg zit, en dat oogt slordig.

Appartement met een VvE

Moet er iets aan de standleiding of gezamenlijke leidingen gebeuren, neem dan op tijd contact op met de VvE of de beheerder. Vaak moet het water voor de hele verticale leidingkolom dicht, of moet een aftakking worden vervangen. Dat vraagt om een afspraak op een vast moment, zodat de buren niet onverwacht zonder water zitten.

Uitzetten en frame plaatsen

De monteur markeert eerst het hart van het toilet, de hoogte van de afgewerkte vloer en de positie van de afvoer. De poten van het frame worden uitgeschoven tot de juiste vloeropbouw, het frame gaat tegen de wand en wordt in beide richtingen waterpas gezet. De zithoogte hangt af van de hoogte van de draadeinden voor de pot. Op het frame staan markeringen van de fabrikant om dat af te stellen. Een gangbare zithoogte ligt ongeveer tussen 40 en 46 cm boven de afgewerkte vloer. Lange mensen en ouderen zitten vaak prettiger aan de bovenkant van die marge.

Daarna wordt het frame vastgezet. De poten worden in de vloer geschroefd, de bovenste beugels in de wand. Bij kalkzandsteen gaat dat meestal goed, maar bij holle baksteen, gipsblokken of cellenbeton zijn passende pluggen nodig. Is de wand niet sterk genoeg, dan komt de bovenste bevestiging op een hulpprofiel of in de gemetselde voorzetwand.

Water en afvoer aansluiten

De afvoerbocht wordt op de rioolleiding aangesloten, afhankelijk van de situatie met een verloopstuk of verlengstuk. De bocht moet zo staan dat hij na het tegelen precies ver genoeg uitsteekt voor de pot. De waterleiding gaat naar de stopkraan in het reservoir, die later via de opening achter de bedieningsplaat bereikbaar is. Dan volgt de drukproef: de leiding wordt onder druk gezet en de monteur kijkt of de druk gelijk blijft en of er niets druppelt. Het is verstandig daar zelf bij te zijn. Zodra de wand dicht is, is een lek veel lastiger te vinden.

Inbouwen

Bij de gemetselde variant worden rond het frame cellenbeton lijmblokken geplaatst, meestal ongeveer 50 tot 100 mm dik, verlijmd met dunbedlijm. De blokken worden uitgezaagd rond de bocht, de waterleiding en de beschermkap van de bedieningsplaat en sluiten strak aan op het frame. Bij de droge variant komt rond het frame een regelwerk van metal stud, C- en U-profielen, of de systeemprofielen van de fabrikant. Dat wordt afgewerkt met geïmpregneerde gipsplaat, de bekende groene plaat. Bij een hangtoilet gebruikt men meestal twee lagen, zodat de wand niet verend aanvoelt.

Tot slot wordt de vlakheid gecontroleerd met een lange rei. Het oppervlak moet vlak genoeg zijn voor de tegellijm, en de beschermkappen blijven zitten. Die worden pas na het tegelen ingekort, niet eerder.

Hoe lang het duurt

Het plaatsen en aansluiten van het frame in een voorbereide ruimte kost meestal een paar uur. Met inbouwen, plateau en nawerk is het doorgaans een werkdag, bij een wand tot het plafond of een lastige aansluiting soms meer. Lijm voor cellenbeton heeft vóór de volgende stap meestal minstens tot de volgende dag nodig. De waterdichting gaat er in twee lagen op en elke laag moet drogen volgens de fabrikant. Daarna kan de tegelzetter aan de slag.

Cellenbeton

Een gemetselde voorzetwand is stevig, zwaar en dempt geluid goed. Tegels hechten er betrouwbaar op en de wand veert niet, ook niet bij grote tegelformaten. Hij past vooral goed bij Kombifix, dat juist bedoeld is om ingemetseld te worden. Nadelen zijn het gewicht, meer stof bij het zagen en een langere droogtijd. Heb je een ouder huis met een houten balklaag, ga dan na of de vloer dat extra gewicht goed kan dragen.

Gipsplaat

Een droge voorzetwand is licht, snel en hoeft niet te drogen. Je ziet hem veel bij Duofix en bij langere voorzetwanden, waarin toilet, wastafel en een inbouwkraan op één lijn komen. Om scheuren in het tegelwerk te voorkomen moet het regelwerk dicht genoeg staan, de plaat geïmpregneerd zijn en bij het toilet bij voorkeur dubbel. In de holle ruimte gaat vaak minerale wol tegen het geluid van het doorspoelen.

Halfhoog of tot het plafond

Een voorzetwand tot de hoogte van het frame met een horizontaal plateau is praktisch: er is plek voor kleine spullen en de tegelzetter heeft minder werk. Het plateau is wel een extra rand die netjes betegeld moet worden, met een licht afschot zodat er geen water op blijft staan. Een wand tot het plafond oogt rustiger en verbergt de standleiding beter, maar kost meer materiaal en tijd. In flats kiest men daarom vaak voor een wand tot het plafond, zodat de oude leidingen helemaal uit het zicht verdwijnen.

Snel en zonder verrassingen verloopt het in een lege, schone ruimte met een vlakke, stevige wand, een afvoer op de goede plek en een bekende vloerhoogte. Dan hoeft de vakman alleen uit te zetten, te plaatsen, aan te sluiten, te testen en in te bouwen.

Het werk duurt langer en wordt lastiger vooral in deze gevallen:

• De afvoer zit op de verkeerde plek en moet worden verlengd of verplaatst, eventueel met een sleuf in de vloer
• De wand achter het toilet is scheef, hol of van een materiaal waar pluggen slecht in houden
• Het frame komt in een hoek, waar de voorzetwand een knik maakt, of naast een raam of deur
• In een flat moet de wand om de standleiding heen en tot het plafond doorlopen
• Je wilt een plateau, een nis of een gezamenlijke voorzetwand voor toilet en wastafel
• In een woning is de dekvloer nog niet gestort en moet de hoogte uit de tekening worden afgeleid
• De vakman moet wachten op andere vakmensen, bijvoorbeeld de elektricien voor de wandcontactdoos van een douchewc

In een klein, apart toilet, zoals in veel Nederlandse woningen, speelt ook de werkruimte mee. Zagen, lijmen en uitlijnen gaat trager als je je amper kunt omdraaien, en een fonteintje of radiator in de weg vraagt extra passen en meten.

In de prijslijst staat ook een aparte post: Geberit plaatsen (Duofix / Kombifix) zonder inbouwen. Het frame, de aansluitingen en de drukproef zijn hetzelfde. Het verschil zit in wie de voorzetwand bouwt en wanneer. In de praktijk ziet dat er zo uit:

• Zonder inbouwen vertrekt de monteur bij een geplaatst en getest frame, en daarna bouwt een stukadoor, metselaar, wandenbouwer of jijzelf de voorzetwand
• Met inbouwen krijg je een afgewerkt vlak dat klaar is voor waterdichting en tegels, en één persoon is verantwoordelijk voor vlakheid en de juiste dikte
• Bij de variant zonder inbouwen moet je exact doorgeven met welke wanddikte de monteur heeft gerekend, anders kloppen de lengtes van draadeinden en afvoerbocht niet
• Met inbouwen loopt het werk vaak over twee dagen vanwege de droogtijd, terwijl het plaatsen van alleen het frame vaak maar een deel van een dag kost
• Zonder inbouwen is vooral handig als in de badkamer een grote gipsplaatwand voor meerdere toestellen tegelijk komt en één ploeg die hele wand bouwt

Heb je alleen een toilet en een tegelzetter voor de hele ruimte, dan is de variant met inbouwen meestal eenvoudiger. Je hoeft niets af te stemmen tussen twee partijen en er is geen discussie achteraf over wie een scheve wand heeft veroorzaakt.

• Verkeerde vloerhoogte. Een frame dat op de ruwe vloer is afgesteld, komt na de dekvloer en tegels te laag uit. Het toilet zit dan laag en de draadeinden passen niet bij de gaten in de pot.
• Frame niet waterpas. Bij de pot zie je het niet meteen, maar de bedieningsplaat staat scheef en de tegelzetter moet er moeizaam omheen zagen.
• Geen of een slordige drukproef. Een lekkende koppeling verraadt zich na een paar weken met een vochtplek op de muur ernaast of op het plafond van de onderburen.
• Te dikke voorzetwand. De draadeinden en de afvoerbocht steken dan niet ver genoeg uit en de pot laat zich niet goed vastzetten.
• Dunne gipsplaat of te weinig profielen. De wand veert bij het gaan zitten, voegen rond de pot scheuren en de kit laat los.
• Beschermkappen te vroeg verwijderd. Er valt lijm of puin in het reservoir of de bocht, waardoor het spoelmechanisme lekt of de afvoer verstopt raakt.
• Stopkraan niet bereikbaar. Zit de stopkraan niet achter de opening van de bedieningsplaat, dan kun je bij een reparatie het water niet alleen voor het toilet afsluiten.
• Geen waterdichting op de voorzetwand. Staat er een douche of handdouche naast het toilet, dan trekt vocht in de gipsplaat en komen de tegels na verloop van tijd los.

Een handige klusser met goed gereedschap kan dit zelf, als de water- en afvoerleidingen al op de goede plek liggen en je nauwkeurig werkt. Moet er iets aan de standleiding in een appartement gebeuren, stem dat dan vooraf af met de VvE. Twijfel je over de wateraansluiting, laat de drukproef dan door een loodgieter of installateur doen. Een stopcontact bij het toilet laat je altijd aanleggen door een erkend elektricien. Lees de montagehandleiding van de fabrikant goed door, want de maten verschillen per type.

1. Hoofdkraan dichtdraaien en controleren dat er geen water meer loopt.
2. Het hart van het toilet op de wand aftekenen en met een streep de hoogte van de afgewerkte vloer markeren, inclusief tegel en lijm.
3. De poten van het frame uitschuiven volgens de vloeropbouw en het frame tegen de wand zetten.
4. Het frame met een waterpas horizontaal en verticaal stellen en de hoogte controleren aan de hand van de markeringen.
5. Gaten boren, passende pluggen plaatsen en de poten stevig in de vloer en de beugels in de wand vastzetten.
6. De afvoerbocht met afdichting op de riolering aansluiten en het afschot controleren.
7. De koudwaterleiding volgens de handleiding op de stopkraan in het reservoir aansluiten.
8. De leiding onder druk zetten, de aanbevolen tijd onder druk laten staan en alle koppelingen nalopen.
9. Het reservoir laten vollopen en bij wijze van test in de bocht doorspoelen, en kijken of de afvoer droog blijft.
10. Alle beschermkappen plaatsen op de opening van de bedieningsplaat, de bocht en de draadeinden.
11. De voorzetwand bouwen van cellenbeton met lijm of van profielen met twee lagen geïmpregneerde gipsplaat.
12. De vlakheid controleren met een rei en nagaan of de draadeinden ver genoeg uitsteken voor de tegeldikte.
13. De lijm laten drogen volgens de fabrikant en pas daarna verdergaan met waterdichting en tegelwerk.

Vóór het tegelen is alles nog zichtbaar en te herstellen. Daarna niet meer. Loop bij de oplevering deze punten na en stel gerust vragen:

• Het frame zit vast en beweegt of kraakt niet als je ertegen duwt
• De hoogte klopt met de gemarkeerde afgewerkte vloer en de afgesproken zithoogte
• Het hart van het toilet zit op de afgesproken plek en de opening van de bedieningsplaat past bij de tegelverdeling
• De drukproef is in jouw bijzijn gedaan en geen enkele koppeling druppelt
• De stopkraan is bereikbaar via de opening van de bedieningsplaat en sluit goed af
• De afvoerbocht en de draadeinden steken ver genoeg uit voor de tegeldikte
• Alle beschermkappen zitten op hun plek en zijn onbeschadigd
• De voorzetwand is vlak, zonder duidelijke golven, en bij gipsplaat veert hij niet
• Het plateau of de bovenrand is waterpas of loopt licht af van de wand weg
• De ruimte is schoon en je hebt de montagehandleiding en het type frame gekregen