Inbouwdeel monteren en inhakken in de muur

Onder een inbouwdeel verstaan mensen verschillende dingen. Meestal gaat het om het inbouwdeel van een douche- of badthermostaat, van een wastafelkraan in de muur of om een inbouwreservoir: een metalen frame met spoelbak voor een hangtoilet. De werkwijze lijkt op elkaar. Het verschil zit in de afmetingen en in hoeveel muur er weg moet.

Voor een kraan is een uitsparing voor het inbouwdeel genoeg, plus sleuven voor de koud- en warmwaterleiding. Bij een inbouwreservoir in een stenen muur wordt vaak een groter stuk muur aangepast. Een andere mogelijkheid is het frame vóór de muur te plaatsen en af te werken met gipsplaat. In een wand van gipsplaat hoeft niets uitgehakt te worden: het inbouwdeel wordt vastgeschroefd aan het metalen regelwerk of aan een montageplaat.

Krijgt de bedieningsplaat van het toilet verlichting of een elektronische bediening? Dan legt een erkend elektricien de stroomaansluiting aan, niet de loodgieter.

Positie aftekenen

Eerst tekent de loodgieter volgens de montagehandleiding van de fabrikant het midden van het inbouwdeel, de hoogte en de plek van de aansluitingen af. Een douchekraan komt meestal ongeveer 100 tot 120 cm boven de vloer, afhankelijk van hoe lang de bewoners zijn en of er ook een regendouche komt. Bij een inbouwreservoir staan de hoogte van de pot en de bedieningsplaat in de handleiding, en het frame heeft daar markeringen voor. Een goede vakman denkt meteen mee over het tegelpatroon, zodat de bediening niet onhandig op een voeg of tegelrand uitkomt.

Uitsparing en sleuven maken

Sleuven worden gemaakt met een muurfrees met afzuiging, de uitsparing voor het inbouwdeel met een boorkroon of een boorhamer. De diepte hangt af van het inbouwdeel en ligt in de praktijk meestal rond de 7 tot 12 cm. Sleuven lopen recht omhoog of horizontaal, nooit schuin. Zo kun je later nog inschatten waar een leiding in de muur zit.

Op de juiste diepte zetten

Dit is de belangrijkste stap. De meeste inbouwdelen hebben op de beschermkap een markering voor de minimale en maximale diepte. Die gaat uit van de afgewerkte wand, dus inclusief tegellijm en tegel. Het inbouwdeel wordt daarom afgesteld op de toekomstige tegelwand, niet op de kale muur. Het moet ook waterpas en loodrecht staan, anders komt de rozet of bedieningsplaat scheef te zitten.

Vastzetten en aansluiten

Het inbouwdeel wordt eerst met schroeven of beugels aan de muur vastgezet en daarna ingezet met mortel of gips. Alleen montageschuim is niet genoeg: door het draaien aan de hendel en door drukstoten kan het deel dan los gaan zitten. Daarna sluit de loodgieter de leidingen aan, in meerlagenbuis, koper of kunststof, afhankelijk van wat er in je woning ligt.

Drukproef en afdichten

Voordat de muur dicht gaat, volgt een drukproef volgens de voorschriften van de leidingfabrikant. Pas als alle verbindingen droog blijven, wordt de muur dichtgezet. In de natte zone bij de douche komt daarna een waterdichte laag, met speciale afdichtingsmanchetten rond de aansluitpunten, zodat er geen water achter de tegels loopt.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost, hangt vooral af van de muur waarin het inbouwdeel komt.

• Cellenbeton, gipsblokken en gipsplaat zijn het makkelijkst: ze laten zich snel en zonder veel moeite bewerken
• Kalkzandsteen, veel gebruikt in nieuwere woningen, is hard maar egaal en gaat met een goede frees prima
• Baksteen komt veel voor in oudere huizen; bij holle stenen moet de uitsparing goed worden opgevuld zodat het inbouwdeel vast blijft zitten
• Beton, zoals in veel flats, is het zwaarst: hakken gaat langzaam, maakt veel lawaai en stof, en je stuit vaak op wapening
• Een oude, gemengde muur met baksteen, beton en eerdere reparaties zorgt voor verrassingen en het inbouwdeel is er lastiger in te verankeren

Het werk duurt ook langer als de waterleiding ver weg ligt, als leidingen door een andere ruimte moeten, als de oude leidingen eerst vervangen moeten worden of als je een thermostaat met meerdere uitgangen kiest. Het helpt juist als de badkamer al tot op de kale muur is gesloopt en je het type kraan en de tegels al hebt uitgekozen.

In flats en rijtjeswoningen zijn de muren rond de badkamer vaak dragend. Daarin hak je niet zomaar een gat. Vooral horizontale sleuven en grotere uitsparingen kunnen de constructie verzwakken. Twijfel je of een muur dragend is, laat dat dan eerst uitzoeken. Bij een grotere ingreep in een dragende muur is het verstandig een constructeur te laten meekijken.

Een veelgebruikte oplossing is een voorzetwand van gipsplaat. Het inbouwdeel komt dan in die voorzetwand en de dragende muur blijft onaangetast. Dat kost wat ruimte, maar je voorkomt hak- en breekwerk in beton.

• Verkeerde diepte: te diep en het verlengstuk is misschien niet lang genoeg, te ondiep en de rozet staat van de tegel af
• Niet waterpas: de hendel of bedieningsplaat staat scheef en dat los je niet meer op zonder te breken
• Geen drukproef: een lekkende verbinding verraadt zich later door een vochtplek op de muur of bij de buren
• Alleen met schuim vastgezet: het inbouwdeel gaat na verloop van tijd bewegen en beschadigt de afdichting of de tegels
• Geen afdichting rond de aansluitpunten: water loopt achter de tegels en de muur wordt nat
• Handleiding weggegooid: bij onderhoud of het vervangen van een binnenwerk zijn reserveonderdelen dan lastig te vinden

In de praktijk gebeurt het vaak dat iemand de tegels pas uitkiest als het inbouwdeel al vastzit. Is de nieuwe tegel met lijm dikker of dunner dan gedacht, dan klopt de diepte niet meer. Kies je tegels dus vooraf.

Loop deze punten samen met de loodgieter na, voordat de muur dicht gaat en de tegelzetter begint:

• Het inbouwdeel zit stevig vast en beweegt niet als je ertegen duwt
• Het staat waterpas en loodrecht, en het midden klopt met de aftekening
• De diepte valt binnen de markeringen op de kap, gerekend met de gekozen tegel
• Koud en warm water zitten aan de juiste kant
• De drukproef is gedaan en alle verbindingen zijn droog
• De beschermkap zit er nog op, zodat er geen mortel in komt
• Rond de aansluitpunten in de natte zone zitten afdichtingsmanchetten
• Je hebt foto's gemaakt van de muur met het leidingverloop voordat die dicht ging
• De montagehandleiding en de papieren van het inbouwdeel liggen bewaard voor later onderhoud