Elektrische boiler monteren

De post in de prijslijst gaat uit van het ophangen en aansluiten van één elektrische boiler met een inhoud tot 120 liter aan de wand. Daar hoort doorgaans bij:

• de wand beoordelen en pluggen of ankers kiezen die passen bij het wandmateriaal en het gewicht van de boiler,
• de ophangbeugel of ophangbouten plaatsen en de boiler ophangen,
• de boiler aansluiten op de koud- en warmwaterleiding met flexibele slangen of vaste koppelingen,
• de inlaatcombinatie in de koudwatertoevoer plaatsen en de overstort aansluiten op de afvoer,
• de boiler vullen, ontluchten en de verbindingen op lekkage controleren,
• de boiler aansluiten op de voorbereide elektrische voeding en voor het eerst inschakelen,
• de temperatuur instellen en de bediening en het onderhoud uitleggen.

Niet inbegrepen zijn de boiler zelf, een nieuwe groep in de meterkast, sleuven frezen of hakken, nieuwe waterleidingen, een drukverminderaar of een sanitair expansievat als die nodig zijn. Het demonteren en afvoeren van de oude boiler is een aparte post.

Een nieuwe boiler wordt geplaatst bij de renovatie van een badkamer of woning, als de leidingen liggen en het tegelwerk klaar is. Al vóór het tegelen moet vaststaan waar de boiler komt te hangen, zodat de wateraansluitingen en de elektrische aansluiting op de goede plek zitten en de wand stevig genoeg is om in te bevestigen.

Een oude boiler wordt vervangen als het vat gaat lekken, het water roestig is of de boiler ook na ontkalken traag opwarmt. In de praktijk merkt de eigenaar het probleem vaak pas als er water onder de boiler druppelt. Is het vat doorgeroest, dan heeft repareren geen zin meer en wordt de hele boiler vervangen.

Vóór de montage moet het volgende klaar zijn:

• Een dragende wand. Kalkzandsteen, beton of massief metselwerk. Bij gipsplaatwanden, cellenbeton, gipsblokken of holle stenen is een versterking of een speciaal anker nodig.
• Wateraansluitingen. Koud en warm water op de juiste hoogte, met een afsluitmogelijkheid in de toevoer.
• Afvoer voor de overstort. Een afvoer of sifon in de buurt waar het expansiewater van de inlaatcombinatie via een open verbinding, bijvoorbeeld een trechter, naartoe kan.
• Elektrische voeding. Een eigen groep die past bij het vermogen van de boiler, bij voorkeur al bij de renovatie door een elektricien aangelegd.
• Ruimte voor onderhoud. Onder de boiler moet ruimte zijn om de flens te demonteren en de anode te vervangen, anders moet voor elk onderhoud de hele boiler van de wand.

Wand controleren en bevestigen

Fabrikanten schrijven voor dat de boiler alleen wordt opgehangen aan een wand die het toestel inclusief water kan dragen. In de montagehandleidingen staan de minimale bevestigingsmiddelen vermeld en bij zwakke wanden een versterking. Sommige handleidingen adviseren ankers die een veelvoud van het gewicht van de volle boiler kunnen dragen. De monteur boort de gaten op de hartafstand van de ophanging, zet de pluggen of ankers en hangt de boiler op. Bij zwaardere boilers is dat werk voor twee personen.

Koud water en inlaatcombinatie

In de koudwatertoevoer komt een inlaatcombinatie. Die bestaat uit een afsluiter, een keerklep die voorkomt dat warm water terugstroomt in de leiding, en een overstortventiel dat bij te hoge druk water afvoert. Tussen de inlaatcombinatie en de boiler mag volgens de fabrikanten geen afsluiter zitten. Wordt die dichtgedraaid, dan kan de druk bij het opwarmen nergens heen. De meeste elektrische boilers in Nederland werken met een inlaatcombinatie van 8 bar, maar de openingsdruk mag nooit hoger zijn dan de maximale werkdruk op het typeplaatje van de boiler. Een boiler voor 6 bar krijgt dus een inlaatcombinatie van 6 bar.

Drukverminderaar

Is de leidingdruk hoog, dan blijft het overstortventiel druppelen. De leidingdruk in Nederland ligt meestal rond de 3 bar, maar in hoge gebouwen met een drukverhogingsinstallatie of vlak bij een pompstation kan die flink hoger zijn, vooral 's nachts. Komt de rustdruk in de buurt van de openingsdruk van de inlaatcombinatie, dan wordt een drukverminderaar in de toevoer geadviseerd, die vaak op ongeveer 3 bar wordt ingesteld. De druk is eenvoudig te meten met een manometer op een tappunt.

Afvoer van de overstort

Bij het opwarmen zet het water uit en loost de inlaatcombinatie een kleine hoeveelheid water. De uitloop moet naar beneden wijzen, vrij zijn en vorstvrij liggen. Het water wordt via een open verbinding, meestal een trechter met sifon, naar de afvoer geleid. De uitloop mag nooit worden afgesloten. Stoort het druppelen, of is er geen goede afvoer, dan kan een sanitair expansievat tussen de inlaatcombinatie en de boiler het druppelen sterk verminderen.

Warm water aansluiten en vullen

De warmwateruitgang wordt op de leiding aangesloten. Daarna wordt de afsluiter van de inlaatcombinatie opengezet en op de dichtstbijzijnde mengkraan de warmwaterkraan geopend. De boiler vult zich tot er water zonder lucht uit de kraan komt. Pas dan is de boiler vol. Alle verbindingen worden gecontroleerd en mogen niet lekken.

Elektrische aansluiting en eerste keer inschakelen

De stroom wordt pas ingeschakeld als de boiler gevuld is. Een verwarmingselement dat in een lege boiler aanslaat, is binnen enkele minuten defect. Veel boilers tot 120 liter worden geleverd met een stekker met randaarde. Die komt in een vaste wandcontactdoos met randaarde op een eigen groep, buiten de zones rond bad en douche waar geen aansluitpunten mogen zitten. Boilers zonder stekker worden vast aangesloten met een werkschakelaar of een andere manier om de voeding los te nemen. Na het inschakelen wordt gecontroleerd of het controlelampje van de verwarming brandt en wordt de temperatuur ingesteld.

Wordt een oude boiler vervangen door een nieuwe met dezelfde hartafstand van ophanging en aansluitingen en blijft de elektrische voeding ongewijzigd, dan kan een handige klusser het waterleidingdeel zelf uitvoeren. Laat wijzigingen aan de bedrading of de groepenkast over aan een elektricien. Werkwijze:

1. De stekker uit de wandcontactdoos halen of de groep van de boiler uitschakelen en controleren dat er geen spanning op de aansluiting staat.
2. De afsluiter van de inlaatcombinatie dichtdraaien en een warmwaterkraan openzetten.
3. De oude boiler leeg laten lopen via de aftapmogelijkheid van de inlaatcombinatie of een aftapkraan naar de afvoer.
4. De slangen losmaken en de boiler met een helper van de wand halen.
5. De bevestiging controleren en zo nodig nieuwe ankers zetten op de hartafstand van de nieuwe boiler.
6. De nieuwe boiler ophangen en het koude water aansluiten via een nieuwe inlaatcombinatie.
7. Het warme water aansluiten en de afdichtingen controleren.
8. De boiler vullen tot er water zonder lucht uit de warmwaterkraan komt.
9. De verbindingen controleren en pas daarna de stroom inschakelen of laten aansluiten.

Bij het vervangen van de boiler wordt de inlaatcombinatie in de regel ook vervangen. Een oude inlaatcombinatie zit vaak vol kalk en opent niet altijd op tijd. Een nieuwe inlaatcombinatie kost doorgaans enkele tientallen euro's.

Verticale en horizontale boiler

De verticale boiler komt het meest voor. Een horizontale boiler wordt gekozen waar weinig hoogte is, bijvoorbeeld boven een deur of onder het plafond. Niet elke boiler kan op beide manieren worden gemonteerd, dat staat in de handleiding van de fabrikant.

Inhoud

Voor een appartement met twee personen wordt vaak 80 liter gekozen, voor een gezin met douche en bad 100 tot 120 liter. Een grotere inhoud betekent een langere opwarmtijd, meer stilstandsverlies en een zwaardere boiler aan de wand.

Boiler met warmtewisselaar

Naast een elektrisch element heeft dit type een warmtewisselaar waarmee het water ook door een cv-ketel of zonnecollector kan worden verwarmd. Het aansluiten van de warmtewisselaar op de cv-installatie of het zonnesysteem is werk voor een installateur en valt niet onder de gewone boilermontage. Wie het stroomverbruik flink wil verlagen, kan ook een warmtepompboiler overwegen. Voor een warmtepompboiler bestaat in 2026 subsidie via de ISDE, een gewone elektrische boiler valt daar niet onder. Controleer de actuele voorwaarden op het officiële portaal van RVO.

Opwarmen in het daltarief

Met een slimme meter en een contract met dubbeltarief kan de boiler alleen in de daluren opwarmen. Het oude toonfrequentsignaal dat boilers 's nachts inschakelde, bestaat niet meer, dus daarvoor is een schakelklok in de meterkast nodig. Bij een dynamisch contract kan de boiler met een slimme schakeling op de goedkoopste uren worden gezet. In het ontwerp moet de inhoud groot genoeg zijn om tot de volgende opwarmperiode warm water te leveren.

Plaats van de boiler

Fabrikanten adviseren de boiler zo dicht mogelijk bij het tappunt te plaatsen dat het meeste warm water gebruikt. Bij een lange leiding koelt er veel water af in de buis en duurt het lang voordat er warm water uit de kraan komt. Een boiler in de badkamer boven de wasmachine of in een berging naast de badkamer is daarom beter dan een boiler aan de andere kant van de woning. In de badkamer gelden wel de zones rond bad en douche uit de elektrische voorschriften voor natte ruimten. Bij montage in een smalle kast of boven een verlaagd plafond is het verstandig vooraf na te gaan of de boiler later zonder breekwerk van de wand kan.

• Boiler aan een ongeschikte wand. In de praktijk wordt een boiler soms aan een gipsplaatwand of een oude holle scheidingswand gehangen en komt hij na verloop van tijd los.
• Afsluiter tussen boiler en inlaatcombinatie. De beveiliging werkt dan niet meer en bij het opwarmen ontstaat gevaarlijke overdruk.
• Verkeerde drukklasse. Een inlaatcombinatie van 8 bar op een boiler die maar 6 bar mag hebben, leidt tot lekkage en schade.
• Overstort niet op de afvoer. Het water druppelt op de vloer of achter het tegelwerk.
• Dichtgemaakte overstort. Het druppelen wordt opgelost door de uitloop af te sluiten. De juiste oplossing is de leidingdruk meten en een drukverminderaar of expansievat plaatsen.
• Inschakelen zonder water. Het verwarmingselement gaat al kapot voordat de boiler ooit is gebruikt.
• Voeding via een verlengsnoer of een te zwakke kabel. De kabel wordt warm, zeker bij lang opwarmen.
• Geen ruimte voor onderhoud. De boiler is zo ingebouwd dat de anode niet te vervangen is zonder hem van de wand te halen.
• Verwaarloosde anode. Na enkele jaren is de anode opgebruikt en begint het vat te roesten.

Het waterleidingdeel wordt uitgevoerd door een loodgieter of installateur. In Nederland is elektrotechnisch werk in de eigen woning niet wettelijk voorbehouden aan een erkende vakman, maar de installatie moet wel voldoen aan de geldende norm voor laagspanningsinstallaties. Fabrikanten schrijven aansluiting door een vakkundig installateur voor, en voor een nieuwe groep in de meterkast is een erkend elektricien, bijvoorbeeld aangesloten bij InstallQ of Techniek Nederland, de verstandige keuze. Een apparaat van meer dan 2000 watt hoort op een eigen eindgroep met aardlekbeveiliging. Wordt er een nieuwe groep aangelegd, vraag dan om een opleverrapport of keuring van de elektrische installatie. Sommige fabrikanten verbinden de garantie aan een bewijs van vakkundige montage, vraag dus een factuur of montagebewijs van het bedrijf. Bij twijfel kunt u bij de gemeente of uw VvE nagaan of er voor uw situatie regels gelden.

• de boiler hangt recht en beweegt niet als u ertegen duwt,
• de inlaatcombinatie zit in de koudwatertoevoer en er zit geen afsluiter tussen de inlaatcombinatie en de boiler,
• de drukklasse van de inlaatcombinatie past bij de werkdruk op het typeplaatje,
• de overstort loost via een open verbinding op de afvoer en is niet afgesloten,
• de verbindingen lekken niet, ook niet na de eerste opwarming als het materiaal uitzet,
• de overstort druppelt bij het opwarmen alleen een beetje en loopt niet continu,
• het controlelampje brandt en het water is na het opwarmen warm,
• de boiler zit op een eigen groep en de kabel hangt niet los,
• onder de boiler is ruimte om de flens te demonteren en de anode te vervangen,
• u hebt de handleiding, het garantiebewijs, een montagebewijs en bij een nieuwe groep ook het opleverrapport.

Controleer de inlaatcombinatie regelmatig, zoals in de handleiding van de boiler staat. Daarbij wordt het overstortventiel even gelicht of de knop gedraaid tot er water uit loopt. Stopt het water niet als de knop wordt teruggezet, dan moet de inlaatcombinatie worden schoongespoeld of vervangen.

Een goed gemonteerde boiler gaat jaren mee als de eigenaar er zorg voor draagt. Het onderhoud is niet ingewikkeld, maar wordt vaak vergeten.

Anode

De magnesiumanode in een stalen boiler lost langzaam op en beschermt zo het vat. Is hij opgebruikt, dan tast de corrosie het vat zelf aan. Een magnesiumanode is in de praktijk na ongeveer twee tot drie jaar aan controle of vervanging toe. Bij hard water gaat dat sneller. Een nieuwe anode is veel goedkoper dan een nieuwe boiler. Sommige boilers met een koperen vat hebben geen anode, de handleiding vermeldt welk onderhoud nodig is.

Kalk

Op het verwarmingselement en op de bodem van het vat zet zich kalk af. De boiler warmt dan langzamer op, kan bij het opwarmen ruisen en verbruikt meer stroom. In grote delen van Nederland is het water middelhard tot hard, en sommige fabrikanten adviseren bij hard water jaarlijks te ontkalken. Bij de controle van de anode worden meestal ook het vat en het element ontkalkt, waarbij de afdichting van de flens wordt vervangen.

Buiten gebruik in de winter

Blijft een boiler in een recreatiewoning of een onverwarmde ruimte in de winter uitgeschakeld, dan kan hij bevriezen. De boiler wordt dan afgetapt. Een aftapkraan tussen de inlaatcombinatie en de boiler maakt dat mogelijk zonder verbindingen los te nemen.

De arbeidsprijs in de NUMIQ-prijslijst bedraagt circa € 350 per stuk voor het ophangen en aansluiten van een elektrische boiler tot 120 liter, plus circa € 15 voor klein verbruiksmateriaal. De prijs is exclusief de boiler zelf, de inlaatcombinatie en een eventuele drukverminderaar als die moeten worden aangeschaft. Prijzen verschillen per regio en per stad.

Het uiteindelijke bedrag hangt af van:

• het type wand en de noodzaak van een versterking of speciale ankers,
• of de water- en elektrische aansluitingen op de juiste plek klaarliggen,
• de noodzaak van een drukverminderaar, een expansievat of een nieuwe afvoer voor de overstort,
• het demonteren en afvoeren van de oude boiler,
• de bereikbaarheid van de montageplek, bijvoorbeeld boven een deur of in een smalle kast,
• een nieuwe groep in de meterkast en de keuring daarvan.

Gerelateerde werkzaamheden kunt u apart laten begroten, bijvoorbeeld een boiler demonteren, stopkranen monteren of een keuringsrapport van de elektrische installatie. Meer posten vindt u in het onderdeel waterleiding en afvoer.