Stopkranen monteren

Met "stopkraan" bedoelen mensen in de praktijk verschillende onderdelen die op elkaar lijken. Het verschil zit vooral in wat je erop aansluit:

• Hoekstopkraan onder de wastafel, het aanrecht of bij het toilet, waarop de flexibele slang van de kraan of het reservoir komt
• Wasmachinekraan voor de wasmachine of vaatwasser, met buitendraad voor de slang en vaak met een ingebouwde keerklep
• Kogelkraan aan het eind van een leiding, die je met een kwartslag van de hendel open of dicht zet
• Radiatorkranen: op de aanvoer zit meestal een thermostatische radiatorkraan, op de retour een voetventiel (radiatorkoppeling) waarmee je de radiator afsluit en inregelt

Er bestaan ook elektrisch bediende kranen, bijvoorbeeld gekoppeld aan een lekdetectiesysteem of een slim huis. Het elektrische deel daarvan hoort bij een erkend elektricien.

De loodgieter of installateur draait eerst de hoofdkraan bij de watermeter dicht of sluit de cv-leiding af. Daarna laat hij de druk van de leiding door de dichtstbijzijnde kraan open te zetten. Dan gaat de oude stopkraan eraf. Zit die vast, dan houdt hij met een tweede sleutel tegen, zodat de leiding in de muur niet meedraait of beschadigt.

Vervolgens maakt hij de schroefdraad schoon en haalt hij resten van oude afdichting en kalk weg. De draad wordt afgedicht met teflontape, afdichtdraad of hennep met afdichtpasta. Sommige kranen hebben al een afdichting op de draad vanuit de fabriek, dan komt er niets extra bij. De kraan gaat erop en wordt zo vastgedraaid dat de uitgang de goede kant op wijst, bijvoorbeeld naar de slang van de mengkraan.

Tot slot zet hij het water langzaam weer open, veegt hij de verbinding droog met een doek en draait hij de nieuwe kraan een paar keer open en dicht. Bij nieuwe leidingen of grotere aanpassingen hoort een persproef van de hele leiding, volgens de aanwijzingen van de fabrikant van het leidingsysteem.

De kraan moet passen bij de leiding en bij wat erdoorheen stroomt. Let bij het kiezen op deze punten:

• Maat van de schroefdraad: in woningen meestal ½", bij hoofdleidingen vaak ¾"
• Soort water: voor drinkwater een kraan die daarvoor bedoeld is, herkenbaar aan het KIWA-keurmerk, en voor de cv een kraan die tegen cv-water en de temperatuur ervan kan
• Drukklasse: aangegeven met PN, met ruim marge boven de werkdruk van jouw installatie
• Materiaal: vernikkeld messing is gebruikelijk, en in regio's met hard water loont een degelijkere uitvoering
• Bediening: een kogelkraan sluit snel en betrouwbaar af, een kraan met spindel regelt fijner maar zet bij hard water sneller vast

Waarom wordt bij de wasmachine een kraan met keerklep aangeraden? Die voorkomt dat water uit het apparaat terugstroomt in de drinkwaterleiding. Dat is ook de gedachte achter de eisen voor drinkwaterinstallaties in NEN 1006.

Het eenvoudigst is een kraan vervangen op een goed bereikbare draad onder de wastafel, terwijl de hoofdkraan goed afsluit. Het werk duurt langer en wordt ingewikkelder door:

• Een vastgeroeste of verkalkte oude kraan die niet los wil
• Beschadigde schroefdraad in de muur, waardoor een stuk leiding en soms ook tegelwerk aangepast moet worden
• Een hoofdkraan die niet goed afsluit en eerst vervangen moet worden
• Een kraan op een krappe plek achter een kastje of het bad
• Radiatorkranen in een appartementencomplex, waar de hele standleiding leeg moet

Heb je een appartement met een collectieve cv, overleg dan eerst met de VvE of de beheerder. Het aftappen van de standleiding doet meestal het installatiebedrijf van het gebouw, vaak buiten het stookseizoen. In een eengezinswoning met een eigen cv-ketel moet na het werk de installatie weer bijgevuld en ontlucht worden, tot de druk die de fabrikant van de ketel aangeeft.

In de praktijk blijkt een probleem vaak niet meteen. Het lekt pas na een paar dagen of weken. Dit zijn de bekende fouten:

• Tape tegen de draad in gewikkeld: bij het indraaien schuift de tape op en gaat de verbinding zweten of lekken
• Te hard aangedraaid: het huis van de kraan scheurt of de draad in de muur raakt beschadigd
• Na het aandraaien weer teruggedraaid om de uitgang goed te zetten, waardoor de afdichting niet meer klopt
• Kraan tegen de pijl in gemonteerd bij kranen met een vaste stroomrichting, zoals thermostatische kranen en keerkleppen
• Extra afdichting op een verbinding met rubber ring: dat is overbodig en schaadt de verbinding
• Een kraan die niet tegen de temperatuur of druk kan, bijvoorbeeld een simpele waterleidingkraan op de cv

Bij een schroefdraadverbinding geldt: je zet de uitgang op zijn plek door verder aan te draaien, nooit door terug te draaien. Draait de kraan voorbij de goede stand, haal hem dan los en dicht hem opnieuw af.

Sluit je hoofdkraan goed af en zit de stopkraan op een bereikbare draad, dan kun je dit prima zelf. Bij radiatoren, sterk verroeste leidingen of beschadigde draad in de muur laat je het beter aan een loodgieter over.

1. Hoofdkraan dichtdraaien en de mengkraan openzetten, zodat de druk van de leiding gaat.
2. Een emmer en een doek onder de stopkraan leggen.
3. De flexibele slang van de mengkraan losmaken van de oude stopkraan.
4. De oude stopkraan linksom losdraaien en de draad in de muur tegenhouden als die meedraait.
5. De draad schoonmaken van oude tape, hennep en kalk.
6. Teflontape of afdichtdraad met de draad mee wikkelen, dus rechtsom als je op het uiteinde van de draad kijkt.
7. De nieuwe kraan met de hand indraaien en daarna met een sleutel aandraaien tot de uitgang naar de slang wijst.
8. De slang aansluiten en de wartel met rubber ring met gevoel aandraaien, zonder tape.
9. De nieuwe stopkraan dichtzetten en de hoofdkraan langzaam opendraaien.
10. De stopkraan openzetten en de verbindingen een paar keer droogvegen en controleren met droog keukenpapier.

Laat je bij de oplevering alles ter plekke zien. Controleer dan:

• De verbinding op de muur en de verbinding met de slang zijn droog, ook na een paar uur gebruik
• De kraan draait soepel en sluit echt af als hij dicht staat
• De uitgang wijst recht naar het toestel en de slang is niet geknikt of strak getrokken
• Bij een radiator gaat het voetventiel dicht en wordt de radiator na openen gelijkmatig warm
• De pijl op kranen met een vaste stroomrichting wijst met het water mee
• De omgeving is schoon en bij nieuwe leidingen heb je een verslag van de persproef