Ostrożny demontaż starego parkietu według planu ułożenia

Zanim ktokolwiek podważy pierwszą klepkę, trzeba dokładnie obejrzeć podłogę. Klepki pęknięte, zbutwiałe albo bardzo cienkie po wielokrotnym cyklinowaniu zwykle się odrzuca. Zdrowe, proste kawałki z twardego drewna, na przykład z dębu czy buku, mają dobre szanse na drugie życie.

Potem przychodzi czas na plan ułożenia. To prosty rysunek pomieszczenia, na którym zaznacza się wzór (jodełka, kostka, układ w pasy), kierunek klepek i kolejność rzędów. W praktyce wystarczy szkic na kartce uzupełniony zdjęciami z kilku stron. Każdy rząd dostaje numer, a każda klepka swoją pozycję w rzędzie.

Samą pracę zaczyna się od zdjęcia listew przypodłogowych. Jeśli są w dobrym stanie, warto je również zachować. Demontaż prowadzi się od ściany, gdzie skrajne klepki puszczają najłatwiej, i postępuje rząd po rzędzie w stronę środka pokoju. Klepkę podnosi się powoli łomem albo płaskim przecinakiem, pod który wkłada się drewnianą lub plastikową podkładkę. Chroni ona krawędzie przed zgnieceniem i rozkłada nacisk.

Najwięcej zależy od tego, jak parkiet jest przymocowany do podłoża.

• parkiet przybijany gwoździami puszcza stosunkowo łatwo, gwoździe można wyciągnąć albo przeciąć, a drewno zwykle zostaje całe,
• parkiet klejony na lepik lub klej asfaltowy, spotykany często w kamienicach i starszych blokach, trzyma mocno, trzeba go odspajać powoli, czasem po podgrzaniu, a narożniki i pióro z wpustem łatwo się przy tym odłamują,
• parkiet na nowszych klejach bywa trudno oddzielić bez uszkodzeń i część klepek może nie dać się uratować.

Pracę wydłużają też pomieszczenia z wnękami, ościeżnicami i grzejnikami, bardziej skomplikowany wzór, taki jak jodełka, oraz wymóg dokładnego oznaczenia każdego kawałka. Pomaga za to pusty pokój, suche drewno i podłoże, które się nie kruszy.

Uwaga w starszych budynkach: lepik i dawne kleje mogą zawierać szkodliwe substancje, a w niektórych starych podłożach i płytkach podłogowych zdarza się azbest. Jeśli masz podejrzenia, oddaj próbkę do zbadania. Azbest może usuwać wyłącznie wyspecjalizowana firma. Przy szlifowaniu resztek lepiku zawsze zakładaj półmaskę przeciwpyłową i wietrz pomieszczenie.

Przy niewielkim pokoju i parkiecie przybijanym gwoździami poradzi sobie zręczna osoba z podstawowymi narzędziami. Jeśli parkiet leży na lepiku albo to zabytkowa podłoga, rozsądniej wezwać parkieciarza. Kolejność prac przy samodzielnym demontażu:

1. Opróżnić pomieszczenie i zabezpieczyć ściany, drzwi oraz ościeżnice.
2. Narysować plan ułożenia, sfotografować podłogę i ponumerować rzędy.
3. Przygotować łom, płaski przecinak, młotek, drewniane kliny, podkładki ochronne, ołówek i opisane skrzynki.
4. Ostrożnie zdjąć listwy przypodłogowe i odłożyć je na bok.
5. Znaleźć skrajną klepkę przy ścianie, do której jest najlepszy dostęp.
6. Włożyć podkładkę pod łom i powoli podnosić klepkę, bez gwałtownego podważania.
7. Przy parkiecie klejonym pracować małymi odcinkami i pomagać sobie drewnianymi klinami.
8. Każdą wyjętą klepkę od razu opisać na spodniej stronie numerem rzędu i pozycji.
9. Układać klepki w skrzynkach według rzędów, zawsze na płasko.
10. Kontynuować rząd po rzędzie w kierunku, w jakim parkiet był układany.
11. Na koniec sprawdzić podłoże i usunąć wystające gwoździe.

Opis na spodzie jest ważny: na wierzchu zniknąłby przy cyklinowaniu, na spodzie przetrwa aż do ponownego układania.

Ze spodu klepek trzeba usunąć resztki lepiku, kleju i brudu, inaczej nowa podłoga będzie nierówna, a klej nie złapie dobrze. Grubsze warstwy zeskrobuje się szpachlą albo przecinakiem, resztę delikatnie przeszlifowuje papierem o średniej gradacji. Przy bardzo twardych pozostałościach można użyć preparatu do usuwania klejów, zawsze zgodnie z instrukcją producenta. Szlifować trzeba z wyczuciem: każdy zdjęty milimetr osłabia klepkę i skraca jej życie.

Drewno reaguje na wilgoć, dlatego przechowuj je w suchym, przewiewnym miejscu o stałej temperaturze. Odpowiednia wilgotność względna powietrza to zwykle około 40 do 60 %. Wilgotna piwnica czy nieogrzewany garaż to zły pomysł. Klepki układaj poziomo na równej powierzchni i przyciśnij je lekko z góry, na przykład deskami. Dzięki temu się nie wypaczą. Grupy z poszczególnych rzędów trzymaj razem, żeby przy układaniu nie trzeba ich było szukać.

• mocne podważanie bez podkładki, po którym pękają narożniki oraz pióro i wpust,
• brak opisu albo niejasne oznaczenia, przez które składanie wzoru zamienia się w zgadywankę,
• opis na wierzchniej stronie, który znika przy cyklinowaniu,
• resztki lepiku na spodzie klepek, które powodują nierówności,
• zbyt agresywne szlifowanie, które ścienia klepkę,
• przechowywanie na stojąco, krzywo albo w wilgoci.

W mieszkaniu pomyśl też o sąsiadach. Praca jest głośna, więc trzymaj się godzin ciszy z regulaminu budynku. Uważaj również na strop pod podłogą, szczególnie drewniany strop w kamienicy: nie wolno go przy demontażu uszkodzić.

Kiedy parkieciarz oddaje pracę, warto przejść przez te punkty:

• plan ułożenia jest kompletny, czytelny i zgadza się z opisami na klepkach,
• każda zachowana klepka ma na spodzie numer rzędu i pozycję,
• parkiet jest posortowany według rzędów i ułożony na płasko,
• odrzucone kawałki leżą osobno i wiesz, ilu klepek brakuje,
• listwy przypodłogowe są odłożone i nieuszkodzone,
• na podłożu nie ma wystających gwoździ ani większych resztek lepiku,
• pomieszczenie jest posprzątane, a odpady wywiezione.