Ponowne ułożenie i klejenie starych klepek parkietu (renowacja)

Klepki z litego dębu, buku czy jesionu wytrzymują dziesiątki lat i można je kilka razy cyklinować. Jeśli są twarde i mają zachowane pióro i wpust, ponowne ułożenie to rozsądny wybór. Zachowujesz oryginalny wygląd, patynę i wzór, który pasuje do starych drzwi i ościeżnic, a przy okazji nie powstaje niepotrzebny odpad.

Renowacja ma sens zwłaszcza wtedy, gdy:

• klepki są z litego drewna i większość ma nieuszkodzone łączenia,
• podłoga ma wartość historyczną albo po prostu ci się podoba,
• chcesz zachować jednolity wygląd z innymi pokojami,
• trzeba naprawić podłoże, ale drewno jest w dobrym stanie.

Jeśli klepki są zbutwiałe, zaatakowane przez kołatka, długo zalewane wodą albo po wcześniejszych cyklinowaniach zostało w nich za mało drewna, zwykle lepiej wymienić przynajmniej część podłogi.

O jakości efektu w dużej mierze decyduje przygotowanie. Samo klejenie to dopiero druga połowa roboty.

1. Ostrożny demontaż: klepki wyjmuje się ręcznie, delikatnymi narzędziami, tak żeby nie ułamać pióra ani wpustu.
2. Czyszczenie spodu: ze spodu i krawędzi usuwa się resztki starego kleju, lepiku asfaltowego lub masy, żeby nowy klej dobrze trzymał, a klepka leżała równo.
3. Sortowanie: sprawdza się wymiar, grubość i uszkodzenia każdej sztuki. Pęknięte i niekompletne klepki odkłada się albo wykorzystuje przy ścianach, gdzie zakryje je listwa.
4. Aklimatyzacja: klepki powinny poleżeć kilka dni, zwykle co najmniej 48 godzin, w pomieszczeniu, w którym będą układane, przy normalnej temperaturze i wilgotności.
5. Plan ułożenia i próba na sucho: parkieciarz wyznacza oś wzoru, przejścia między pokojami i miejsce startu. Część klepek układa na sucho, żeby sprawdzić, czy dobrze do siebie pasują.
6. Klejenie: klej nakłada się szpachlą zębatą na podłoże, klepki układa według wzoru, dociska i dobija gumowym młotkiem. Na bieżąco sprawdza się poziom i kierunek wzoru.
7. Utwardzenie: podłogę zostawia się w spokoju, aż klej zwiąże. Trwa to zwykle od 12 do 24 godzin, przy niektórych klejach dłużej, dokładny czas podaje producent.

Po związaniu kleju przychodzi czas na cyklinowanie, szpachlowanie i wykończenie powierzchni lakierem lub olejem. Często robi to ten sam parkieciarz, ale są to osobne etapy prac.

Dlaczego nie wystarczy pierwszy lepszy klej do drewna? Lite klepki pracują przy zmianach wilgotności, a klej musi te ruchy wytrzymać. Do litego parkietu najczęściej stosuje się dziś kleje bezwodne na bazie silanów (polimery MS lub SMP) oraz kleje poliuretanowe. Kleje dyspersyjne zawierają wodę, od której drewno może spęcznieć, dlatego używa się ich tylko tam, gdzie producent wyraźnie dopuszcza je dla danego formatu i gatunku drewna.

Podłoże musi być mocne, równe, czyste i suche:

• Wylewka betonowa lub cementowa przed klejeniem jest odkurzana, a jej wilgotność mierzona. Gruntowanie wykonuje się zgodnie z systemem klejowym.
• Wylewka anhydrytowa zwykle jest szlifowana i odkurzana, bo jest wrażliwa na wilgoć.
• Płyty OSB i gipsowo-włóknowe muszą być solidnie przymocowane, nie mogą się uginać, a łączenia powinny być wyrównane.

Jeśli stare podłoże jest mocno nierówne, wykonuje się masę samopoziomującą albo suchy jastrych z płyt gipsowo-włóknowych. W bloku warto przy okazji pomyśleć o odgłosach kroków: zmiana warstw podłogi może sprawić, że sąsiedzi z dołu będą słyszeć więcej, więc dobrze jest dobrać rozwiązanie, które dźwięki tłumi.

Pracochłonność przy starych klepkach różni się dużo bardziej niż przy układaniu nowego parkietu. Szybciej idzie, gdy:

• klepki leżą na kleju, który łatwo się odspaja,
• większość sztuk jest cała i ma jednakowy wymiar,
• wzór jest prosty, na przykład proste pasy,
• pomieszczenie jest prostokątne i ma niewiele wcięć.

Więcej czasu zajmuje praca, gdy na spodzie jest gruba warstwa lepiku, gdy trzeba uzupełnić brakujące sztuki z tego samego drewna i o tym samym profilu, albo gdy wzór to jodełka, układ po skosie czy wzory z ramką. Pokoje z wnękami i ościeżnicami to też dużo precyzyjnego docinania.

Przy starych podłogach uważaj na klej. Dawne lepiki asfaltowe i smołowe mogą zawierać szkodliwe substancje, a w starych warstwach podłogowych zdarza się też azbest. Jeśli masz wątpliwości, oddaj próbkę do zbadania. Usuwaniem azbestu może zajmować się wyłącznie wyspecjalizowana firma z odpowiednimi uprawnieniami.

• Niedelikatny demontaż. Przy podważaniu dłutem łatwo ułamać pióro i z dobrej klepki robi się odpad.
• Źle oczyszczony spód. Resztki lepiku tworzą garby, klepka potem się ugina albo z czasem odpada.
• Pominięta aklimatyzacja. Klepki, które leżały w piwnicy albo w garażu, po przyklejeniu wysychają i robią się szczeliny.
• Zły klej albo za mało kleju. Powstają puste miejsca, które przy chodzeniu stukają lub skrzypią.
• Brak dylatacji przy ścianach. Drewno nie ma gdzie pracować i podłoga może się wybrzuszyć.
• Przesunięta oś wzoru. W jodełce mały błąd na początku rośnie z każdym rzędem i na środku pokoju nie da się go już poprawić bez rozbierania.

Przed cyklinowaniem albo przy odbiorze przejdź się po podłodze powoli i uważnie. Warto sprawdzić, czy:

• klepki przy przestępowaniu nie stukają, nie uginają się i nie skrzypią,
• wzór trzyma kierunek, a oś zgadza się z drzwiami lub główną ścianą,
• przejścia między pokojami są płynne i bez różnic wysokości,
• przy ścianach zostawiono szczelinę dylatacyjną, którą zakryje listwa,
• ze świeżych spoin nie wypływa klej, a powierzchnia nie jest nim zabrudzona,
• uzupełnione klepki mają ten sam wymiar i profil co oryginalne,
• parkieciarz powiedział ci, jakiego kleju użył i kiedy można cyklinować.