Opšivanje dimnjaka limom

Pod opšivanjem dimnjaka podrazumeva se rad limara na postavljanju limene opšivke oko dimnjaka na kosom krovu. Obično su to sledeće operacije:

• merenje dimnjaka i nagiba krova, oblikovanje i sečenje lima po meri,
• postavljanje donjeg dela opšivke ispred dimnjaka, koji izvodi vodu na pokrivač ispod dimnjaka,
• postavljanje bočnih delova sa strana dimnjaka, spojenih preko pokrivača ili ispod njega, zavisno od vrste pokrivača,
• postavljanje zadnjeg dela iznad dimnjaka, kod širih dimnjaka sa sedlom koje deli vodu na dve strane,
• postavljanje pokrivne zidne lajsne, odnosno kontraopšivke, koja pokriva gornju ivicu opšivke na dimnjaku,
• zaptivanje spojeva masom namenjenom za krovove i provera spoja sa pokrivačem.

Šta rad obično ne obuhvata: lim i sistemske elemente kao materijal, popravku ili prezidavanje dimnjaka iznad krova, novi malter ili oblogu dimnjaka, zamenu oštećenog pokrivača oko dimnjaka, popravku letvi i krovne konstrukcije, kapu dimnjaka i limeni pokrivni deo na kruni dimnjaka. Ovi radovi se dogovaraju i naplaćuju posebno.

Opšivanje dimnjaka radi se u tri tipične situacije:

• Kod novog krova ili zamene pokrivača. Opšivka se radi posle postavljanja pokrivača oko dimnjaka, kao deo limarskih radova. Stari lim pri zameni krova ne treba ponovo koristiti.
• Kod prokišnjavanja oko dimnjaka. Najčešći razlog zbog kog vlasnici traže limara. U praksi se pokaže da je stari lim zarđao, zaptivna masa ispucala ili lim nikada nije bio pravilno oblikovan.
• Kod popravke ili nadziđivanja dimnjaka. Ako se dimnjak iznad krova prezidava, oblaže ili malteriše, stara opšivka mora da se skine, a posle popravke se postavlja nova.

Radi se po suvom vremenu. Zaptivne mase i samolepljive trake ne smeju se nanositi na mokru ni smrznutu podlogu. U proleće i leto limari su slobodniji nego na jesen, kada vlasnici rešavaju prokišnjavanje pred zimu.

Pre dolaska limara treba znati da li je dimnjak iznad krova u dobrom stanju. Ako malter otpada, cigle pucaju ili je dimnjak nagnut, prvo treba sanirati dimnjak. Lim na zidu koji se raspada neće izdržati. Ako dimnjak služi za odvod dimnih gasova, pri zahvatima na njegovoj konstrukciji preporučuje se da stanje dimovodnog kanala proceni dimničar.

Kako prepoznati da opšivka propušta

Prokišnjavanje kod dimnjaka često se pokaže tek sa zakašnjenjem, jer voda prvo upije u drvo i izolaciju. Tipični znaci su:

• tamne ili vlažne fleke na plafonu ili kosini ispod dimnjaka, naročito posle kiše sa vetrom,
• mokri ili buđavi rogovi i letve pored dimnjaka, vidljivi sa tavana,
• promenjena boja i otpadanje maltera na dimnjaku u potkrovlju,
• rđa i odignuti limovi vidljivi sa zemlje,
• ispucala zaptivna masa na gornjoj ivici lima.

Treba imati na umu da vlaga na dimnjaku u potkrovlju ne mora uvek biti od prokišnjavanja. Može biti reč i o kondenzatu iz dimnih gasova kod neodgovarajućeg dimnjaka ili o vodi koju je upio malter dimnjaka iznad krova. Ako opšivka izgleda ispravno, preporučuje se da dimnjak pregleda dimničar.

Priprema oko dimnjaka

Limar uklanja stari lim i zaptivnu masu, čisti zid dimnjaka i proverava letve i krovnu foliju oko dimnjaka. Folija se kod dimnjaka podiže naviše ili spaja sa dimnjakom tako da voda koja prodre ispod pokrivača otiče napolje, a ne u krovnu konstrukciju. Kod sistemskih dimnjaka za prolaz folije koriste se elementi proizvođača dimnjaka. Foliju ne lepiti direktno na vruću površinu dimnjaka, proizvođači to izričito ne preporučuju zbog opasnosti od požara. Drveni delovi krovne konstrukcije moraju biti na odstojanju od dimnjaka prema uputstvu proizvođača dimnjaka i pravilima zaštite od požara.

Podloga od letvi i pokrivač

Oko dimnjaka se dodaju letve ili daske na koje se opšivka pričvršćuje. Pokrivač se postavlja i seče do dimnjaka, sa razmakom koji propisuje proizvođač pokrivača ili sistema opšivke. Za sistem Wakaflex, na primer, Schiedel navodi da razmak između pokrivača i dimnjaka treba da bude manji od 50 mm, inače je potrebno dodati letve.

Donji deo ispred dimnjaka

Donji deo se postavlja prvi. Leži na pokrivaču ispod dimnjaka i izvodi vodu napolje. Kod crepa i profilisanog pokrivača mora da prati talase ili da se spoji elastičnom trakom koja se utisne u profil. Kod limenog pokrivača deo se spaja sa limom prema sistemu pokrivača.

Bočni delovi

Bočni delovi idu sa strana dimnjaka. Kod crepa se najčešće radi takozvani bočni žleb, koji leži ispod crepa i vodu koja dospe ispod pokrivača odvodi niz pad krova. Lim se uz zid dimnjaka podiže do visine koju navodi proizvođač pokrivača, u praksi obično oko 15 cm iznad pokrivača. Kod limenog pokrivača bočne opšivke spajaju se na falc ili talas lima.

Zadnji deo i sedlo

Iznad dimnjaka se voda sa krova zaustavlja i nakuplja. Kod uskog dimnjaka dovoljan je zadnji deo sa izvođenjem vode u bočne žlebove. Kod šireg dimnjaka iza njega se radi sedlo, odnosno mali kosi krović od lima ili sa podlogom od dasaka, koji vodu razdvaja na strane. Bez sedla se iza širokog dimnjaka zadržavaju voda, lišće i zimi sneg, koji pri otapanju prodire ispod lima.

Pokrivna lajsna i kontraopšivka

Gornju ivicu opšivke na dimnjaku ne treba samo premazati zaptivnom masom. Pravilno rešenje je dvodelno. Na zid dimnjaka postavlja se pokrivna lajsna sa okapnicom, koja se uvlači u žleb isečen u zidu ili se ankeruje na zid i zaptiva. Ova lajsna prekriva opšivku, koja ispod nje može da radi pri promenama temperature. Stručni saveti upozoravaju da sam silikonski spoj na gornjoj ivici obično traje samo nekoliko godina.

Zaptivanje i provera

Spojevi se zaptivaju masom namenjenom za krovove, otpornom na UV zračenje, a kod dimnjaka i na povišenu temperaturu. Na kraju limar proverava preklope, pričvršćenje i spoj sa pokrivačem. Ako postoji mogućnost, preporučuje se da se spoj proba vodom iz creva.

Pocinkovani i bojeni lim

Najčešći izbor kod uobičajenih krovova. Bojeni lim, u praksi često nazivan plastificirani, proizvodi se u bojama pokrivača, pa opšivka ne deluje kao strani element. Pocinkovani lim bez površinske zaštite je jeftiniji, ali bez premaza vremenom korodira.

Titan-cink i bakar

Trajniji materijali sa dugim vekom trajanja. Titan-cink se vremenom prekriva zaštitnom patinom, bakar je najotporniji i najskuplji. Koriste se uglavnom kod kvalitetnijih krovova i kod objekata koji su zaštićeni kao kulturno dobro.

Aluminijum i lim sa plastičnim slojem

Aluminijum je lagan i lako se oblikuje. U kontaktu sa drugim metalima, na primer sa bakrom, postoji opasnost od elektrohemijske korozije. Lim sa debljim plastičnim slojem spaja otpornost plastike na koroziju sa stabilnošću čelika.

Elastične samolepljive trake i sistemske opšivke

Za crep i profilisani pokrivač koriste se i elastične trake sa aluminijumskom mrežicom ili olovne trake, koje se utiskuju u profil pokrivača. Na domaćem tržištu dostupne su, na primer, trake Wakaflex proizvođača Bramac i Koraflex proizvođača Wienerberger. Proizvođači sistemskih dimnjaka nude gotove prolaze kroz krov sa manžetnom i pokrivnom kapom, kod kojih je spoj između opšivke i dimnjaka zaštićen od kiše. Takvo rešenje se brže montira, ali je namenjeno za određeni dimnjak.

Pri izboru materijala treba voditi računa da opšivka ne bude od metala koji reaguje sa pokrivačem ili olucima. Bakar iznad pocinkovanog lima izaziva koroziju lima ispod njega.

Razlika prema vrsti pokrivača

Kod glinenog ili betonskog crepa opšivanje je najzahtevnije, jer lim ili elastična traka mora da prati oblik crepa, a ispod bočnih delova obično ide žleb. Kod falcovanog lima sa stojećim falcom opšivka se spaja direktno na falcove i limar je radi zajedno sa pokrivačem. Kod trapeznog lima i lima u obliku crepa opšivka se prilagođava talasima, a ispod spojeva se stavlja zaptivka da voda ne bi prodirala kapilarno. Kod škriljca i bitumenske šindre koriste se podložni limovi koji se ulažu između pojedinačnih redova.

• Samo donji lim i silikon. U praksi se dešava da se postavi samo jedan deo, a spoj sa dimnjakom zamaže silikonom. Posle nekoliko godina silikon ispuca i voda prokišnjava.
• Lim čvrsto ugrađen u zid bez pokrivne lajsne. Lim ne može da radi, malter oko njega puca i voda dospeva iza lima.
• Nedostaje sedlo iza širokog dimnjaka. Voda, lišće i sneg zadržavaju se iza dimnjaka i pri jakoj kiši prelivaju se preko ivice lima.
• Lim nedovoljno podignut uz dimnjak. Pri pljusku ili snegu voda prelazi ivicu opšivke.
• Krovna folija nije završena kod dimnjaka. Voda koja prodre ispod pokrivača sliva se niz foliju direktno do dimnjaka i u krovnu konstrukciju.
• Neodgovarajuća kombinacija metala. Na primer bakarna opšivka iznad pocinkovanog oluka, koji zatim brzo korodira.
• Opšivka na oštećenom dimnjaku. Lim se ankeruje u malter koji se raspada i posle nekoliko zima otpadne zajedno sa njim.
• Zaptivna masa na mokroj ili prašnjavoj površini. Masa ne prianja i spoj propušta od prve kiše.

Opšivanje dimnjaka izvodi limar ili krovopokrivač, najčešće registrovana zanatska radnja ili građevinska firma. Reč je o radu na visini, pa mora biti obezbeđena zaštita od pada, na primer skela, zaštitne ograde ili vezivanje zaštitnim pojasom za sidrište. Za rad na visini važe propisi o bezbednosti i zdravlju na radu, a za njihovu primenu odgovara izvođač.

Proverite kod lokalnih organa da li je za radove potrebna prijava ili saglasnost, naročito ako je zgrada zaštićena kao kulturno dobro ili se nalazi u zaštićenoj celini.

Ako se pri popravci zahvata u dimnjak koji služi za odvod dimnih gasova, na primer nadziđivanjem ili zamenom vrha dimnjaka, stanje dimnjaka procenjuje dimničarska služba, koju organizuje lokalna samouprava. Sama opšivka ne zahteva dimničarski pregled.

Završen rad možete pregledati sa krova, sa skele ili bar dvogledom sa zemlje, kao i iznutra iz potkrovlja. Preporučuje se da proverite sledeće:

• proveriti da donji deo leži na pokrivaču i izvodi vodu napolje, a ne ispod pokrivača,
• pogledati da li je lim na dimnjaku podignut dovoljno visoko i ravnomerno na svim stranama,
• proveriti da gornju ivicu pokriva lajsna sa okapnicom, a ne samo traka zaptivne mase,
• kod šireg dimnjaka proveriti sedlo iza dimnjaka i njegov pad na strane,
• pregledati spojeve limova, da nisu otvoreni i da su pravilno preklopljeni u smeru toka vode,
• posle prve jake kiše pogledati iz potkrovlja da li su rogovi i letve pored dimnjaka suvi,
• proveriti da lim na pokrivaču nije savijen ili oštećen od hodanja,
• proveriti da boja i materijal opšivke odgovaraju pokrivaču i olucima.

Pri preuzimanju radova tražite informaciju o upotrebljenom limu i zaptivnoj masi. Jednom godišnje, najbolje na jesen, preporučuje se da se opšivka pregleda prilikom čišćenja oluka. Zaptivna masa se vremenom troši, a njena blagovremena obnova jeftinija je od popravke navlažene krovne konstrukcije.

Cena rada u NUMIQ cenovniku je oko 2.200 dinara po dužnom metru opšivke dimnjaka. Cena obuhvata rad limara i sitni potrošni materijal, bez lima i sistemskih elemenata, koji se računaju kao materijal. Cene se razlikuju po regionima i gradovima, a rad se kreće približno od 1.950 do 2.500 dinara po dužnom metru. Dužni metar se računa po obimu dimnjaka. Dimnjak dimenzija 60 x 60 cm ima, dakle, obim 2,4 m.

Na konačan iznos najviše utiču:

• dimenzije dimnjaka i broj dimnjaka na krovu,
• nagib i visina krova i sa tim povezana potreba za skelom ili zaštitom od pada,
• vrsta pokrivača, jer su crep i profilisani lim zahtevniji za oblikovanje od ravnog lima,
• potreba za sedlom iza dimnjaka i pokrivnom lajsnom u žlebu u zidu,
• demontaža stare opšivke i popravka podloge, letvi i folije,
• materijal, jer su bakar i titan-cink znatno skuplji od bojenog pocinkovanog lima.

Ako se menja ceo krov, pogledajte tekst zamena krova. Kod gradnje novog dimnjaka pomoći će tekst o zidanju dimnjaka Schiedel. Ako je krov u dobrom stanju i potrebna mu je samo zaštita površine, pročitajte tekst čišćenje i farbanje krova. Ostale stavke pronaći ćete u delu limarski radovi.