Ankastre gövde montajı ve duvara gömülmesi

"Ankastre gövde" deyince herkesin aklına aynı şey gelmeyebilir. En sık karşılaşılanlar ankastre duş veya küvet bataryası gövdesi, duvardan çıkışlı lavabo bataryası gövdesi ve asma klozetler için kullanılan gömme rezervuardır. Gömme rezervuar, içinde sifon deposu bulunan metal bir çerçevedir. Hepsinde mantık aynıdır, fark ölçülerde ve duvardan ne kadar kırılması gerektiğindedir.

Batarya için gövdenin sığacağı bir yuva ile sıcak ve soğuk su borularının geleceği kanallar yeterlidir. Gömme rezervuarda ise tuğla duvarın daha büyük bir bölümü açılır ya da çerçeve duvarın önüne kurulup alçıpanla kapatılır. Alçıpan bölme duvarda kırım yapılmaz, gövde metal profillere veya montaj plakasına vidalanır.

Sifon kapağında aydınlatma ya da elektronik kumanda olacaksa, ona elektrik hattını tesisatçı değil, yetkin bir elektrikçi çekmelidir.

Yerin işaretlenmesi

Önce üreticinin montaj kılavuzuna göre gövdenin ekseni, yüksekliği ve su girişlerinin yeri duvara işaretlenir. Duş bataryası genellikle yerden yaklaşık 100 ile 120 cm yüksekliğe konur. Evdekilerin boyu ve tepe duşu olup olmadığı burada belirleyicidir. Gömme rezervuarda klozet ve kapak yüksekliği kılavuza göre ayarlanır, çerçevede bunun için işaretler bulunur. İşini bilen bir usta, fayans yerleşimini de baştan düşünür ki kumanda kolu derzin ya da karonun kenarının üstüne denk gelmesin.

Yuva ve kanalların açılması

Boru kanalları toz emişli kanal açma makinesiyle, gövde yuvası ise panç ucuyla veya kırıcı matkapla açılır. Derinliği gövde belirler, pratikte bu genellikle 7 ile 12 cm arasındadır. Kanallar dikey ya da yatay açılır, çapraz açılmaz. Böylece yıllar sonra duvara bir şey asarken borunun nereden geçtiğini tahmin etmek kolaylaşır.

Doğru derinliğe yerleştirme

İşin en kritik adımı budur. Çoğu gövdenin plastik koruma kapağında en az ve en çok gömme derinliğini gösteren çizgiler vardır. Bu çizgiler, yapıştırıcı ve fayans dahil bitmiş duvar yüzeyine göredir. Yani gövde çıplak duvara göre değil, döşenecek fayansa göre ayarlanır. Ayrıca tam terazide ve şakulünde olmalıdır, yoksa rozet ya da kapak yamuk durur.

Sabitleme ve bağlantı

Gövde önce vida veya tutucularla duvara mekanik olarak bağlanır, ardından harç veya alçı ile sabitlenir. Tek başına montaj köpüğü yetmez, çünkü kol sürekli çevrildikçe ve basınç darbeleri oldukça gövde zamanla gevşeyebilir. Sonra evdeki sisteme göre PPR, alüminyum katkılı çok katmanlı boru veya bakır boru ile su girişleri bağlanır.

Basınç testi ve su yalıtımı

Duvar kapatılmadan önce boru üreticisinin talimatına göre basınç testi yapılır. Bağlantılar sızdırmıyorsa duvar kapatılır. Duş tarafındaki ıslak alanda, çıkışların çevresine özel manşetlerle su yalıtımı yapılır ki su fayansın arkasına kaçmasın.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini en çok, gövdenin girdiği duvar belirler.

• gazbeton ve alçıpan en kolay olanlardır, kolay ve hızlı kesilirler,
• delikli tuğla en yaygın duvar tipidir, ama boşlukları iyi doldurulmazsa gövde sağlam tutmaz,
• betonarme perde duvar en serti ve en zahmetlisidir, kırım yavaş, gürültülü ve tozludur, üstelik demire denk gelme ihtimali yüksektir,
• eski ve karışık duvarlar (tuğla, beton ve yıllar içindeki tamiratlar bir arada) sürpriz çıkarır, gövdeyi sağlam oturtmak zorlaşır.

Su hattının uzakta olması, boruların başka bir odadan geçirilmesi, önce değişmesi gereken eski galvaniz tesisat ya da çok çıkışlı bir batarya da süreyi uzatır. Banyonun çıplak duvara kadar sökülmüş olması, batarya modelinin ve fayansın önceden seçilmiş olması ise işi kolaylaştırır.

Apartman dairelerinde banyonun bir duvarı çoğu zaman betonarme perde duvardır ya da yakınında kolon veya kiriş bulunur. Bunlar binanın taşıyıcı sistemidir ve deprem bölgesinde yaşayan biri için bu konu hafife alınmamalıdır. Perde duvara, kolona veya kirişe gelişigüzel kanal açılmaz, içindeki demirler kesilmez. Özellikle yatay kanallar ve büyük yuvalar taşıyıcı elemanı zayıflatabilir.

Duvarın taşıyıcı olup olmadığından emin değilseniz, kırıma başlamadan önce bir inşaat mühendisine danışmak doğru olur. En sık kullanılan çözüm, taşıyıcı duvarın önüne alçıpandan bir tesisat duvarı kurmak ve gövdeyi bu duvarın içine yerleştirmektir. Böylece betonarmeye dokunmadan aynı görünüm elde edilir.

• yanlış gömme derinliği: gövde çok derinde kalırsa uzatma parçası yetmeyebilir, çok yüzeyde kalırsa rozet fayanstan taşar,
• terazide olmayan gövde: kol veya kapak yamuk durur ve bu, kırmadan düzeltilemez,
• yapılmayan basınç testi: sızdıran bir bağlantı duvarda nem lekesi olarak ya da alt kattaki komşunun tavanında ortaya çıkar,
• yalnızca köpükle sabitleme: gövde zamanla oynar, contaya veya fayansa zarar verir,
• çıkışlarda unutulan su yalıtımı: su fayansın arkasına kaçar, duvar nemlenir,
• atılan montaj kılavuzu: kartuş değişiminde veya serviste doğru yedek parçayı bulmak zorlaşır.

Uygulamada sık görülen bir durum da fayansın gövde yerleştirildikten sonra seçilmesidir. Seçilen karo, yapıştırıcısıyla birlikte hesaplanandan farklı kalınlıktaysa gövde doğru oturmaz. Bu yüzden fayansın önceden belli olması işin sağlıklı yürümesini sağlar.

Duvar kapatılmadan ve fayansçı işe başlamadan önce şu noktaları ustayla birlikte gözden geçirin:

• gövde sağlam bağlanmış, bastırınca kımıldamıyor,
• terazide ve şakulünde, ekseni işaretle örtüşüyor,
• derinlik, planlanan fayansa göre kapaktaki çizgilerin arasında,
• sıcak ve soğuk su doğru taraflara bağlanmış,
• basınç testi yapılmış ve bağlantılar kuru,
• gövdenin koruma kapağı yerinde, içine harç girmemiş,
• ıslak alandaki çıkışların çevresinde su yalıtımı manşetleri var,
• duvar kapanmadan önce boru güzergâhının fotoğrafını çektiniz,
• montaj kılavuzu ve gövdeye ait belgeler ileride servis için saklandı.