Sıhhi Tesisat İşleri: 2026 sıhhi tesisat nokta fiyatı ve uygulama adımları

Eski bir dairede ya da evde oturuyorsanız, suyunuz büyük ihtimalle galvaniz çelik borulardan geliyordur. Bu borular yıllar içinde içten paslanır ve kireçle dolar. Dışarıdan bakınca boru aynı görünür, ama içindeki geçiş giderek daralır. Bunu şöyle fark edersiniz: biri banyoda küveti doldururken mutfakta musluğu açtığınızda su belirgin şekilde azalır. Tatilden döndüğünüzde musluktan bir süre kahverengimsi su akar, dişli bağlantılarda damlalar belirir. Bu yüzden banyo ya da mutfak yenilenirken eski çelik tesisat genellikle parça parça değil, baştan sona değiştirilir.

Yeni tesisatlarda bugün en çok üç malzemeyle karşılaşırsınız:

• Polipropilen (PPR): Türkiye'de en yaygın kullanılan borudur. Borular ve ek parçalar birbirine kaynakla birleştirilir. Bağlantı sağlamdır, malzeme de pahalı değildir. Ancak sıcak suda boru epey uzar. Bu yüzden genleşme payını, yani borunun uzayabileceği boşluğu ve doğru kelepçelemeyi baştan düşünmek gerekir.
• Çok katmanlı borular: ortasında alüminyum katman bulunan plastik borulardır. Bükülebilirler, ısınınca daha az uzarlar, bağlantıları preslenir. Hem zemine hem duvara uygundur.
• Bakır: dayanıklıdır ve çok uzun ömürlüdür, ama daha pahalıdır ve birleştirmesi daha çok ustalık ister. Bugün daha az kullanılır, çoğunlukla borunun açıkta kalacağı yerlerde tercih edilir.

İç mekandaki pis su tesisatı, sıcak sudan etkilenmeyen polipropilen borularla yapılır. Toprak altına ve dış mekana ise doğrudan toprağa gömülmek için üretilmiş, kalın cidarlı kanalizasyon boruları kullanılır.

Su sayacının ya da ana vananın hemen arkasında bir filtre olmalıdır. Şebekeden gelen kumu ve pislikleri, bataryalara ve cihazlara ulaşmadan tutar. Şebeke basıncı yüksekse buraya bir basınç düşürücü de takılır. Bu neden önemli? Çok yüksek basınç bataryaları, rezervuarları, termosifonu ve çamaşır makinesini sürekli zorlar, bunlar da daha çabuk bozulur. Çok düşük basıncı ise duşta hissedersiniz, özellikle müstakil evin üst katında.

Apartmanlarda su çoğu zaman doğrudan şebekeden değil, bodrumdaki su deposu ve hidrofor üzerinden gelir. Hidroforun ayarı ve bakımı tüm binanın basıncını belirler. Üst katlarda su zayıf akıyorsa ya da sabahları basınç dalgalanıyorsa, sorun dairenizdeki tesisatta değil, ortak sistemde olabilir. Bunu apartman yönetimiyle konuşmakta fayda var. Depo düzenli temizlenmezse dipte tortu birikir ve bu tortu filtrelerinizi de daha çabuk tıkar.

Türkiye'nin pek çok şehrinde su kireçlidir. Kireç termosifonda, bataryalarda, perlatörlerde ve duş başlıklarında birikir, termosifon da suyu giderek daha zor ısıtır. Buna karşı bir su yumuşatma cihazı ya da filtrenin arkasına takılan bir polifosfat dozajlayıcı kullanabilirsiniz. Hangisinin size uygun olduğu suyun sertliğine bağlıdır. Bunu belediyenizin su idaresinden öğrenebilir ya da yapı marketlerde satılan basit bir test kitiyle ölçebilirsiniz.

Yeni tesisatlarda çoğu zaman tek bir ana hattan dallanan borular yerine bir kollektör kullanılır. Kollektörden her lavaboya, duşa ya da klozete ayrı bir boru gider. Böylece aynı anda birkaç yerde su açıldığında basınç dalgalanmaz ve her hattı ayrı ayrı kapatabilirsiniz, örneğin batarya değiştirirken.

Su çıkışlarının duvardan tam olarak nerede çıkacağı, seçtiğiniz vitrifiye ve armatürlere göre belirlenir. Bu yüzden lavaboyu, bataryaları ve klozeti, tesisatçı duvarda kanal açmaya başlamadan önce seçin. Kabaca söylemek gerekirse, lavabo ve mutfak eviyesi için çıkışlar yerden yaklaşık yarım metre yukarıda, küvet bataryası için küvet kenarının birkaç on santim üstünde, duş bataryası için ise yaklaşık bir metre yükseklikte olur. Yine de esas olan üreticinin teknik föyüdür. Ankastre bataryalarda ve gömme rezervuarlarda bu özellikle önemlidir, çünkü bunlar hem derinlikte hem yükseklikte hassas ölçü ister.

Duvara karşıdan baktığınızda sıcak su genellikle solda, soğuk su sağdadır. Duvar tipi batarya için iki çıkış arasındaki mesafe, bataryaların üretildiği standart aralıkta olmalı ve iki çıkış tam olarak aynı yatay hizada durmalıdır. Uygulamada sık görülen bir durum, çıkışların fayanstan fazla dışarı taşması ya da tam tersine çok içeride kalmasıdır. Batarya o zaman duvara oturmaz, uzatma parçalarıyla yapılan çözüm de pek hoş görünmez. Fayansçı işe başlamadan önce çıkışların bitmiş fayans yüzeyine göre ayarlandığından emin olun.

Mutfakta çıkışlar, eviyenin altında kolayca ulaşabileceğiniz ve dolaptaki çekmecelere engel olmayacağı bir yere konur. Çamaşır ve bulaşık makinesi için geri akışı önleyen çek valfli bir musluk ve kanalizasyon kokusunu tutan sifonlu bir gider bağlantısı öngörülür.

Pis su borusu kolona doğru kesintisiz bir eğimle inmelidir. Geriye doğru yükselen kısımları ya da suyun bekleyip pisliğin çökeceği sarkmaları olmamalıdır. Klozet giderinin çapı daha büyüktür ve güzergahı ilk önce planlanır, çünkü yerini değiştirmek en zor olan budur. Diğer giderler, suyun akış yönünde açılı ek parçalarla ya klozet giderine ya da doğrudan kolona bağlanır.

Pis su tesisatının havalandırılması gerekir. Kolondan büyük miktarda su aktığında vakum oluşur ve bu vakum sifonlardaki suyu çekebilir. Suyu boşalmış bir sifon, kanalizasyondan daireye giden yolu açık bırakır ve banyoda koku başlar. Bu yüzden kolonlar çatının üzerine kadar uzatılır, uzun gider hatlarında ise bir havalandırma vanası takılır.

Apartmanlarda gürültüyü de düşünmek gerekir. Plastik bir kolon, akan suyun sesini bütün binaya taşıyabilir. Ses yalıtımlı borular, boruların yalıtım malzemesiyle sarılması ve boruyu duvara sert şekilde bağlamayan esnek kelepçeler bu konuda işe yarar.

Apartmanlarda temiz su ve pis su kolonları binanın ortak kısımlarındandır. Bu yüzden kolonların değişimini tek başınıza yapmazsınız. Bu işi apartman yönetimi organize eder, kararı da kat malikleri birlikte verir, genellikle tüm blok için aynı anda. Banyonuzu ya da mutfağınızı yenilemeye girişmeden önce kolon değişimi planlanıp planlanmadığını sorun. Planlanıyorsa kendi yenilemenizi buna göre zamanlamanız ve uyarlamanız mantıklı olur.

Bazı eski binalarda pis su kolonları asbestli çimentodan yapılmıştır. Böyle bir boruyu daire yenilemesi sırasında sıradan bir tesisatçı kesmemeli ve sökmemelidir. Asbest tozu sağlık açısından ciddi bir risktir. Bu işi yalnızca asbest sökümü konusunda uzman ve donanımlı bir firma yapmalıdır.

Su sayaçları ve daire girişindeki vanalar genellikle mühürlüdür, sayaç da su idaresine aittir. Yerini değiştirmek istiyorsanız bunu kendiniz yapmayın, önce apartman yönetimiyle ve su idaresiyle konuşun. Vanalar, bir kontrol kapağı üzerinden ulaşılabilecek şekilde yerleştirilir. Tesisatta herhangi bir işe başlamadan önce vananın suyu gerçekten tam kestiği kontrol edilir.

Doğalgazlı dairelerde sıcak su çoğunlukla kombiden gelir. Kombi suyu, siz musluğu açtığınız anda ısıtır, ayrı bir depo gerekmez. Kombi ve doğalgaz tesisatına yalnızca yetkili ve uzman bir servis dokunabilir. Bir gün gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmayın, ateş yakmayın, pencereleri açın, güvenli bir yere çıkın ve 187 doğalgaz acil hattını ya da 112'yi arayın.

Doğalgazın olmadığı yerlerde ya da yedek olarak elektrikli termosifon kullanılır. Hacmi, evde yaşayan kişi sayısına ve küvette mi yıkandığınıza yoksa sadece duş mu aldığınıza göre seçilir. Soğuk su girişinde bir emniyet ventili olmalıdır. Isınma sırasında bu ventilden su damlıyorsa endişelenmeyin: su ısınınca genleşir ve fazlası bir yere gitmek zorundadır. Bu yüzden ventil gidere bağlanır ve asla tıkanmaz.

Termosifonun içinde, depoyu paslanmaya karşı koruyan bir magnezyum anot bulunur. Anot zamanla erir, bu yüzden birkaç yılda bir değiştirilir. Kireçli suda bu fırsatla deponun dibindeki kireç de temizlenir. Anodu düzenli değiştirirseniz termosifonunuz yıllarca daha uzun dayanır.

Özellikle güney ve batı illerinde çatıdaki güneş enerjili su ısıtıcıları çok yaygındır. Bunlar kışın ya da bulutlu havalarda genellikle bir elektrikli rezistans veya kombiyle desteklenir. Kollektörlerin ve depo bağlantılarının dona karşı korunması, kireçli suda da düzenli bakımı önemlidir. Isı pompası olan evlerde su, ısıtma sistemine bağlı bir boylerde dolaylı olarak ısıtılır.

Şofben ya da ani su ısıtıcı suyu yalnızca siz açtığınızda ısıtır, depolama yapmaz, ama yüksek güç ister. Sıcak su hattı uzunsa sirkülasyon hattı düşünmeye değer, böylece bataryadan sıcak su hemen akar ve uzun süre su boşa akıtmanız gerekmez. Depolu sistemlerde suyu düzenli olarak yeterince yüksek bir sıcaklığa çıkarmak iyi olur, çünkü uzun süre bekleyen ılık suda bakteriler çoğalabilir.

Dış musluk ve bahçeye giden borular, kışın boşaltılabilecek şekilde planlanmalıdır. Ev içinde ayrı bir vana ve borunun en alçak noktasında bir boşaltma musluğu bu işi kolaylaştırır. Donmaya dayanıklı dış musluklar da vardır. Bunlar suyu duvarın derinliğinde, yapının sıcak kalan kısmında keser, böylece dışarıda kalan bölümde hiç su kalmaz. İç ve Doğu Anadolu gibi kışları sert geçen bölgelerde bu küçük önlem büyük bir hasarı engelleyebilir.

Isıtılmayan alanlardan, örneğin bodrumdan, garajdan ya da zemin üzerindeki döşemenin altından geçen borular yalıtılır. Müstakil evlerde sayaç bahçede bir rögarda duruyorsa, rögar yeterince derin ve üstü kapalı olmalıdır ki sayaç kışın donmasın.

Su sızıntısı, can sıkıcı ve masraflı hasarlardandır. Su zemini, duvarları ve çoğu zaman alt kattaki komşunuzun dairesini de bozar. En sık nereden kaynaklanır? Bataryalara giden fleks hortumlardan, çamaşır ve bulaşık makinesinin bağlantılarından ve donda çatlayan borulardan. Bu yüzden fleks hortumlar, henüz sızdırmıyorken, yıllar sonra önlem olarak değiştirilir. Çamaşır ve bulaşık makinesine patlamaya karşı emniyetli hortum takmak mantıklıdır.

Bir başka seçenek de su kaçağı koruma sistemidir. Çamaşır makinesinin yanına, eviyenin altına ve banyoya yerleştirilen sensörler suyu algılar ve ana vanayı kendiliğinden kapatır. Uzun süreliğine evden ayrılacaksanız dairenin ana su vanasını kapatın. Bir dakikanızı alır ve sizi pek çok dertten kurtarır. Konut sigortanız varsa, su basmasını kapsayıp kapsamadığına da bir göz atın.

Lavabonuz yavaş akıyorsa ya da bataryadan zayıf bir su geliyorsa, çoğu zaman tesisatçı çağırmadan sorunu çözebilirsiniz. Bir kova, bir bez ve biraz sabır yeterlidir.

1. Lavabo sifonunun altına bir kova ve bez koymak.
2. Sifonun alt kısmını ya da dirsekteki somunları elle gevşetmek ve sifonu dikkatlice sökmek.
3. Pislikleri, saçları ve tortuları çıkarmak, sifonu ılık suyla durulamak ve contaları kontrol etmek.
4. Mümkünse duvardaki gider ağzına yaylı bir spiral sokmak ve borunun daha ilerisindeki tıkanıklığı açmak.
5. Sifonu yeniden takmak, somunları elle sıkmak ve suyu açmak. Bağlantıların damlatmadığını kontrol etmek.
6. Batarya ağzının ucundaki perlatörü sökmek, gerekirse çizilmemesi için bezin üzerinden pense ile tutmak.
7. Perlatörü birkaç saat sirkede ya da kireç çözücüde bekletmek, süzgeçleri durulamak ve perlatörü geri takmak.
8. Sert kimyasal gider açıcıları yalnızca istisnai durumlarda kullanmak. Bunlar contalara zarar verir ve gider tamamen tıkalıysa boruda birikip kalır.

• tesisat kapatılmadan önce yapılan basınç testinin kaydı size verildi,
• duvar ve zemindeki boruların, köşelere ve zemine olan mesafeleriyle birlikte fotoğrafları elinizde,
• ana vana ve her hattın vanası ulaşılabilir ve işaretli,
• aynı anda birkaç yerde su açıldığında bile tüm bataryalardan yeterli su akıyor,
• giderler hızlı akıyor ve guruldamıyor, sifonlardan koku gelmiyor,
• birkaç dakika su açık kaldıktan sonra bile lavabo, eviye ve çamaşır makinesinin altı kuru,
• termosifonun emniyet ventili gidere bağlı.