Duş kanalı montajı ve betonlanması

Her kanalın kendine göre bir montajı vardır. Bu yüzden tesisatçı her zaman üreticinin montaj talimatına bakarak çalışır. Yine de temel adımlar birbirine benzer:

1. Atık su borusu kontrol edilir: açık ve temiz olmalı, konumu ve eğimi bağlantıya izin vermelidir.
2. Zemin temizlenir ve düzeltilir. Sağlam olmalı, çatlak ya da boşluk bulunmamalıdır.
3. Duvar diplerine kenar dilatasyon bantları konur, böylece şap duvarlara yaslanmaz.
4. Kanal, ayarlanabilir ayakların ya da tutucuların üzerine yerleştirilir. Yüksekliği, üst kenarı sonradan seramikle aynı hizaya gelecek şekilde ayarlanır. Su terazisiyle hem boyuna hem enine düzlük kontrol edilir.
5. Kanalın çıkışı pis su hattına bağlanır, genellikle plastik atık su borusuyla. Bağlantı sızdırmaz ama biraz esnek olmalıdır.
6. Kanala su dökülür. Suyun rahat akıp akmadığına ve bağlantının damlatıp damlatmadığına bakılır.
7. Kanalın üstü bantla kapatılır ki içine beton kaçmasın. Ardından kanalın çevresi yavaş yavaş betonlanır. Karışım eşit yayılır, yoksa kanalı yerinden oynatabilir.
8. Şap, kanala doğru eğimli olarak çekilir ve kürünü alması için bekletilir.

Neden betondan önce bu kadar kontrol? Çünkü şapın altında kalan her şey sonradan ancak kırılarak düzeltilir. Su terazisi ve bir kova suyla geçen birkaç dakika, ileride çok büyük bir dertten kurtarır.

Duş kanalları plastik ya da paslanmaz çelik gövdeli olur. Plastik gövde hafiftir ve sıradan bir ev duşu için yeterlidir. Paslanmaz çelik kanallar daha dayanıklıdır. Duşun çok sık kullanıldığı ya da daha sağlam bir çözümün gerektiği yerlerde tercih edilir.

Malzemeden daha önemli olan, giderin çıkış yönü ve kanalın yapı yüksekliğidir:

• Yatay çıkışlı kanal yandan çıkar ve zemin içinden geçen boruya bağlanır. En yaygın olanıdır, ancak zeminde yeterli yükseklik ister.
• Dikey çıkışlı kanal doğrudan aşağı iner, örneğin banyonun altındaki döşemeye ya da hazırlanmış bir boruya. Zeminde yatay boru geçirecek yer olmadığında işe yarar.
• Alçak kanallar daha düşük yapı yüksekliğine sahiptir. Zeminin fazla yükseltilemediği yenilemelerde yardımcı olur.

Kanal çoğunlukla bir duvar boyunca konur. Böylece zemin tek yöne eğim alır, seramik daha kolay kesilir ve su eşit akar. Kaliteli yer süzgeçlerinde koku kesici bulunur ve bunlar TS EN 1253 standardına göre üretilir. Bunu ürünün teknik föyünden kontrol etmekte fayda var.

Yeni yapılan bir evde montaj daha kolaydır. Şap kalınlığı önceden planlanır, gider borusu tam olması gereken yerden getirilir ve eğim betonlama sırasında verilir. Eski banyolarda ise çoğu zaman zeminin çok alçak olduğu ya da giderin olması gereken yerden başka bir yerde durduğu ortaya çıkar. O zaman zemine kanal açılır, boru taşınır ya da bütün zemin yükseltilir.

İşi zorlaştıran ve dolayısıyla kapsamını büyüten başlıca durumlar şunlardır:

• Zemin yüksekliğinin az olması, bu yüzden alçak kanal aranması ya da zemine kanal açılması
• Atık su borusunun taşınması veya uzatılması
• Önce onarılması gereken bozuk ya da çatlak bir zemin
• Kanalın konumu ve şap kalınlığıyla uyumlu hale getirilmesi gereken yerden ısıtma
• Zor erişim, örneğin asansörsüz bir apartmanın üst katındaki daire

Türkiye'deki eski apartmanlarda banyo zemini çoğu zaman kalın bir şap ve eski seramikten oluşur, gider de klasik bir yer süzgecine göre döşenmiştir. Bu yüzden kırım başlamadan önce giderin nereden geçtiğini kabaca bilmek, sonradan sürprizle karşılaşmamanızı sağlar.

Kanalı betonlamak, duşu tek başına su geçirmez yapmaz. Çimento esaslı şap suyu geçirir. Bu nedenle kürünü almış zemine esnek bir su yalıtım malzemesi sürülür, genellikle iki kat halinde. İlk kat sürülürken köşelere, duvar ile zeminin birleştiği yere ve kanalın çevresine yalıtım bantları gömülür. Birçok kanalda üretici tarafından yapıştırılmış bir yalıtım bandı vardır. Bu bant doğrudan yalıtım katının içine yerleştirilir.

En riskli yerler, kanal ile yalıtımın birleştiği nokta ve kanalın duvarla buluştuğu köşedir. Buradaki bir sızıntı çoğu zaman aylar sonra kendini gösterir, örneğin yan odanın duvarında ya da alt kat komşunuzun tavanında bir nem lekesi olarak.

Yalıtım üreticinin belirttiği süre kadar kuruduktan sonra duş alanı suyla doldurulur ve bir süre öyle bekletilir. Fayansçı seramiğe ancak suyun hiçbir yerden kaçmadığı kesinleşince başlamalıdır. Şapta süreye de dikkat edin: çimento esaslı şap genellikle üzerine basılabilmesi için birkaç gün, yalıtım ve seramik yapılabilmesi için daha uzun bir süre ister. Kesin süreleri karışımın üreticisi verir. Kür süresince şap cereyandan ve doğrudan güneşten korunmalıdır.

• Yanlış eğim. Genellikle kanala doğru yaklaşık yüzde 1,5 ile 2 arasında eğim verilir. Eğim azsa su köşelerde birikir, düzensizse duşun dışına akar.
• Yerinden oynamış kanal. Kanal iyi desteklenmezse beton dökülürken yukarı kalkar ya da yana yatar. Izgara sonra seramikle aynı hizada durmaz.
• Borunun üstünde ince şap. Borunun üstünde yeterli kalınlıkta şap olmalıdır, genellikle 4 cm civarında. Aksi halde çatlak riski doğar.
• Sert ya da sızdıran gider bağlantısı. Hem koku yapar hem de şapın altına su kaçırır.
• Atlanmış bantlar veya tek ince kat yalıtım. Yalıtımdan yapılan tasarruf en pahalısıdır, çünkü onarım seramiği kırmak demektir.
• Su testi yapılmadan döşenen seramik. Hata ancak banyo bittikten sonra aranmaya başlar.

Teslim alırken bu maddelerin üzerinden seramik döşenmeden önce bir kez, iş bittiğinde de bir kez daha geçmekte fayda var:

• Kanalın üst kenarı ileride döşenecek seramik seviyesinde ve terazide
• Kanal bastırıldığında oynamıyor ve çevresinde boşluk yok
• Dökülen su rahatça akıyor ve duş alanında su birikintisi kalmıyor
• Gider bağlantısı betonlamadan önce denendi ve damlatmadı
• Kanalın çevresindeki şapta çatlak yok
• Yalıtım iki kat, köşelerde ve kanal çevresinde bantlı
• Suyla doldurma testi seramikten önce yapıldı
• Koku kesici yerinde ve giderden lağım kokusu gelmiyor
• Izgara ve sifon temizlik için çıkarılabiliyor
• Olası bir garanti talebi için kanalın montaj talimatı ve teknik föyü elinizde