Ara musluk ve vana montajı

Günlük dilde ara musluk denince birbirine benzeyen birkaç parça kastedilir. Aralarındaki fark, daha çok neye bağlandıklarıdır:

• ara musluk (köşe vanası): lavabo, eviye veya klozet altında durur. Bataryanın ya da rezervuarın spiral hortumu buna bağlanır,
• çamaşır veya bulaşık makinesi musluğu: hortum için dış dişlidir, çoğu zaman çek valflidir,
• küresel vana: hattın sonunda bulunur ve kolu çeyrek tur çevrilince kapanır,
• radyatör vanaları: gidiş tarafında genelde termostatik vana, dönüş tarafında kapatılabilen rakor bulunur. Dönüş rakoruyla radyatör devreden çıkarılabilir ve ayarlanabilir.

Kontrol ünitesine veya akıllı ev sistemine bağlı motorlu vanalarda elektrik tarafını mutlaka yetkili bir elektrikçi yapmalıdır.

Tesisatçı önce ana vanayı kapatır. Ana vana çoğu evde su sayacının yanındadır. Kalorifer hattında ise ilgili devreyi kapatır. Ardından en yakın musluğu açarak hattaki basıncı boşaltır ve eski vanayı söker. Vana kireçlenip yapışmışsa ikinci bir anahtarla karşı tutar. Böylece duvarın içindeki boru zarar görmez.

Sonra diş, eski sızdırmazlık malzemesinden temizlenir. Diş teflon bant, sızdırmazlık ipi ya da keten ve macunla sarılır. Bazı vanalarda sızdırmazlık malzemesi fabrikada sürülmüş gelir. Bu durumda üzerine ayrıca bir şey eklenmez. Vana vidalanır ve çıkışı doğru yöne bakacak şekilde, örneğin bataryanın hortumuna doğru sıkılır.

Son olarak su yavaşça açılır. Bağlantı kuru bir bezle kontrol edilir ve vana birkaç kez açılıp kapatılır. Yeni tesisatlarda veya büyük değişikliklerde, boru üreticisinin talimatına göre bütün hattın basınç testi yapılır.

Vana hem boruya hem de içinden geçecek akışkana uygun olmalıdır. Seçerken şunlara bakın:

• diş ölçüsü: evlerde genelde ½" (yarım parmak), ana hatlarda ¾" kullanılır,
• akışkan: içme suyu için içme suyuna uygun vana, kalorifer için kalorifer suyuna ve onun sıcaklığına uygun vana gerekir,
• basınç sınıfı: PN ile gösterilir ve sisteminizin çalışma basıncının üzerinde pay bırakmalıdır,
• malzeme: yaygın olan nikel kaplı pirinçtir. Türkiye'nin pek çok bölgesinde su kireçlidir, bu yüzden daha kaliteli bir model tercih etmek mantıklıdır,
• kullanım şekli: küresel vana hızlı ve güvenilir kapatır. Mil tipi vana daha hassas ayar yapar ama kireçli suda daha çabuk tutukluk yapar.

Çamaşır makinesinde neden çek valfli musluk önerilir? Çünkü çek valf, makinedeki suyun içme suyu hattına geri dönmesini engeller.

Lavabo altında rahat ulaşılan bir dişte vana değiştirmek, ana vana da iyi kapatıyorsa kolay bir iştir. İşi uzatan ve zorlaştıran başlıca durumlar şunlardır:

• eski vananın kireçlenmiş veya paslanmış olması ve sökülmemesi,
• duvardaki dişin hasarlı olması: bu durumda borunun bir kısmını, bazen de fayansı açmak gerekir,
• ana vananın tam kapatmaması ve önce onun değiştirilmesi gerekmesi,
• vananın dolap veya küvet arkası gibi dar bir yerde olması,
• merkezi sistemli bir apartmanda radyatör vanası değişecekse kolonun boşaltılması gerekmesi.

Merkezi kaloriferli apartmanlarda radyatör vanası değiştirmeden önce apartman yönetimiyle konuşun. Kolonun boşaltılması bütün komşuları etkiler. Bu işi genellikle yönetimin çalıştığı tesisatçı yapar, çoğu zaman da kalorifer sezonu dışında. Kombili dairelerde sistem size aittir. Vana değiştikten sonra tesisata su eklemek ve kombinin basıncını yeniden ayarlamak gerekir.

Uygulamada sorun çoğu zaman hemen değil, birkaç gün ya da hafta sonra ortaya çıkar. Hataların büyük kısmı şunlardır:

• bandın diş yönünün tersine sarılması: vidalarken bant toplanır ve bağlantı sızdırır,
• aşırı sıkma: vananın gövdesi çatlar veya duvardaki diş zarar görür,
• sıktıktan sonra geri gevşetmek: çıkışı hizalamak için yapılır ama sızdırmazlığı bozar,
• vananın ok yönünün tersine takılması: akış yönü belli olan vanalarda, özellikle termostatik vanalarda ve çek valflerde görülür,
• contalı bağlantılara ayrıca bant sarılması: gereksizdir ve bağlantıya zarar verir,
• sıcaklığa veya basınca uygun olmayan vana: örneğin ucuz bir su vanasının kalorifer hattına takılması.

Dişli bağlantılarda kural şudur: çıkış yalnızca sıkarak hizalanır, asla geri gevşeterek hizalanmaz. Vana doğru konumu geçerse onu sökmek ve dişi yeniden sarmak daha iyidir.

Ana vananız sağlam kapatıyorsa ve musluk rahat ulaşılan bir dişe takılıysa bu değişikliği kendiniz yapabilirsiniz. Radyatörlerde, paslanmış tesisatta veya duvardaki diş hasarlıysa bir tesisatçı çağırmanız daha doğru olur.

1. Ana vanayı kapatmak ve bataryayı açarak hattaki basıncı boşaltmak.
2. Vananın altına bir kova ve bez koymak.
3. Bataryanın spiral hortumunu eski vanadan ayırmak.
4. Eski vanayı saat yönünün tersine çevirerek sökmek, duvardaki diş dönüyorsa onu karşı tutmak.
5. Dişi eski bant, keten ve kireç kalıntılarından temizlemek.
6. Teflon bandı veya sızdırmazlık ipini diş yönünde sarmak: dişin ucuna bakıldığında saat yönünde.
7. Yeni vanayı önce elle takmak, sonra anahtarla çıkışı hortuma bakacak şekilde sıkmak.
8. Hortumu bağlamak: contalı somunu bant kullanmadan, kontrollü şekilde sıkmak.
9. Yeni vanayı kapatmak ve ana vanayı yavaşça açmak.
10. Yeni vanayı açmak, bağlantıyı birkaç kez silmek ve kuru bir kâğıtla kontrol etmek.

İşi teslim alırken her şeyi yerinde gösterilmesini isteyin. Şunları kontrol edin:

• duvardaki bağlantı ve hortum bağlantısı birkaç saat kullanımdan sonra da kuru,
• vana rahat dönüyor ve kapatıldığında su gerçekten kesiliyor,
• çıkış cihaza düz bakıyor, hortum kırılmamış ve gergin değil,
• radyatörde dönüş vanası kapanıyor ve açıldığında radyatör eşit şekilde ısınıyor,
• akış yönü belli olan vanalarda ok, suyun akış yönünü gösteriyor,
• çevre temiz bırakılmış ve yeni tesisatta basınç testinin kaydı size verilmiş.