Kendiliğinden yayılan tesviye şapı (self leveling)

Bu malzeme küçük düzensizlikleri gidermek içindir. Ürüne göre birkaç milimetreden yaklaşık üç santimetreye kadar kalınlıkta uygulanır. Kesin kalınlık aralığı torbanın üzerinde yazar ve buna uymak gerekir.

Kot farkları daha büyükse, zemin dağılıyorsa, çökmüşse ya da derinden çatlamışsa self leveling sorunu çözmez. Bu durumda önce şap tamir harcıyla onarılmalı ya da yeni, daha kalın bir şap atılmalıdır. Tesviye şapı alttaki zeminin sağlamlığından fazlasını veremez. Alttaki katman dağılırsa üstteki de kalkar.

Düzlük neden bu kadar önemli? İnce ve sert kaplamalar, özellikle vinil ve laminat, her küçük tümseği yüzeye yansıtır. Pencereden yan gelen ışıkta çukurlar hemen görünür, yüzer parke bu noktalarda esner ve kilitler zamanla zarar görür.

• Çimento esaslı tesviye şapları çok yönlüdür. Beton ve çimento şap üzerine uygulanır, banyo, mutfak ya da teknik odada da kullanılabilir.
• Alçı esaslı (anhidrit) tesviye şapları çok iyi yayılır ve oldukça pürüzsüz bir yüzey verir. Salon, yatak odası gibi kuru mekânlar içindir. Banyo ya da çamaşır odasına uygun değildir.
• Hızlı sertleşen ürünler kaplama öncesindeki bekleme süresini kısaltır. Özellikle acele ettiğinizde, örneğin içinde yaşanan bir dairenin tadilatında işe yarar.
• Yerden ısıtmaya uygun ürünler sıcaklık değişimlerine daha iyi dayanır. İnce katman çabuk ısındığı için sistem daha hızlı tepki verir.

Önemli olan, malzemenin alttaki zemine uymasıdır. Anhidrit şap üzerine, üreticinin anhidrit için açıkça izin verdiği tesviye malzemesi ve astar kullanılır. Zeminden emin değilseniz kararı yerinde inceleme yapan bir zemin ustası versin.

Dökme işi kısa sürer. Zamanın büyük kısmı hazırlığa gider ve tesviyenin dayanıklılığı da buna bağlıdır.

1. Zeminin değerlendirilmesi: usta sağlamlığı, çatlakları, boşlukları ve nemi kontrol eder. Nemli şap, ileride çıkan sorunların sık rastlanan bir sebebidir. İzin verilen nem oranını hem tesviye malzemesinin hem de kaplamanın üreticisi belirtir, anhidritte bu sınır çimentoya göre çok daha sıkıdır.
2. Eski katmanların kaldırılması: yapıştırıcı, boya, asfalt ve zift kalıntıları sağlam zemine kadar zımparalanır ya da frezelenir. Eski parkeyi başka bir yerde kullanmak istiyorsanız dikkatle sökmek iyi olur.
3. Yerel onarımlar: derin delikler ve oyuklar tamir harcıyla doldurulur, çatlaklar onarılır.
4. Süpürme ve astar: yüzey iyice vakumlanır ve zemin tipine uygun astarla kaplanır. Astar emiciliği eşitler ve yapışmayı artırır.
5. Kenar dilatasyon bandı: oda çevresine ve tesisat borularının etrafına köpük bant yapıştırılır. Bant tesviyeyi duvarlardan ayırır ve malzemenin hareketini karşılar.
6. Karıştırma: karışım, tam ölçülü suyla, düşük devirli bir karıştırıcıyla topak kalmayana kadar karıştırılır.
7. Dökme ve yayma: kapıdan en uzak köşeden başlanır, yaklaşık bir metre genişliğinde şeritler halinde kapıya doğru ilerlenir. Karışım rakleyle yayılır, şeritler henüz akışkanken birleştirilir.
8. Havasını alma: taze katmanın üzerinden kirpi ruloyla geçilir, böylece hava kabarcıkları dışarı çıkar.
9. Kürlenme: oda sabit sıcaklıkta, kabaca 15 ile 25 °C arasında tutulur, cereyan ve doğrudan güneş olmamalıdır.

• Zeminin durumu: temiz ve sağlam betonu vakumlayıp astarlamak yeterlidir. Kalın eski yapıştırıcı, zift ya da asfalt katmanları zımpara veya freze, dolayısıyla bol toz demektir.
• Odanın şekli: geniş ve sade bir alan kesintisiz dökülür. Küçük, girintili çıkıntılı mekânlar, nişler ve çok sayıda geçiş işi yavaşlatır.
• Katman kalınlığı: farklar büyükse bazen iki kat halinde dökülür ve aralarında beklemek gerekir.
• Karışım türü: hızlı sertleşen ve özel ürünler daha hızlı çalışmayı gerektirir.
• Erişim: asansörsüz bir apartmanın üst katlarında torba ve su taşımak işi yavaşlatır. Gürültülü zımparalama saatlerini apartman yönetimiyle konuşun ve komşulara önceden haber verin.

Eski binalarda eski PVC kaplamalar, yapıştırıcılar ya da siyah zift katmanları asbest veya zararlı katran maddeleri içerebilir. Şüpheleniyorsanız bunları kendiniz zımparalamayın, malzemeyi incelettirin. Asbest sökümünü yalnızca bu konuda uzman, yetkili bir firma yapmalıdır.

Sağlam ve kuru zemini olan küçük bir odayı kendiniz de halledebilirsiniz. Alan büyüdükçe bir yardımcı çağırın: biri karıştırsın, diğeri döküp yaysın.

1. Tesviye malzemesinin ve astarın teknik föyünü okuyun, katman kalınlığına ve kullanım süresine bakın.
2. Eski kaplama ve yapıştırıcı kalıntılarını temizleyin, zemini vakumlayın.
3. Büyük delik ve çatlakları önceden tamir harcıyla doldurun.
4. Astarı sürün ve üreticinin belirttiği süre kadar kurumaya bırakın.
5. Dilatasyon bandını tüm çevreye ve boruların etrafına yapıştırın.
6. Kovaları, karıştırıcıyı, rakleyi, kirpi ruloyu, su ölçme kabını ve çivili ayakkabıları hazırlayın.
7. Kapı eşiğini bantla kapatın, karışım diğer odaya akmasın.
8. Karışımı tam ölçülü suyla topaksız hale getirin.
9. En uzak köşeden kapıya doğru şeritler halinde dökün, rakleyle yayın.
10. Yüzeyin üzerinden kirpi ruloyla çapraz geçin.
11. Pencereleri kapatın, tesviyeyi cereyansız ortamda kürlenmeye bırakın ve üretici izin vermeden üzerine basmayın.

• Astarın atlanması ya da yanlış astar: zemin karışımın suyunu emer, tesviye iyi yapışmaz, çatlar ve kalkabilir.
• Suyun göz kararı katılması: fazla sulu karışım dayanımını kaybeder ve yüzeyde ayrışabilir, fazla koyu karışım ise yayılmaz.
• Havasının alınmaması: sertleştikten sonra yüzeyde küçük çukurlar kalır.
• Kalınlığın aşılması: fazla kalın katman düzensiz kurur ve çatlayabilir.
• Kesik dilatasyon bandı: köşelerde ve boru çevrelerinde çatlaklar oluşur.
• Acele kaplama: nemli tesviye üzerine serilen kaplama şekil değiştirebilir, yapıştırıcı iyi tutmaz. Ahşap ve vinil kaplamadan önce nemi ölçtürmek akıllıca olur.

• yüzey düzdür, uzun bir mastar koyduğunuzda altında görünür boşluk kalmaz,
• yüzeyde çatlak, çukur ya da şeritler arasında keskin geçiş yoktur,
• tıklatıldığında hiçbir yerden boş ses gelmez,
• bir anahtarla çizildiğinde yüzey dağılmaz, tozumaz,
• dilatasyon bandı tüm çevre boyunca kesintisizdir, taşan kısmı ancak kaplama sırasında kesilir,
• planlanan kaplamayla birlikte yükseklik eşiklere ve kapılara uyar,
• hassas bir kaplamadan önce yüzey hafifçe zımparalanmış ve vakumlanmıştır,
• zemin nemi kaplama üreticisinin istediği değerlere uygundur.