Kenetli (dik kenet) çatı kaplaması yapımı

Aşağıdan bakınca çatı basit görünür, ama yıllarca su geçirmemesi her adımın ne kadar özenli yapıldığına bağlıdır. Beşik çatıda iş genellikle şu sırayla ilerler:

1. Zeminin kontrolü. Kesintisiz ahşap kaplama, yani tahta, plywood veya OSB yüzey düz, kuru ve sağlam olmalıdır. Usta altındaki su yalıtım örtüsünü ve havalandırma boşluğunu da kontrol eder.
2. Ayırıcı katman. Ahşabın üzerine üreticinin önerdiği dokulu ayırıcı membran serilir. Bu katman sacı ahşaptan ayırır ve sacın altında yoğuşan nemi uzaklaştırır.
3. Saçak kenarı. İlk olarak damlalık sacı ve oluk askıları takılır, böylece çatıdan gelen su tam olarak oluğa akar.
4. Şeritlerin hazırlanması. Şeritler çatı yüzeyinin boyuna göre kesilir. Uzun şeritler çoğu zaman şantiyede profil makinesiyle çekilir, böylece yüzeyde enine ek oluşmaz.
5. Klipslerle sabitleme. Şerit, kenedin içinde gizli kalan sabit ve kayar klipslerle ahşaba tutturulur. Sabit klipsler şeridi bir noktada tutar, kayar klipsler ise sıcakta uzayıp soğukta kısalmasına izin verir.
6. Kenetleme. Yan şeridin kenarı öncekinin üzerine bindirilir ve birleşim el aletiyle ya da kenetleme makinesiyle bükülür. Çift kenette kenar iki kez bükülür, bu sayede birleşim karda ve duran suda da sızdırmaz kalır.
7. Detaylar. Ardından havalandırmalı mahya, rüzgarlık kenarları, dereler (iki çatı yüzeyinin birleştiği iç köşeler), baca çevresi, duvar birleşimleri ve çatıdan geçen borular yapılır.
8. Kar tutucular. Pürüzsüz sacın üzerinden kar hızla kayar. Bu yüzden olukları ve çatının altından geçenleri korumak için kar tutucular takılır.

Sac sadece en üst katmandır. Yıllar sonra ortaya çıkan sorunların çoğu sacın kendisinden değil, altındaki katmanlardan kaynaklanır. Isı yalıtımlı çatı katı olan eğimli bir çatıda katmanlar aşağıdan yukarıya kabaca şöyledir:

• iç tarafta, evdeki nemli havanın yalıtıma geçmesini önleyen buhar kesici,
• mertekler arasında, gerekirse altında veya üstünde de ısı yalıtımı,
• merteklerin üzerinde nefes alan su yalıtım örtüsü,
• havalandırma boşluğunu oluşturan ters çıtalar,
• kaplama üreticisinin istediği şekilde tahta veya levhadan kesintisiz ahşap kaplama,
• ayırıcı membran ve en üstte kenetli metal kaplama.

Havalandırma neden bu kadar önemli? Sac gece hızla soğur ve alt yüzünde nem yoğuşur. Ahşap kaplamanın altında hava dolaşmazsa ahşap ıslanır ve zamanla gücünü kaybeder. Havalandırma boşluğunun işe yaraması için saçakta bir hava girişi, mahyada da bir çıkış olmalıdır.

En düşük eğim sisteme göre değişir ve üretici bunu teknik dokümanlarında belirtir. Çift dik kenet düşük eğimlerde de, çoğu zaman sadece birkaç derecede bile kullanılabilir. Ancak çatı ne kadar düzse kenetleme o kadar hassas yapılmalı ve detaylar o kadar önem kazanır. Bazen kenedin içine sızdırmazlık bandı da konur.

Uygulamada başlıca üç malzeme kullanılır:

• boyalı galvaniz çelik sac, müstakil evlerde yaygın seçim, renk seçeneği geniştir,
• alüminyum, hafiftir ve paslanmaya dayanıklıdır, deniz kenarındaki tuzlu havada veya sanayi bölgelerinde iyi bir seçenektir,
• titanyum çinko, zamanla doğal bir patina kazanır ve uzun ömürlüdür, tarihi ve mimari açıdan özel yapılarda tercih edilir. İşlenmesi deneyimli bir usta ister.

Metallerin birlikte kullanımına dikkat edin. Bakırdan çinko veya galvaniz sacın üzerine akan su korozyona yol açar. Bu yüzden oluklar, kenar sacları ve aksesuarlar kaplamanın kendisiyle uyumlu bir malzemeden seçilmelidir.

Çatıda kenetlenen klasik sistemin yanında bir de klik sistem vardır. Şeritler kenetleme yapılmadan birbirine geçer, montaj daha hızlı ilerler. Ancak daha çok eğimi yüksek, sade çatılara uygundur. Düşük eğimde, kavisli ve girintili çıkıntılı çatılarda genellikle klasik çift kenet tercih edilir. Aynı teknik cephede de kullanılabilir, çatı ile duvarın tek bir bütün gibi görünmesini istiyorsanız bu bir seçenektir.

Aynı büyüklükteki iki çatıda işçilik çok farklı olabilir. İşi özellikle şunlar zorlaştırır:

• çatının karmaşıklığı: her dere, çatı penceresi, baca veya çıkma elle yapılan ayrı bir detay demektir,
• düşük eğim, çünkü birleşimlerin daha özenli sızdırmaz yapılması gerekir,
• yükseklik ve erişim: iskele, düşmeye karşı güvenlik önlemleri ve uzun şeritlerin çatıya çıkarılması,
• zeminin durumu: yenilemede çoğu zaman ahşap kaplamanın değiştirilmesi, havalandırmanın eklenmesi veya çatı makasının onarılması gerekir,
• malzeme: titanyum çinko ve alüminyum, çelikten farklı işlenir.

Buna karşılık sade bir beşik çatı, düz ve kuru bir zemin ve profil makinesi için rahat bir çalışma alanı işi kolaylaştırır. Bu iş yüksekte yapılır ve düşmeye karşı korunan deneyimli bir çatı ustasının işidir. Kendi başınıza denemeniz önerilmez.

• Sacın tamamen sabit tutturulması. Kayar klips olmazsa şerit rahatça uzayıp kısalamaz, yüzey dalgalanır ve birleşimler zorlanır.
• Havalandırmanın olmaması. Sacın altında nem kalır ve ahşap kaplama çürümeye başlar.
• Eğime uygun olmayan sistem. Fazla düz bir çatıda klik sistem veya tek kenet, kar ve rüzgarda su geçirir.
• Özensiz detaylar. Su sızıntısı neredeyse her zaman derede, baca çevresinde veya duvar birleşiminde olur, düz yüzeyde değil.
• Ayırıcı katmanın unutulması. Özellikle titanyum çinkoda, üreticinin şart koştuğu yerde bu katman atlanmamalıdır.
• Kar tutucuların unutulması. Sonradan takılmaları daha zahmetlidir.

İşi teslim alırken çatıya hem aşağıdan hem de iskele henüz sökülmeden iskeleden bakın. Şunları kontrol edin:

• kenetler düz, birbirine paralel ve tüm boyunca eşit şekilde bükülmüş,
• yüzeyde görünen vida, ezik veya çizik yok,
• yüzey güneş altında bile belirgin şekilde dalgalanmıyor,
• saçak kenarı suyu oluğa veriyor ve oluk iniş borusuna doğru eğimli,
• mahyada çalışan bir havalandırma var, saçaktaki hava girişi bir ızgarayla korunuyor,
• dereler, baca ve duvar birleşimleri boşluksuz sacla kaplanmış, sac olması gereken yerler macunla kapatılmamış,
• kar tutucular plana uygun şekilde takılmış,
• usta size malzeme bilgilerini, üreticinin garanti koşullarını ve bakım önerilerini vermiş.