Seramik ve beton kiremit çatı kaplaması döşeme

Seramik kiremit, yani pişmiş toprak kiremit, kilin fırınlanmasıyla üretilir. Doğru döşendiğinde onlarca yıl dayanır ve rengini uzun süre korur. Sırlı türlerin yüzeyi daha pürüzsüzdür, su üzerinden daha hızlı akar ve yosun daha zor tutunur. Eski ya da daha zayıf çatı konstrüksiyonları için üreticiler hafifletilmiş seramik kiremit de sunar.

Beton kiremidin ölçüleri çok düzgündür, bu yüzden hızlı ve düzenli döşenir. Dayanıklıdır, ama genellikle daha ağırdır. Bu nedenle ahşap çatı karkasının bu ağırlığı rahatça taşıması gerekir. Modern evlerde sade profilli düz modeller sık tercih edilir.

Seçim yaparken özellikle üç şeyi karşılaştırın:

• Kiremidin ağırlığı ve çatı karkasının bunu taşıyıp taşıyamayacağı. Deprem bölgesinde çatı ağırlığı binanın yükünü de etkiler, tadilatta karkası bir statik mühendisine baktırmak akıllıca olur
• Üreticinin o model için belirttiği en düşük çatı eğimi
• Görünüm ve kiremidin çevredeki binalarla uyumu

Bazıları alternatif olarak kenetli sac çatı kaplamasını düşünür. Daha hafiftir ve daha düşük eğimlerde de kullanılabilir, ama yağmurda daha gürültülüdür ve klasik kiremit çatıdan farklı bir görüntü verir.

Kiremit, çatının yalnızca en üst katmanıdır. Altında bir sorun varsa en kaliteli kiremit bile çatıyı kurtarmaz. Döşemeden önce şu katmanlar hazır olmalıdır:

• Böceğe, mantara ve neme karşı korunmuş ahşap çatı karkası ve mertekler
• Su yalıtım katmanı, genellikle nefes alan çatı membranı. Rüzgarın kiremit altına ittiği suyu tutar ve oluğa yönlendirir
• Membran ile kiremit arasında havalandırma boşluğu bırakan karşı çıtalar
• Kullanılacak kiremidin teknik föyündeki aralıkla çakılmış kiremit çıtaları
• Çatı katı yaşam alanı olacaksa mertekler arasında ısı yalıtımı ve iç tarafta buhar kesici

Çıta aralığı neden bu kadar önemli? Her kiremit modelinin belirli bir bindirme ölçüsü vardır. Birkaç milimetrelik sapma bile kiremitlerin birbirine oturmamasına, aralık kalmasına ve çatının su almasına yol açar. Bu yüzden aralık göz kararı değil, her zaman üreticinin verdiği ölçüye göre alınır.

Havalandırma da aynı derecede önemlidir. Kiremit altında saçaktan mahyaya doğru akan hava nemi dışarı taşır. Havalandırma boşluğu yoksa ya da çok dar kalmışsa nem yoğuşur, ahşap karkas ıslanır ve yalıtım işe yaramaz hale gelir.

Klasik geçmeli kiremit genellikle yaklaşık 22° üzerindeki eğimlerde kullanılır. Daha düşük eğimler için ek su yalıtımı ve contalı çözümler sunan modeller vardır. Kesin sınırı ise her zaman o kiremidin üreticisi belirler.

İyi bir usta işe kiremitle değil, ölçüyle başlar. Bütün yüzeyi, olabildiğince az kesim çıkacak ve sıralar hem kenarlarda hem mahyada düzgün oturacak şekilde planlar.

1. Çatıyı ölçmek ve kiremit sıralarının ve sütunlarının sayısını planlamak.
2. Oluk askılarını ve olukları kiremitten önce takmak.
3. Bütün çatının hizasını belirleyen ilk sırayı saçak kenarına dizmek.
4. Kiremitleri aşağıdan yukarıya döşemek ve sıralarda doğru şekilde bindirmek.
5. Kiremitleri üreticinin talimatına göre klipslerle sabitlemek, özellikle kenarlarda, mahyada ve rüzgar alan yerlerde.
6. Detayları tamamlamak: yan kenarlar ve rüzgar kiremitleri, dereler, mahya kiremitleri ve mahya havalandırma bandı.
7. Baca, çatı pencereleri ve diğer geçişlerin etrafını sac ile kaplamak.
8. Sızdırmazlığı kontrol etmek ve çatıdan kesim artıklarını ve tozu temizlemek.

Baca, pencere ve dere kısımlarındaki sac işleri, çatının en sık su aldığı yerlerdir. Bu yüzden sac ustasının çatı ustasıyla aynı anda çalışması ve detayları birlikte, sonradan yama yapar gibi değil, en baştan çözmeleri iyi olur.

Bu bir yüksekte çalışma işidir. İskelesi ya da düşmeye karşı başka güvenlik donanımı olan deneyimli bir ekibe bırakılmalıdır. Kendi başınıza döşemeniz önerilmez.

En kolay iş, geçişi olmayan büyük bir beşik çatıdır. Usta orada düzenli sıralarla tam kiremit diziyor ve fire azdır. İşi uzatan ve dolayısıyla pahalılaştıran durumlar ise şunlardır:

• Çok kesim gerektiren, çatı pencereleri, kırma kısımları ve dereleri olan karmaşık çatılar
• Çok sayıda baca, çatı penceresi ve başka geçiş
• Dik çatı ya da eve zor ulaşım, örneğin iskele kurulacak yer olmayan dar bir sokak
• Ek sızdırmazlık gerektiren düşük eğim
• Tadilatta eski kiremidin sökülüp taşınması ve gerekirse karkasın onarılması

Su alan bir çatıyı onarmak hem zahmetli hem masraflı bir iştir. Sorunların çoğu, döşeme ilk seferde özenle yapılırsa önlenebilir. Uygulamada sık görülen hatalar şunlardır:

• Karşı çıtaların hiç olmaması ya da çok ince olması, bu yüzden çatının havalanmaması ve karkasın nem alması
• Kiremitlerin oturmasını engelleyen yanlış çıta aralığı
• Kiremidin, üreticinin izin verdiğinden daha düşük eğime ek sızdırmazlık olmadan döşenmesi
• Kenar ve mahya kiremitlerinin zayıf sabitlenmesi ya da hiç sabitlenmemesi, sonra rüzgarın bunları uçurması
• Baca, pencere veya derenin kötü sac kaplanması
• Membranın ve contaların tutmadığı yağmurlu ya da donlu havada çalışılması

Malzemeyi doğru sipariş etmek de işe yarar. Kiremit genellikle kesim ve kırılmalar için yaklaşık yüzde 5 ile 10 arası fazlasıyla alınır. Aynı partiden sonradan almak zor olabilir, çünkü renk tonu üretim partileri arasında biraz farklılık gösterir.

İşi teslim alırken çatıya hem dışarıdan hem çatı katından bakın. Özellikle şunları kontrol edin:

• Kiremit sıraları düz ve kiremitler birbirine düzenli oturuyor
• Kenar, mahya ve rüzgar alan kiremitler klipsle sabitlenmiş
• Mahya, mahya kiremitleriyle kapatılmış ve saçakta da mahyada da havalandırma açık
• Baca, pencere ve dere sacları sızdırmıyor ve su doğru yöne akıyor
• Olukların eğimi var ve su iniş borularına akıyor
• Çatı katı tarafında ıslak yer ya da hasarlı membran görünmüyor
• Çatıda ve oluklarda kesim artığı ve kir kalmamış
• Kiremidin teknik föyleri ve garanti için gereken belgeler size verilmiş

İlk kuvvetli yağmurdan sonra da çatı katına bir göz atmak mantıklıdır. Küçük bir sorun varsa böylece garanti süresi içinde ortaya çıkar.