PVC Membranda Kıvılcım Testi (Düz Çatı)

PVC membran elektriği iletmez. Membran sağlamsa elektrottaki gerilim içinden geçemez. Membranda bir açıklık varsa gerilim bu açıklıktan geçip membranın altındaki iletken katmana ulaşır. Cihaz o anda sesli uyarı verir ve görünür bir kıvılcım oluşur. Kıvılcım, hatanın yerini tam olarak gösterir.

Peki bu test neden özellikle düz çatıda bu kadar önemli? Eğimli çatıdan su hızla akar gider. Düz çatıda ise su bekler, özellikle eğimin az olduğu yerlerde birikir ve zamanla her zayıf noktayı bulur. Membranın altında ısı yalıtımı, buhar kesici ve taşıyıcı döşeme vardır. Bu katmanlara su girerse yalıtım işini yapamaz, küf oluşabilir ve su tavanda çoğu zaman deliğin olduğu yerden bambaşka bir noktada ortaya çıkar. Sebebi bulmak uzun sürer, onarım da çatı katmanlarını sökmek demektir.

İletken katman yoksa test işe yaramaz

Yöntemin tamamı tek bir şarta bağlıdır: membranın altında iletken bir şey olmalıdır. Beton zemin akımı ancak belli ölçüde iletir. Kuru polistiren (XPS, EPS) ya da taş yünü ise hiç iletmez. Bu yüzden ısı yalıtımlı normal bir düz çatıda membranın altına iletken bir katman serilir, örneğin özel iletken keçe ya da iletken folyo. Bunu çatı tasarlanırken ve iş verilirken düşünmek gerekir. Bitmiş bir membranın altına sonradan iletken katman yerleştirmek mümkün değildir.

Testi kalibre edilmiş cihazla çalışan, eğitimli bir teknisyen yapar. Süreç kabaca şöyle ilerler:

1. Teknisyen membranın altında iletken katman olup olmadığını, katmanın doğru topraklanıp cihaza bağlanıp bağlanmadığını kontrol eder.
2. Membran temizlenir ve kuruması beklenir. Su, çiy ve kir sonucu yanıltır.
3. Gerilim, membranın kalınlığına ve tipine göre ayarlanır. Genellikle membran ve cihaz üreticisinin talimatları esas alınır.
4. Teknisyen tüm yüzeyi iletken fırça ya da elektrotla şerit şerit, sistemli şekilde tarar. Kaynak dikişlerine, köşelere ve çatıdan geçen boru, baca gibi detaylara ayrıca dikkat eder.
5. Kıvılcım çıkan her nokta işaretlenir, böylece hemen onarılabilir.
6. Onarımdan sonra onarılan yerler tekrar test edilir.
7. Sonunda fotoğraflı, yazılı bir test raporu hazırlanır.

Gerilim doğru ayarlanmışsa test membrana zarar vermez. Ancak test sırasında yüksek gerilimle çalışılır. Bu yüzden yakında ilgisiz kişiler ve kalp pili olanlar bulunmamalıdır. Ayrıca bu iş yüksekte yapılır, o nedenle uzmanlara bırakın.

Kural basit: sızıntı ne kadar erken bulunursa onarımı o kadar kolay olur. Bu yüzden testi yaptırmanın mantıklı olduğu birkaç an vardır.

• Membran serildikten hemen sonra. Membran henüz açıktadır, kaynak dikişlerine ulaşmak kolaydır ve onarım hızlı yapılır.
• Çatıyı ustadan teslim almadan önce. Rapor, sızdırmaz bir çatı teslim aldığınızın belgesidir.
• Garanti süresi bitmeden önce. Bir hata bulunursa bunu hâlâ yükleniciye bildirip giderilmesini isteyebilirsiniz.
• Çatıda yapılan her müdahaleden sonra. Güneş paneli, klima dış ünitesi, yeni baca ya da havalandırma montajı yeni geçişler ve yeni risk demektir.
• Su sızıntısından şüphelenildiğinde. Test, suyun damladığı yeri değil, hatanın gerçek yerini bulmaya yardım eder.

Apartmanlarda çatı ortak alandır ve testi genellikle apartman yönetimi yaptırır, karar kat malikleriyle birlikte verilir. En üst kattaki dairenize su sızıyorsa önce yönetime başvurun.

Kıvılcım testi tek seçenek değildir. Her yöntemin uygun olduğu bir durum vardır.

• Kıvılcım testi tüm yüzeyi hızla tarar ve hatanın yerini tam gösterir. Kuru membran ve altında iletken katman gerektirir.
• Vakum testi şeffaf bir kapakla yapılır. Kapak, sabunlu su sürülmüş kaynak dikişinin üzerine konur. Sızıntı varsa kabarcıklar çıkar. Daha yavaştır, ama kaynak dikişlerini ve detayları hedefli kontrol etmek için uygundur ve iletken katman istemez.
• Su göllendirme testi, çatının bir süre suyla doldurulması demektir. Yavaştır, taşıyıcı sisteme yük bindirir ve sızıntının yerini göstermez, yalnızca bir yerde sızıntı olduğunu gösterir.

Detayı çok olan çatılarda uygulamada sık görülen yol, yüzeyde kıvılcım testi yapıp en riskli birleşimleri ayrıca vakum testiyle kontrol etmektir.

Aynı büyüklükteki iki çatı bile aynı miktarda iş çıkarmayabilir. İşin zorluğunu en çok şunlar belirler:

• Yüzeyin büyüklüğü ve şekli. Kesintisiz, düz bir alan hızlı kontrol edilir, girintili çıkıntılı bir çatı daha yavaş.
• Detay sayısı. Süzgeçler, bacalar, havalandırma başlıkları, dikmeler, köşeler ve parapet birleşimleri elle ve dikkatle geçilmelidir.
• Çatıya erişim. Binanın yüksekliği, çatı çıkışının olmaması ya da düşmeye karşı güvenlik önlemi gerekmesi işi uzatır.
• Membranın durumu. Islak, tozlu ya da üzerinde bitki bitmiş bir membran önce temizlenip kurutulmalıdır.
• Hizmetin kapsamı. Yalnızca test mi yapılacak, yoksa bulunan hataların onarımı ve tekrar test de işe dahil mi?

Sızıntıların çoğu köşelerde, parapetlerde, geçişlerin çevresinde ve membranın birleştiği ya da yön değiştirdiği yerlerde çıkar. Parapet özellikle hassastır, çünkü membran burada bükülür, sonlandırılır ve parapet sacıyla buluşur.

Cihaz güvenilirdir, hataları insanlar yapar. Uygulamada sık görülen durumlar şunlardır:

• Islak ya da kirli membranda test. Nem, hata olmayan yerde kıvılcım çıkarabilir ya da gerçek bir deliği gizleyebilir.
• Yanlış ayarlanmış gerilim. Düşük gerilim küçük bir çatlağı yakalamaz, çok yüksek gerilim ise ince bir membrana zarar verebilir.
• İletken katmanın olmaması. Bu durumda test hiçbir şey ölçmez, cihaz "bir şey bulmadı" dese bile.
• Yalnızca düz yüzeyin kontrol edilmesi. Köşeler, parapetler ve geçişler atlanır, yani hataların en çok olduğu yerler.
• Raporsuz test. Yazılı kayıt ve fotoğraf olmadan, bir sorun çıktığında hiçbir şey kanıtlanamaz.
• Onarımdan sonra tekrar kontrol yapılmaması. Onarılan yer mutlaka yeniden test edilmelidir.

Testi teslim alırken şu noktalara bakın:

• Raporda tarih, adres, kontrol edilen alanın kapsamı ve teknisyenin adı var
• Membranın tipi, kalınlığı ve kullanılan gerilim yazılı
• Kullanılan cihaz ve kalibrasyon bilgisi belirtilmiş
• Rapor, membranın altında iletken katman bulunduğunu doğruluyor
• Bulunan sızıntılar çizimde işaretlenmiş ya da tarif edilmiş ve fotoğraflanmış
• Hangi hataların onarıldığı ve onarılan yerlerin tekrar testten geçtiği yazılı
• Kontrol yalnızca yüzeyi değil, köşeleri, parapetleri ve tüm geçişleri de kapsıyor
• Raporu binanın belgeleriyle birlikte saklıyorsunuz, garanti talebinde ve çatıdaki sonraki işlerde gerekecek