Επανατοποθέτηση και κόλληση παλιού παρκέ (ανακαίνιση)

Τα μασίφ ταβλάκια από δρυ, οξιά ή φλαμουριά αντέχουν δεκαετίες και τρίβονται αρκετές φορές. Αν είναι γερά και έχουν ακέραιο το πατούρι (το «αρσενικό» και το «θηλυκό»), η επανατοποθέτηση είναι λογική επιλογή. Κρατάτε την αρχική όψη, την πατίνα και το σχέδιο που ταιριάζει με τις παλιές πόρτες και κάσες. Επιπλέον δεν γεμίζετε κάδους με άχρηστα υλικά.

Η εργασία έχει νόημα κυρίως όταν:

• τα ταβλάκια είναι μασίφ και τα περισσότερα έχουν ακέραια πατούρια,
• το δάπεδο έχει ιστορική ή αισθητική αξία,
• θέλετε ενιαία εμφάνιση με τα υπόλοιπα δωμάτια,
• πρέπει να επισκευαστεί το υπόστρωμα, αλλά το ξύλο είναι σε καλή κατάσταση.

Αν τα ταβλάκια είναι σάπια, έχουν σαράκι ή έχουν βραχεί για μεγάλο διάστημα, για παράδειγμα από διαρροή σε μπάνιο ή κουζίνα, η αντικατάσταση τουλάχιστον ενός μέρους του δαπέδου βγαίνει συνήθως πιο συμφέρουσα. Το ίδιο ισχύει όταν το πάχος τους έχει μειωθεί πολύ από παλιά τριψίματα.

Το αποτέλεσμα κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από την προετοιμασία. Η ίδια η κόλληση είναι μόνο το δεύτερο μισό της δουλειάς.

1. Προσεκτικό ξήλωμα: τα ταβλάκια βγαίνουν με το χέρι και με ελαφριά εργαλεία, ώστε να μη σπάσει το πατούρι.
2. Καθαρισμός της κάτω πλευράς: από την κάτω πλευρά και τις άκρες αφαιρούνται υπολείμματα παλιάς κόλλας, πίσσας ή στόκου. Έτσι η νέα κόλλα πιάνει καλά και το ταβλάκι κάθεται ίσια.
3. Ταξινόμηση: ελέγχονται οι διαστάσεις, το ύψος και οι φθορές κάθε κομματιού. Τα σπασμένα ή λειψά ταβλάκια απορρίπτονται ή μπαίνουν δίπλα στους τοίχους, όπου θα τα καλύψει το σοβατεπί.
4. Εγκλιματισμός: τα ταβλάκια μένουν μερικές μέρες, συνήθως τουλάχιστον 48 ώρες, στον χώρο όπου θα στρωθούν, σε κανονική θερμοκρασία και υγρασία δωματίου.
5. Σχέδιο τοποθέτησης και στρώσιμο «στεγνό»: ο τεχνίτης ορίζει τον άξονα του σχεδίου, τις ενώσεις ανάμεσα στα δωμάτια και το σημείο εκκίνησης. Στρώνει ένα μέρος χωρίς κόλλα, για να βεβαιωθεί ότι τα κομμάτια κουμπώνουν.
6. Κόλληση: η κόλλα απλώνεται στο υπόστρωμα με οδοντωτή σπάτουλα, τα ταβλάκια μπαίνουν κατά το σχέδιο, πιέζονται και χτυπιούνται ελαφρά με λαστιχένιο σφυρί. Η επιπεδότητα και η κατεύθυνση του σχεδίου ελέγχονται συνεχώς.
7. Σκλήρυνση: το δάπεδο μένει ήσυχο μέχρι να σκληρύνει η κόλλα. Αυτό διαρκεί συνήθως 12 έως 24 ώρες, σε ορισμένες κόλλες και περισσότερο. Τον ακριβή χρόνο τον ορίζει ο κατασκευαστής.

Μετά ακολουθούν τρίψιμο, στοκάρισμα και τελικό φινίρισμα με βερνίκι ή λάδι. Συχνά τα κάνει ο ίδιος τεχνίτης, στον τιμοκατάλογο όμως εμφανίζονται ως ξεχωριστές εργασίες.

Γιατί δεν κάνει οποιαδήποτε ξυλόκολλα; Το μασίφ ξύλο «δουλεύει» με τις αλλαγές της υγρασίας, και στην Ελλάδα οι διαφορές ανάμεσα σε ξηρό καλοκαίρι και υγρό χειμώνα είναι αισθητές. Η κόλλα πρέπει να αντέχει αυτές τις κινήσεις. Σήμερα για μασίφ παρκέ χρησιμοποιούνται κυρίως κόλλες χωρίς νερό με βάση τα σιλάνια (πολυμερή MS ή SMP) και πολυουρεθανικές κόλλες. Οι κόλλες διασποράς περιέχουν νερό, που μπορεί να φουσκώσει το ξύλο. Γι' αυτό μπαίνουν μόνο εκεί όπου ο κατασκευαστής τις επιτρέπει ρητά για το συγκεκριμένο μέγεθος και είδος ξύλου.

Το υπόστρωμα πρέπει να είναι γερό, επίπεδο, καθαρό και στεγνό:

• Μπετοκονία ή τσιμεντοκονία: καθαρίζεται από τη σκόνη και μετριέται η υγρασία που έχει απομείνει. Το αστάρι επιλέγεται σύμφωνα με το σύστημα της κόλλας.
• Κονίαμα ανυδρίτη: συνήθως τρίβεται και σκουπίζεται με ηλεκτρική σκούπα, γιατί είναι ευαίσθητο στην υγρασία.
• Πλάκες OSB και γυψοϊνοσανίδες δαπέδου: πρέπει να είναι σταθερά στερεωμένες, χωρίς να «πατάνε» ελαστικά, και με εξομαλυμμένους αρμούς.

Αν το παλιό υπόστρωμα είναι πολύ ανώμαλο, γίνεται εξομάλυνση με αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα ή στρώνεται ξηρό δάπεδο από γυψοϊνοσανίδες. Σε πολυκατοικία έχετε υπόψη και τον θόρυβο κρούσης προς τον κάτω όροφο: ένα κατάλληλο υπόστρωμα βοηθά τους γείτονες να μην ακούν κάθε βήμα. Στα παλιά σπίτια συναντάται ακόμη παρκέ καρφωμένο σε καδρόνια. Σε αυτή την περίπτωση ο τεχνίτης ελέγχει αν τα καδρόνια είναι γερά ή αν είναι καλύτερα να αντικατασταθούν από σταθερό υπόστρωμα για κόλληση.

Ο κόπος σε αυτή την εργασία διαφέρει πολύ περισσότερο απ' ό,τι στο στρώσιμο καινούργιου παρκέ. Η δουλειά προχωρά πιο γρήγορα όταν:

• τα ταβλάκια είναι κολλημένα με κόλλα που ξεκολλά εύκολα,
• τα περισσότερα κομμάτια είναι ακέραια και ίδια σε διαστάσεις,
• το σχέδιο είναι απλό, για παράδειγμα ευθείες σειρές,
• το δωμάτιο είναι ορθογώνιο και χωρίς πολλές γωνίες και εσοχές.

Περισσότερο χρόνο απαιτεί όταν η κάτω πλευρά έχει παχύ στρώμα πίσσας, όταν πρέπει να βρεθούν κομμάτια από το ίδιο ξύλο και με το ίδιο προφίλ για να συμπληρωθούν όσα λείπουν, ή όταν το σχέδιο είναι ψαροκόκαλο, διαγώνιο ή με περιμετρικό πλαίσιο. Τα δωμάτια με εσοχές, κολόνες και κάσες σημαίνουν επίσης πολλά ακριβή κοψίματα.

Στα παλιά δάπεδα προσέξτε την κόλλα. Οι παλιές ασφαλτικές και πισσούχες κόλλες μπορεί να περιέχουν βλαβερές ουσίες. Σε σπάνιες περιπτώσεις υπάρχει και αμίαντος σε παλιές στρώσεις δαπέδου. Αν έχετε αμφιβολία, δώστε δείγμα για έλεγχο. Η αφαίρεση αμιάντου γίνεται μόνο από εξειδικευμένη εταιρεία με την κατάλληλη πιστοποίηση.

• Βίαιο ξήλωμα. Όταν τα ταβλάκια βγαίνουν με λοστό ή σκαρπέλο, σπάει συχνά το πατούρι και ένα καλό κομμάτι πάει χαμένο.
• Κακός καθαρισμός της κάτω πλευράς. Τα υπολείμματα πίσσας δημιουργούν εξογκώματα, το ταβλάκι «πατάει» ελαστικά ή ξεκολλά με τον καιρό.
• Παράλειψη εγκλιματισμού. Ταβλάκια που έμειναν σε υπόγειο ή αποθήκη ξεραίνονται μετά την κόλληση και ανοίγουν αρμοί.
• Ακατάλληλη ή λίγη κόλλα. Μένουν κούφια σημεία που χτυπούν ή τρίζουν όταν περπατάτε.
• Χωρίς κενό διαστολής στους τοίχους. Το ξύλο δεν έχει χώρο να φουσκώσει και το δάπεδο μπορεί να σηκωθεί.
• Μετατοπισμένος άξονας σχεδίου. Στο ψαροκόκαλο μια μικρή απόκλιση στην αρχή μεγαλώνει, και στη μέση του δωματίου δεν διορθώνεται χωρίς να ξηλωθεί ολόκληρη σειρά.

Πριν από το τρίψιμο ή κατά την παραλαβή, περπατήστε το δάπεδο αργά και με προσοχή. Αξίζει να ελέγξετε ότι:

• τα ταβλάκια δεν χτυπούν, δεν «πατάνε» ελαστικά και δεν τρίζουν όταν τα πατάτε,
• το σχέδιο κρατά την κατεύθυνσή του και ο άξονας ευθυγραμμίζεται με την πόρτα ή τον κύριο τοίχο,
• οι ενώσεις ανάμεσα στα δωμάτια είναι ομαλές και χωρίς διαφορές ύψους,
• στους τοίχους έχει μείνει κενό διαστολής που θα καλύψει το σοβατεπί,
• δεν βγαίνει κόλλα από τους αρμούς και η επιφάνεια δεν είναι λερωμένη με κόλλα,
• τα συμπληρωματικά ταβλάκια έχουν τις ίδιες διαστάσεις και το ίδιο προφίλ με τα αρχικά,
• ο τεχνίτης σάς είπε ποια κόλλα χρησιμοποίησε και πότε μπορεί να γίνει το τρίψιμο.