Τοποθέτηση ηλεκτρικής ενδοδαπέδιας θέρμανσης (θερμαντικό πλέγμα)

Όταν περνά ρεύμα, το καλώδιο ζεσταίνεται και μεταδίδει τη θερμότητα στην κόλλα και στα πλακάκια. Επειδή όλη η στρώση είναι λεπτή, συνήθως μόλις μερικά χιλιοστά, το δάπεδο αντιδρά γρήγορα. Μετά το άναμμα νιώθετε τη ζέστη στα πόδια πολύ νωρίτερα απ' ό,τι σε μια παχιά μπετοκονία με σωλήνες.

Ζεστό πάτωμα ή κύρια θέρμανση

Στο μπάνιο το πλέγμα χρησιμοποιείται κυρίως για άνεση, δηλαδή για να μην είναι παγωμένα τα πλακάκια. Τον χώρο τον ζεσταίνει παράλληλα ένα καλοριφέρ ή μια θερμαινόμενη πετσετοκρεμάστρα. Σε ένα καλά μονωμένο σπίτι το πλέγμα μπορεί να λειτουργήσει και ως κύρια θέρμανση. Τότε όμως η ισχύς ανά τετραγωνικό και η συνολική κατανάλωση πρέπει να υπολογιστούν με βάση τις θερμικές απώλειες του χώρου, όχι με το μάτι. Τα πλέγματα κυκλοφορούν σε διάφορες ισχείς, συνήθως περίπου από 100 έως 200 W/m². Η μεγαλύτερη ισχύς επιλέγεται όπου το δάπεδο θα θερμαίνει πραγματικά, η μικρότερη όπου στόχος είναι μόνο η άνεση.

Μονόκλωνο και δίκλωνο καλώδιο

Στο δίκλωνο καλώδιο βγαίνει από το πλέγμα μόνο ένα ψυχρό καλώδιο τροφοδοσίας, δηλαδή καλώδιο που δεν θερμαίνει και καταλήγει στον θερμοστάτη. Η τοποθέτηση είναι πιο απλή, γιατί το πλέγμα δεν χρειάζεται να επιστρέψει στο σημείο εκκίνησης. Το μονόκλωνο έχει τροφοδοσία και στις δύο άκρες, άρα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε και τα δύο άκρα να καταλήξουν στον θερμοστάτη. Σε ένα μικρό μπάνιο με πολλές γωνίες αυτό είναι περιττή δυσκολία, γι' αυτό σήμερα τοποθετείται συχνότερα το δίκλωνο.

Πότε το πλέγμα δεν είναι η σωστή λύση

Αν θέλετε να θερμάνετε όλο το σπίτι και έχετε αντλία θερμότητας ή λέβητα φυσικού αερίου, η υδραυλική ενδοδαπέδια θέρμανση συνήθως συμφέρει περισσότερο στη λειτουργία. Το πλέγμα ταιριάζει κυρίως κάτω από πλακάκια και πέτρα. Κάτω από laminate, ξύλο ή βινύλιο χρησιμοποιούνται συνήθως θερμαντικά φιλμ, ή το πλέγμα ενσωματώνεται σε αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα και το δάπεδο μπαίνει από πάνω. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να τηρηθεί η μέγιστη θερμοκρασία που επιτρέπει ο κατασκευαστής της επικάλυψης.

Το άπλωμα του πλέγματος είναι γρήγορη δουλειά. Η ποιότητα του αποτελέσματος όμως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από όσα έχουν γίνει πριν.

Υπόστρωμα

Το υπόστρωμα πρέπει να είναι γερό, στεγνό, επίπεδο και χωρίς σκόνη. Τα παλιά πλακάκια μπορούν μερικές φορές να μείνουν, αν πατάνε καλά και δεν κουφίζουν, αλλά πρέπει να τριφτούν και να περαστούν με αστάρι πρόσφυσης. Οι μεγαλύτερες ανωμαλίες διορθώνονται με κονίαμα πριν απλωθεί το πλέγμα. Το καλώδιο δεν αντέχει να μαζεύεται κόλλα στα βαθουλώματα και στα εξογκώματα να καλύπτεται με μια ελάχιστη στρώση.

Μόνωση κάτω από το πλέγμα

Στην Ελλάδα πολλά διαμερίσματα πρώτου ορόφου βρίσκονται πάνω από πιλοτή, ενώ τα ισόγεια συχνά πατάνε σε υπόγειο ή απευθείας στο έδαφος χωρίς μόνωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μεγάλο μέρος της θερμότητας φεύγει προς τα κάτω. Το δάπεδο ζεσταίνεται αργά και η κατανάλωση ανεβαίνει. Εδώ αξίζει να τοποθετηθούν λεπτές θερμομονωτικές πλάκες κατάλληλες για πλακάκια, για παράδειγμα από εξηλασμένη πολυστερίνη με τσιμεντοειδή επίστρωση. Αν η πιλοτή χρειάζεται συνολικότερη μόνωση, ρωτήστε αν μπορεί να ενταχθεί σε πρόγραμμα όπως το Εξοικονομώ, με τους όρους που ισχύουν κάθε φορά. Ανάμεσα σε δύο θερμαινόμενα διαμερίσματα η μόνωση συνήθως δεν είναι απαραίτητη, αλλά και εκεί μικραίνει τον χρόνο μέχρι να ζεσταθεί το δάπεδο.

Τι πρέπει να έχουν κάνει πρώτα ο ηλεκτρολόγος και ο υδραυλικός

• Το κουτί για τον θερμοστάτη πρέπει να είναι τοποθετημένο στον τοίχο, συνήθως μακριά από το νερό που πετάγεται, με γραμμή τροφοδοσίας από τον ηλεκτρικό πίνακα.
• Από το κάτω μέρος του κουτιού πρέπει να κατεβαίνει στο δάπεδο ένα αυλάκι με σπιράλ για το αισθητήριο δαπέδου και ένα αυλάκι για το ψυχρό καλώδιο.
• Οι σωληνώσεις νερού και οι αποχετεύσεις στο δάπεδο πρέπει να είναι τελειωμένες, δοκιμασμένες και καλυμμένες, ώστε να μη χρειαστεί άλλο τρύπημα ή σκάψιμο από πάνω.
• Το κανάλι της ντουζιέρας, η αποχέτευση και η μπανιέρα πρέπει να έχουν οριστική θέση, γιατί από κάτω τους δεν μπαίνει πλέγμα.

Σχέδιο επιφάνειας

Το πλέγμα επιλέγεται με βάση την ελεύθερη επιφάνεια, όχι τις διαστάσεις του δωματίου. Από το εμβαδόν του μπάνιου αφαιρούνται η μπανιέρα, η ντουζιέρα, η λεκάνη, το σταθερό ντουλάπι κάτω από τον νιπτήρα και μια λωρίδα κοντά στους τοίχους. Κάτω από έπιπλα χωρίς πόδια, πάγκο κουζίνας ή εντοιχισμένη ντουλάπα το καλώδιο δεν έχει θέση. Η θερμότητα θα εγκλωβιζόταν, το καλώδιο θα υπερθερμαινόταν και το έπιπλο θα καταστρεφόταν. Οι περισσότεροι κατασκευαστές προτείνουν απόσταση μερικών εκατοστών από τοίχους και σταθερά αντικείμενα, την ακριβή τιμή τη γράφουν οι οδηγίες.

Αν μένετε σε πολυκατοικία, ζητήστε από τον ηλεκτρολόγο να ελέγξει αν η παροχή του διαμερίσματος και η κεντρική ασφάλεια αντέχουν μια ακόμη σταθερή κατανάλωση. Σε παλιές εγκαταστάσεις αυτό δεν είναι δεδομένο.

Μέτρηση πριν την τοποθέτηση

Πριν ξετυλιχτεί το πλέγμα στο πάτωμα, μετριέται η ωμική αντίσταση του θερμαντικού αγωγού και η αντίσταση μόνωσης. Οι τιμές συγκρίνονται με την ετικέτα και γράφονται στο έντυπο εγγύησης. Αυτή η πρώτη μέτρηση αποδεικνύει ότι το πλέγμα ήρθε από το κατάστημα σε καλή κατάσταση. Χωρίς αυτήν, σε μια βλάβη δύσκολα αποδεικνύεται πότε χάλασε το καλώδιο.

Αστάρι και ξετύλιγμα

Το υπόστρωμα περνιέται με αστάρι, που εξισώνει την απορροφητικότητα και βοηθά το αυτοκόλλητο δίχτυ να πιάσει. Όταν στεγνώσει, το πλέγμα ξετυλίγεται από το σημείο όπου βγαίνει το ψυχρό καλώδιο. Στον τοίχο το δίχτυ κόβεται, το πλέγμα γυρίζει και συνεχίζει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Κόβεται πάντα μόνο το δίχτυ, ποτέ το θερμαντικό καλώδιο. Για να παρακάμψει μια γωνία ή μια αποχέτευση, το καλώδιο μπορεί να ξεκολλήσει προσεκτικά από το δίχτυ και να οδηγηθεί ελεύθερο, στερεωμένο με ταινία.

Κανόνες για τη διαδρομή του καλωδίου

• Το καλώδιο δεν πρέπει να διασταυρώνεται ούτε να ακουμπά τον εαυτό του.
• Οι αποστάσεις ανάμεσα στις θηλιές μένουν ομοιόμορφες, αλλιώς δημιουργούνται ζεστές και κρύες λωρίδες.
• Το καλώδιο δεν λυγίζει σε κοφτή γωνία και δεν περνά πάνω από αρμούς διαστολής.
• Η σύνδεση θερμαντικού και ψυχρού καλωδίου μπαίνει συνήθως μέσα στο δάπεδο και καλύπτεται, όχι στον τοίχο.
• Το ψυχρό καλώδιο πρέπει να είναι αρκετά μακρύ ώστε να φτάνει στο κουτί του θερμοστάτη χωρίς προέκταση.

Αισθητήριο δαπέδου

Το αισθητήριο θερμοκρασίας μπαίνει μέσα σε εύκαμπτο σπιράλ με κλειστό άκρο. Το σπιράλ κατεβαίνει από τον τοίχο στο δάπεδο και καταλήγει περίπου στη μέση ανάμεσα σε δύο θηλιές καλωδίου, συνήθως μερικές δεκάδες εκατοστά από τον τοίχο. Το αισθητήριο δεν πρέπει να ακουμπά το καλώδιο, αλλιώς μετρά τη θερμοκρασία του καλωδίου και όχι του δαπέδου. Χάρη στο σπιράλ, ένα χαλασμένο αισθητήριο βγαίνει αργότερα και αλλάζει χωρίς να σπάσει κανένα πλακάκι.

Δεύτερη μέτρηση, φωτογραφίες και σκαρίφημα

Μόλις απλωθεί το πλέγμα, οι δύο αντιστάσεις μετριούνται ξανά. Ύστερα είναι η ώρα για μερικές φωτογραφίες από διαφορετικές γωνίες και ένα σκαρίφημα με τη θέση του καλωδίου, της σύνδεσης και του αισθητηρίου. Όταν σε λίγα χρόνια θελήσετε να τρυπήσετε το δάπεδο για ένα στοπ πόρτας ή για να στερεώσετε ένα έπιπλο, αυτό το σχέδιο θα σας γλιτώσει από πολλούς μπελάδες.

Απευθείας στην κόλλα πλακιδίων

Με αυτόν τον τρόπο η κόλλα απλώνεται πάνω στο πλέγμα και τα πλακάκια μπαίνουν κατευθείαν. Το πάχος είναι το μικρότερο δυνατό, υπάρχει όμως μια παγίδα. Η οδοντωτή σπάτουλα πιάνεται εύκολα στο καλώδιο και το τραυματίζει. Επιπλέον είναι δύσκολο να εξασφαλιστεί ότι το καλώδιο έχει τυλιχτεί πλήρως και ότι κάτω από τα πλακάκια δεν έμειναν κενά αέρα. Γι' αυτό προτιμάται σε μικρές επιφάνειες και με έμπειρο πλακά, με εύκαμπτη κόλλα κατάλληλη για ενδοδαπέδια θέρμανση, συνήθως κατηγορίας C2 S1.

Πρώτα στρώση κονιάματος, μετά πλακάκια

Στην πράξη επιλέγεται συχνότερα η μέθοδος σε δύο βήματα. Το πλέγμα καλύπτεται πρώτα με αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα, που σκεπάζει το καλώδιο ομοιόμορφα και χωρίς αέρα. Η στρώση είναι συνήθως, κατά τον κατασκευαστή, λίγα χιλιοστά πάνω από το καλώδιο. Όταν σκληρύνει, προκύπτει μια επίπεδη και γερή βάση και ο πλακάς κολλά χωρίς κίνδυνο να πειράξει το καλώδιο. Η θερμότητα απλώνεται πιο ομοιόμορφα και τα πλακάκια πιάνουν καλύτερα.

Πού μπαίνει η στεγάνωση

Στο μπάνιο, ιδίως σε ντουζιέρα στο ίδιο επίπεδο με κανάλι, το δάπεδο πρέπει να στεγανωθεί. Η συνήθης σειρά είναι: πλέγμα, αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα και από πάνω στεγανωτικό επάλειψης με ταινίες στις γωνίες. Μερικοί κατασκευαστές συστημάτων επιτρέπουν και άλλη σειρά. Αποφασίζουν οι οδηγίες του συγκεκριμένου συστήματος και το αν κόλλα, κονίαμα και στεγανωτικό είναι συμβατά μεταξύ τους. Για κάθε τρύπημα που θα περάσει στεγάνωση και καλώδιο ισχύει ένα πράγμα: πρώτα κοιτάτε το σκαρίφημα.

Πόσο κρατά η δουλειά

Αστάρι, άπλωμα του πλέγματος σε ένα συνηθισμένο μπάνιο, τοποθέτηση αισθητηρίου και μετρήσεις τελειώνουν συνήθως μέσα σε λίγες ώρες. Περισσότερο κρατά ό,τι πρέπει να στεγνώσει. Το αστάρι θέλει κατά κανόνα μερικές ώρες, σύμφωνα με τον κατασκευαστή. Το αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα πατιέται συνήθως μέσα σε περίπου μία μέρα, αλλά για πλακάκια και κυρίως για θέρμανση χρειάζεται περισσότερο χρόνο.

Πότε ανάβει για πρώτη φορά

Το πρώτο άναμμα καθορίζεται από τις οδηγίες της κόλλας και του κονιάματος. Για λεπτές στρώσεις οι κατασκευαστές αναφέρουν συνήθως περίπου μία εβδομάδα, για παχύτερες τσιμεντοειδείς στρώσεις και αρκετές εβδομάδες. Το πρώτο ζέσταμα γίνεται σταδιακά: ο θερμοστάτης ρυθμίζεται χαμηλά και η θερμοκρασία ανεβαίνει λίγο λίγο μέρα με τη μέρα. Έτσι η υγρασία που απέμεινε φεύγει ομοιόμορφα και τα πλακάκια δεν καταπονούνται. Από το άπλωμα μέχρι το ζεστό πάτωμα περνούν λοιπόν μερικές μέρες έως εβδομάδες. Η σύντομη τοποθέτηση δεν σημαίνει ότι το μπάνιο λειτουργεί κανονικά την επόμενη μέρα.

Το πλέγμα είναι ηλεκτρική συσκευή μόνιμα συνδεδεμένη στο δίκτυο. Τη σύνδεση στην εγκατάσταση, την ασφάλεια και την προστασία τα κάνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος. Σε αυτά ανήκει ο διαφορικός διακόπτης (ρελέ διαφυγής), απαραίτητος στο μπάνιο, και η σωστή θέση του θερμοστάτη σε σχέση με τις ζώνες του μπάνιου. Μετά τη σύνδεση ο ηλεκτρολόγος κάνει μετρήσεις. Ζητήστε τα αποτελέσματα γραπτά και κρατήστε τα μαζί με το έντυπο εγγύησης του πλέγματος.

Ποιον θερμοστάτη να διαλέξετε

Ο θερμοστάτης πρέπει να έχει αισθητήριο δαπέδου, ακόμη κι αν μετρά και τη θερμοκρασία αέρα. Στα πλακάκια ρυθμίζετε μια άνετη θερμοκρασία δαπέδου, ενώ σε ξύλο ή βινύλιο τηρείτε τη μέγιστη θερμοκρασία επιφάνειας που ορίζει ο κατασκευαστής τους, συχνά αισθητά χαμηλότερη. Ένας προγραμματιζόμενος θερμοστάτης ζεσταίνει το δάπεδο το πρωί και το βράδυ, όταν είστε στο σπίτι, και τις υπόλοιπες ώρες το αφήνει πιο δροσερό. Αν έχετε τιμολόγιο με μειωμένη νυχτερινή χρέωση, αξίζει να προσαρμόσετε το πρόγραμμα στις ώρες της. Τις λεπτομέρειες θα σας τις πει ο πάροχος ρεύματος.

Γιατί το γνωρίζει ο πλακάς

Ο πλακάς δεν συνδέει τίποτα, πρέπει όμως να ξέρει πού περνά το ψυχρό καλώδιο και το σπιράλ, ώστε να μην κόψει πλακάκι πάνω τους με τον τροχό. Καλό είναι ηλεκτρολόγος και πλακάς να συναντηθούν μία φορά στο μπάνιο πριν κλείσει το δάπεδο.

Η δυσκολία, και άρα ο όγκος της δουλειάς, μπορεί να διαφέρει πολύ ανάμεσα σε δύο μπάνια με το ίδιο εμβαδόν.

• Απλό σχήμα. Μια ορθογώνια ελεύθερη επιφάνεια χωρίς εσοχές καλύπτεται γρήγορα, το πλέγμα απλώς ξετυλίγεται και γυρίζει.
• Πολλές γωνίες και εμπόδια. Αποχετεύσεις, κατακόρυφες στήλες, εσοχές και λοξοί τοίχοι σημαίνουν πολύ κόψιμο διχτυού και οδήγηση του καλωδίου με το χέρι.
• Κατάσταση υποστρώματος. Σε επίπεδο και γερό μπετόν αρκεί το αστάρι. Τα παλιά πλακάκια πρέπει να ελεγχθούν και να προετοιμαστούν, ένα ανώμαλο δάπεδο να εξομαλυνθεί.
• Θερμομονωτικές πλάκες. Όταν χρειάζεται μόνωση κάτω από το πλέγμα, προστίθεται μία ακόμη στρώση και χρόνος κόλλησης.
• Έλλειψη προετοιμασίας στον τοίχο. Αν δεν υπάρχει κουτί θερμοστάτη ούτε αυλάκι για το αισθητήριο, ανοίγεται τελειωμένος τοίχος.
• Πάχος δαπέδου. Σε κατωφλιά και σε δάπεδα που συνεχίζουν σε άλλους χώρους πρέπει να ελεγχθεί από πριν αν χωρά η νέα στρώση και αν θα ανοίγουν οι πόρτες.
• Μικρή επιφάνεια. Και σε ένα μικρό WC γίνονται όλες οι μετρήσεις και ρυθμίσεις, οπότε η δουλειά ανά τετραγωνικό είναι αναλογικά πιο απαιτητική.

• Τραυματισμένο καλώδιο στο κόλλημα. Το δόντι της σπάτουλας ή η κοφτερή ακμή ενός πλακιδίου χαράζει τη μόνωση. Η θέρμανση μπορεί να δουλεύει για λίγο, μέχρι η υγρασία να ρίξει το ρελέ διαφυγής. Γι' αυτό μετράμε και μετά την κάλυψη και μετά τα πλακάκια.
• Αισθητήριο χωρίς σπιράλ ή πάνω στο καλώδιο. Ο θερμοστάτης κλείνει πολύ νωρίς και το δάπεδο μένει κρύο, ή ένα χαλασμένο αισθητήριο δεν αλλάζει.
• Αέρας κάτω από το καλώδιο. Όπου το καλώδιο δεν έχει τυλιχτεί, υπερθερμαίνεται. Αυτό μικραίνει τη διάρκεια ζωής του και μπορεί να ραγίσει την κόλλα.
• Πλέγμα κάτω από έπιπλα. Κάτω από ντουλάπι χωρίς πόδια η θερμότητα εγκλωβίζεται, το έπιπλο στραβώνει και το καλώδιο ταλαιπωρείται.
• Πρόωρο άναμμα. Αν η θέρμανση ανάψει πριν σκληρύνουν κόλλα και κονίαμα, στεγνώνουν ανομοιόμορφα και τα πλακάκια μπορεί να ξεκολλήσουν ή να ραγίσουν οι αρμοί.
• Χωρίς μόνωση πάνω από πιλοτή ή υπόγειο. Το δάπεδο αργεί πολύ να ζεσταθεί και η κατανάλωση ξεπερνά αυτό που περίμενε ο ιδιοκτήτης.
• Σύνδεση στον τοίχο ή κοντό ψυχρό καλώδιο. Οι προεκτάσεις έξω από το δάπεδο γίνονται συχνά αιτία βλάβης και οι περισσότεροι κατασκευαστές δεν τις συνιστούν.
• Κανένα σκαρίφημα. Χρόνια μετά κάποιος τρυπά στα τυφλά και βρίσκει το καλώδιο. Η επισκευή θέλει ειδικό και συχνά βγαίνει μέρος των πλακιδίων.

Το ηλεκτρικό πλέγμα δεν είναι δουλειά για να την κάνετε μόνοι σας από την αρχή ως το τέλος. Σύνδεση και μετρήσεις τις κάνει ηλεκτρολόγος. Μπορείτε όμως να προετοιμάσετε πολλά και να γλιτώσετε χρόνο στα συνεργεία.

1. Αδειάστε το μπάνιο ή την κουζίνα από ό,τι μετακινείται και προστατέψτε τους διπλανούς χώρους από τη σκόνη.
2. Αφαιρέστε τα παλιά πλακάκια, αν έχει αποφασιστεί να βγουν, με ηλεκτρικό κλειστό στον πίνακα για τα κυκλώματα του χώρου.
3. Σκουπίστε το υπόστρωμα και ελέγξτε με αλφάδι και πήχη πού υπάρχουν βαθουλώματα ή εξογκώματα.
4. Σχεδιάστε σε χαρτί την κάτοψη με μπανιέρα, ντουζιέρα, λεκάνη και σταθερά έπιπλα και σημειώστε την ελεύθερη επιφάνεια.
5. Συμφωνήστε τη σειρά: υδραυλικός, ηλεκτρολόγος για κουτί και αυλάκια, τοποθέτηση πλέγματος, πλακάς, ξανά ηλεκτρολόγος για τη σύνδεση.
6. Κρατήστε τη συσκευασία και την ετικέτα του πλέγματος και φωτογραφίστε τα στοιχεία της.
7. Φροντίστε να μην πατά κανείς πάνω στο απλωμένο πλέγμα με παπούτσια εργασίας και να μην ακουμπούν πάνω του κουβάδες ή σκάλα.

Μετά την παραλαβή το μεγαλύτερο μέρος του πλέγματος είναι κρυμμένο κάτω από τα πλακάκια. Γι' αυτό επιμείνετε να πάρετε όλα τα στοιχεία και να ελέγξετε τη λειτουργία πριν φύγουν τα συνεργεία.

• έντυπο εγγύησης με τις τιμές αντίστασης πριν, μετά το άπλωμα και μετά την κάλυψη ή τα πλακάκια,
• μετρημένες τιμές μέσα στην ανοχή που γράφει η ετικέτα του κατασκευαστή,
• φωτογραφίες και σκαρίφημα με τη θέση καλωδίου, σύνδεσης και αισθητηρίου,
• αισθητήριο μέσα σε σπιράλ με κλειστό άκρο, χωρίς επαφή με το καλώδιο,
• γραπτές μετρήσεις του ηλεκτρολόγου και διαφορικός διακόπτης που λειτουργεί στη δοκιμή,
• θερμοστάτης που δείχνει θερμοκρασία δαπέδου και είναι ρυθμισμένος ανάλογα με την επικάλυψη,
• σαφής οδηγία πότε και πώς ανάβει σταδιακά η θέρμανση, ανάλογα με κόλλα και κονίαμα,
• μετά το πρώτο ζέσταμα ομοιόμορφα ζεστή επιφάνεια χωρίς έντονα κρύα ή καυτά σημεία,
• οδηγίες του θερμοστάτη και τηλέφωνο του συνεργείου για την περίπτωση βλάβης.