Kort antwoord
Voor nieuwe cv-leidingen naar de radiatoren gebruik je in Nederland meestal meerlagenbuis 16 x 2 mm of koper 15 mm. Meerlagenbuis kost in de bouwmarkt 1,66 tot 2,76 € per meter, een persfitting 16 mm 7,00 tot 9,99 €. Een thermostatische radiatorkraan met knop kost 10,95 tot 22,99 €, een voetventiel 4,90 tot 19,99 € en een set radiatorsteunen 4,99 tot 8,99 €. Bij vloerverwarming met 15 cm legafstand heb je ongeveer 6,7 m buis per m² nodig, buis en noppenplaat kosten samen ongeveer 16,50 € per m². Een verdeler voor 5 groepen kost bij Hornbach 155 € zonder pomp en 375 € met pomp.
Wat koop je voor de cv-installatie
| Materiaal | Waarvoor | Gewone prijs |
|---|---|---|
| Meerlagenbuis 16 x 2 mm | leidingen naar de radiatoren | 1,66 - 2,76 €/m |
| Persfittingen 16 mm | knieën, T-stukken, overgangen | 7,00 - 9,99 €/st |
| Thermostatische radiatorkraan met knop | radiator regelen | 10,95 - 22,99 €/set |
| Voetventiel 1/2" x 15 mm | retour van de radiator | 4,90 - 19,99 €/st |
| Radiatorsteunen of bevestigingsset | radiator aan de muur | 4,99 - 8,99 € |
| Vloerverwarmingsbuis PE-RT 16 x 2 mm | vloerverwarming | 0,58 €/m |
| Noppenplaat 28 mm | buis vastzetten en isoleren | 12,00 €/m² |
| Verdeler 5 groepen | groepen vloerverwarming verdelen | 155 - 375 € |
Gewone prijzen bij Gamma, Praxis en Hornbach, november 2026.
Leidingen voor de cv
Aluminium als zuurstofbarrière
Zuurstofdicht, knellen of solderen
Zuurstofdicht volgens DIN 4726
Meerlagenbuis
Meerlagenbuis heeft een binnen- en buitenlaag van kunststof met aluminium ertussen. Het aluminium houdt de buis na het buigen in vorm, beperkt de uitzetting en maakt de buis zuurstofdicht. Gamma verkoopt de Sanivesk meerlagenbuis 16 mm uitdrukkelijk voor koud en warm water, cv-leidingen en vloerverwarming.
| Eigenschap | Meerlagenbuis 16 x 2 mm | PVC (ter vergelijking) |
|---|---|---|
| Lineaire uitzetting | 0,025 - 0,030 mm/m·K | 0,06 mm/m·K |
| Zuurstofdicht | ja | niet van toepassing |
| Maximale werkdruk | normaal 10 bar | niet van toepassing |
| Buigradius | 80 mm met de hand, 64 mm met buigveer, 46 mm met buiggereedschap | niet van toepassing |
De waarden komen uit het technische handboek van Wavin. Een cv-leiding moet zuurstofdicht zijn, anders komt er zuurstof in het systeem en roesten ketel en radiatoren sneller. Daarom horen in de cv meerlagenbuis, koper of vloerverwarmingsbuis die volgens DIN 4726 zuurstofdicht is.
Koper
Koper 15 mm is in Nederland nog altijd heel gangbaar voor cv-leidingen, de thermostaatkranen en voetventielen in de bouwmarkt hebben meestal een knelaansluiting van 15 mm. Hornbach wijst er bij zijn thermostatische radiatorkraan op dat je voor de cv-leiding een aparte knel- of pushfitting 15 mm x 1/2" nodig hebt. Koperen buis 15 mm kost bij Gamma ongeveer 12,66 € per meter bij 3 meter.
Persen
De persfitting schuif je op de buis en pers je met een perstang met het juiste profiel. Gamma gebruikt voor Sanivesk het TH-profiel en controleert de persing in het kijkvenster. De persbek moet bij het profiel van de fitting passen, met een ander profiel ziet de persing er goed uit maar lekt hij onder druk. De buis kalibreer en ontbraam je voor het persen, anders beschadig je de O-ring. Knelfittingen kun je met een sleutel aandraaien, maar ze horen op bereikbare plekken, niet in de muur of de vloer.
Thermostatische radiatorkranen en knoppen
De thermostatische kraan zit op de aanvoer van de radiator, de knop erop regelt de doorstroming op basis van de kamertemperatuur. De meeste knoppen in de bouwmarkt hebben de aansluiting M30 x 1,5. Danfoss heeft daarnaast eigen aansluitingen. Bij de Danfoss Aveo RAVL knop vraagt Praxis om vooraf de diameter van het radiatorventiel te controleren. Op de retour zit het voetventiel, waarmee je de radiator afsluit en inregelt.
Wat betekenen de cijfers op de knop
| Stand | Kamertemperatuur volgens Danfoss |
|---|---|
| * (vorstbeveiliging) | 7 °C |
| 1 | 13 °C |
| 2 | 17 °C |
| 3 | 20 °C |
| 4 | 23 °C |
| 5 | 26 °C |
Een knop op 5 verwarmt niet sneller, hij sluit alleen later. In een koude kamer staat de kraan in elke stand open en knijpt pas als de ingestelde temperatuur bereikt is. De cijfers zijn een richtwaarde: de plaats van de knop en de warmte van de radiator zelf beïnvloeden wat je meet. Een eenvoudige thermostaatknop M30 met ingebouwde voeler kost bij Hornbach 5,95 €, de programmeerbare Danfoss Eco 51,50 €.
Waar je op let bij de montage
- Een knop met ingebouwde voeler hoort niet achter een gordijn of in een radiatorombouw, anders meet hij de warmte van de radiator en sluit hij te vroeg.
- Inregelen gebeurt niet met de knop. Op Klusidee legt een specialist uit dat je met een extra schroef in of achter de knop inregelt, met de knop volledig open.
- Bij het vervangen van een kraan moet de installatie minstens gedeeltelijk leeg.
- Stand 1 = 13 °C
- Stand 2 = 17 °C
- Stand 3 = 20 °C
- Stand 4 = 23 °C
- Stand 5 = 26 °C

Radiatorsteunen
Een paneelradiator hangt op twee of meer steunen. Bij het vervangen van een radiator door een ander formaat koop je de steunen apart. Gamma verkoopt Sanivesk radiatorsteunen per 2 voor 4,99 € en een bevestigingsset voor 8,99 €, Hornbach een bevestigingsset onder en zijkant voor 8,25 €. Kies pluggen en schroeven die bij de muur passen.
Vloerverwarming
Buis
Voor watergedragen vloerverwarming gebruik je zuurstofdichte buis van 16 x 2 mm. Hornbach verkoopt de Magnum vloerverwarmingsbuis PE-RT 16 x 2 mm, 5-laags en zuurstofdicht volgens DIN 4726, op een rol van 120 m voor 69 €, ongeveer 0,58 € per meter. Wie liever meerlagenbuis gebruikt, betaalt voor Uponor Uni Pipe Plus 16 x 2 mm ongeveer 2,03 € per meter bij Hornbach of 2,10 € bij Praxis. Een groep leg je uit één stuk buis, zonder koppeling in de vloer.
Legafstand en buisverbruik
| Legafstand | Buisverbruik | Waar |
|---|---|---|
| 10 cm | 10 m/m² | badkamer, randzone bij ramen, lage temperatuur |
| 15 cm | 6,7 m/m² | standaard volgens Wavin |
| 20 cm | 5 m/m² | goed geïsoleerde ruimtes |
Wavin noemt 150 mm als standaard hart-op-hartafstand, in een randzone kan die terug naar 100 mm. Op Klusidee rekenen klussers bij 10 cm met 10 m buis per m², zonder bochten en aanvoerleidingen. Wavin beperkt een groep met 16 mm buis tot ongeveer 100 m, een langere groep heeft te veel weerstand. Op Klusidee adviseert een vloerverwarmingsspecialist bij hoofdverwarming en bij een warmtepomp 10 cm hart-op-hart, omdat de vloer dan gelijkmatiger warm wordt.
Noppenplaat, tackerplaat of net
| Manier van bevestigen | Hoe het werkt | Voor | Tegen |
|---|---|---|---|
| Noppenplaat | buis klikt tussen de noppen | snel en gelijkmatig, je kunt over de buis lopen | duurder, bochten alleen in het raster |
| Tackerplaat (EPS met folie) | buis met tackernietjes door de folie in het EPS | goedkoper, vrije bochten | tacker nodig, Wavin noemt maximaal 0,25 m tussen de nietjes |
| Draadstaalnet met tyraps | buis aan een net gebonden | goedkoopst | traag werk |
| Droogbouw met plaat | buis in een plaat met groeven, geen dekvloer | lage opbouw | duurder |
De Magnum noppenplaat van 28 mm met 11 mm EPS kost bij Hornbach 12 € per m². Wavin levert tackerplaten van EPS 045 in 20 of 30 mm. Langs de wanden komt randisolatie, die boven de toekomstige vloer uitsteekt en na het storten wordt afgesneden. Een noppenplaat is makkelijker, niet noodzakelijk. Op Klusidee rekende een klusser voor 160 m² ongeveer 600 € aan netten en draad tegen ongeveer 1152 € aan noppenplaten. Een specialist ziet niets mis met noppenplaten, maar adviseert vooral zoveel mogelijk isolatie onder de vloer.
Infrezen in een bestaande dekvloer
Bij renovatie wordt vloerverwarming vaak in de bestaande dekvloer gefreesd, op Klusidee is het een van de meest besproken keuzes. Op Klusidee noemt een vloerverwarmingsspecialist infrezen een prima methode, met buizen op 10 tot 12 cm. Droogbouw kost volgens hem drie tot vier keer zoveel. Infrezen zonder isolatie onder de vloer verwarmt deels de grond, een moderator vindt een Rc van 1,3 niet genoeg voor vloerverwarming.
Verdeler
De verdeler verdeelt aanvoer en retour over de groepen. Een open RVS verdeler zonder pomp voor 5 groepen kost bij Hornbach 155 € en is volgens Hornbach bedoeld voor installaties met bestaande circulatie, zoals een warmtepomp of een lagetemperatuursysteem. De stalen verdeler met pomp voor 5 groepen kost 375 €. Wavin noemt voor vloerverwarming een watertemperatuur van 30 tot 45 °C en een maximale gebruikstemperatuur van de buis van 50 °C. Hangt de vloerverwarming aan een cv-ketel met hogere aanvoertemperatuur, dan heb je een verdeler met pomp en regeling nodig, zodat er geen te heet water in de vloer komt.
Dekvloer boven de buis
Uponor noemt in zijn Nederlandse technische informatie bij 2 kN/m² een minimale vloerdikte van 45 mm cementdekvloer en 35 mm anhydriet. Wavin noemt minimaal 45 mm dekking boven de buis. Breng de vloer pas op temperatuur als de dekvloer volledig is uitgehard, volgens Wavin kan dat enkele weken duren, en stook daarna geleidelijk op. Doe voor het storten een persproef. Wavin laat de installatie 3 uur op 1 bar staan en daarna minimaal 24 uur op 5 bar, de druk mag niet meer dan 0,2 bar dalen.
- Noppenplaat
- Vloerverwarmingsbuis
- Cementdekvloer: volgens Wavin minimaal 45 mm dekking boven de buis
Materiaalverbruik volgens de NUMIQ-receptuur
De NUMIQ-calculator rekent het materiaal bij het werk volgens deze recepturen:
| Werk | Materiaal per eenheid | Materiaal samen |
|---|---|---|
| Vloerverwarmingsbuis leggen (m²) | 6,7 m PE-RT buis | ongeveer 3,90 € |
| Noppenplaat leggen (m²) | 1,05 m² plaat | ongeveer 12,60 € |
| Verdeler monteren (st) | verdeler 5 groepen en klein materiaal | ongeveer 155 € |
| Thermostatische kraan vervangen (st) | set kraan en knop | ongeveer 11 € |
| Voetventiel vervangen (st) | voetventiel | ongeveer 5 € |
| Cv-leiding (m) | meerlagenbuis en aandeel fittingen | ongeveer 1,70 € plus fittingen |
| Radiatorsteun (st) | steunen of bevestigingsset | ongeveer 5 - 9 € |
Voor een kamer van 15 m² met vloerverwarming kost buis en noppenplaat ongeveer 250 €, de verdeler deel je over alle groepen van de woning.
Fabrikanten en merken in Nederlandse winkels
| Onderdeel | Merken in Nederlandse winkels | Let op |
|---|---|---|
| Meerlagenbuis en persfittingen | Sanivesk, Henco, Bonfix, Uponor | persbek op het profiel van het systeem |
| Thermostaatkranen en knoppen | Danfoss, Sanivesk, Levica, Comap | Danfoss heeft eigen aansluitingen naast M30 x 1,5 |
| Voetventielen en radiatorsteunen | Sanivesk, Levica, huismerken | knelaansluiting 15 mm |
| Vloerverwarming | Magnum, Uponor, Wavin | verdeler met of zonder pomp passend bij de warmtebron |
Ervaringen uit de praktijk
- Nieuwe radiatoren half warm: na het vervangen van radiatoren werden die soms maar half warm, ook op stand 5. Vaak lag het aan de voorinstelling van de kraan op een te kleine doorstroming.
- Cijfers op de knop: bij een gebruiker werd de woonkamer op stand 4 ongeveer 23 tot 23,5 °C in plaats van 22 °C. Het advies was twee streepjes terug en meten tot je je eigen stand vindt. Dat past bij de Danfoss-tabel, waarin stand 4 bij 23 °C hoort.
- Knop en kamerthermostaat in één kamer: op Klusidee waarschuwt een lid dat dit twee regelaars zijn die elkaar tegenwerken. Zijn advies is de knop in de kamer met de kamerthermostaat te verwijderen, zodat de kraan open blijft en de kamerthermostaat de ketel uitzet. Voor een kamer zonder kamerthermostaat noemt hij ongeveer stand 3.
- Drie radiatoren blijven koud: op Klusidee bleek bij één radiator het pinnetje van de thermostaatknop vast te zitten en loste bij een andere ontluchten het probleem op. Andere leden vroegen te controleren of aanvoer en retour niet verwisseld zijn.
- Programmeerbare knoppen: één gebruiker schrijft dat programmeerbare knoppen zich in het eerste stookseizoen terugverdienden, een ander met een draadloos systeem van ruim 300 € bespaarde meer dan 100 € per jaar. In een woning met werkende gewone knoppen vinden anderen het een overbodige uitgave.
- Noppenplaat of tacker: een discussie zonder winnaar. Tacker is goedkoper en snel, een noppenplaat houdt de legafstand vast. Critici zeggen dat de plaat de buis meer isoleert dan nodig.
- Netten en dekking: op Klusidee hield iemand 4,5 cm dekking boven de buis op netten aan, een moderator vond dat normaal gesproken voldoende. Een specialist waarschuwt dat zonder scheidingslaag onder de netten krimpscheuren kunnen ontstaan en adviseert een zwevende dekvloer met randisolatie.
- Droogbouw bij renovatie: droogbouwplaten met aluminium lamellen zijn ongeveer 30 mm, met daarop twee lagen vezelplaat van samen 20 tot 25 mm. Een klusser die het zelf deed, noemt ongeveer 39 € materiaal per m².
- Lange groepen en opstoken: groepen van ongeveer 100 m en langzaam opstoken na het uitharden van de dekvloer zijn het advies dat steeds terugkomt, te snel opstoken is de bekendste oorzaak van scheuren.
- Spinsysteem: wie nieuwe leidingen aanlegt, krijgt vaak het advies elke radiator een eigen buis vanaf een verdeler te geven, zodat alle koppelingen bereikbaar blijven.
Materiaal kiezen per situatie
| Situatie | Leidingen | Regeling | Let op |
|---|---|---|---|
| Radiator vervangen | bestaande koperen aansluiting, eventueel een kort stuk meerlagenbuis | nieuwe thermostaatkraan en voetventiel | installatie aftappen, voorinstelling van de kraan |
| Nieuwe leidingen naar radiatoren | meerlagenbuis 16 mm vanaf een verdeler | thermostaatknoppen, kamerthermostaat | koppelingen alleen bij verdeler en radiatoren |
| Vloerverwarming in nieuwbouw | PE-RT of meerlagenbuis 16 mm | verdeler met flowmeters | groepen tot ongeveer 100 m, randisolatie, 45 mm dekking |
| Vloerverwarming bij renovatie | infrezen of droogbouw | verdeler met pomp en regeling bij een cv-ketel | isolatie onder de vloer, opbouwhoogte |
| Warmtepomp | 16 mm buis op 10 cm | verdeler zonder pomp | lage aanvoertemperatuur, kortere legafstand |
Veelgemaakte fouten
- Buis die niet zuurstofdicht is in de cv. Roest en slib in radiatoren en ketel.
- Verkeerde persbek of niet gekalibreerde buis. Een lekkende verbinding onder het stucwerk.
- Knop achter een gordijn of ombouw. De kamer blijft koud terwijl de radiator warm is.
- Geen waterzijdige inregeling. Radiatoren ver van de ketel blijven koud.
- Een groep vloerverwarming langer dan ongeveer 100 m. Ongelijke vloertemperatuur.
- Geen randisolatie. Scheuren in de dekvloer langs de wanden.
- Een koppeling in de vloerverwarmingsbuis onder de dekvloer. Een lek dat je in het beton moet zoeken.
- Te vroeg of te snel opstoken van een natte dekvloer.
- Thermostaatknop en kamerthermostaat die in dezelfde kamer tegen elkaar in regelen.
- Nieuwe radiatoren zonder voorinstelling van de kraan. De radiator wordt maar half warm.
Veelgestelde vragen
Wat kost meerlagenbuis voor de cv?
Meerlagenbuis 16 x 2 mm kost in Nederlandse bouwmarkten 1,66 tot 2,76 € per meter. Een persfitting 16 mm kost 7,00 tot 9,99 €.
Meerlagenbuis of koper voor de cv?
Beide zijn gangbaar en zuurstofdicht. Meerlagenbuis is goedkoper per meter, met de hand te buigen en zet weinig uit. Koper 15 mm sluit direct aan op de knelaansluiting van de meeste radiatorkranen, maar kost per meter veel meer.
Hoe stel je een thermostaatknop in?
Bij Danfoss hoort stand 3 bij ongeveer 20 °C en verschilt elke stand ongeveer 3 tot 4 °C. Een hogere stand verwarmt niet sneller, de kamer wordt alleen warmer voordat de kraan sluit.
Past elke thermostaatknop op elke kraan?
De meeste knoppen en kranen hebben M30 x 1,5. Danfoss heeft daarnaast eigen aansluitingen, controleer daarom voor je koopt welk ventiel je hebt.
Waarom wordt mijn radiator maar half warm, ook op 5?
Meestal door lucht in de radiator of een voorinstelling op een kleine doorstroming. Op Klusidee bleek het ook een vastzittend pinnetje van de knop te kunnen zijn.
Noppenplaat of tackerplaat voor vloerverwarming?
Een noppenplaat is sneller en houdt de legafstand vast, een tackerplaat is goedkoper en geeft vrije bochten. Beide zijn gangbaar, isolatie onder de vloer telt zwaarder.
Hoeveel buis heb je nodig per m² vloerverwarming?
Bij 15 cm legafstand ongeveer 6,7 m per m², bij 10 cm 10 m en bij 20 cm 5 m, zonder aanvoerleidingen.
Wat kost een verdeler voor vloerverwarming?
Een verdeler voor 5 groepen kost bij Hornbach 155 € zonder pomp en 375 € met pomp.
Hoe dik moet de dekvloer boven vloerverwarming zijn?
Wavin noemt minimaal 45 mm boven de buis. Uponor noemt bij 2 kN/m² minimaal 45 mm cementdekvloer of 35 mm anhydriet.
Wat kost materiaal voor vloerverwarming per m²?
Buis en noppenplaat kosten samen ongeveer 16,50 € per m². Daarbij komen verdeler, randisolatie en dekvloer, de verdeler deel je over alle ruimtes.
Gerelateerde werkzaamheden
Bronnen
Technische documentatie en fabrikanten
- Wavin: technisch handboek Tigris meerlagenbuis
- Wavin: technisch handboek vloerverwarming en koeling
- Wavin: technische informatie tackerplaten
- Uponor: technische informatie Classic vloerverwarming (NL)
- Danfoss: thermostaatknoppen, standen en temperaturen
- Gamma: klusadvies koppelingen installeren
- Gamma: Sanivesk meerlagenbuis 16 mm, rol 25 m
- Praxis: meerlagen- en vloerverwarmingsbuizen
- Hornbach: Bonfix alu-pers T-stuk 16 mm
- Hornbach: thermostatische radiatorkraan recht 1/2" met knop
- Gamma: Levica thermostaatkraan haaks met kop
- Hornbach: thermostaatknop wit M30 x 1,5
- Hornbach: Danfoss thermostaatknop Eco M30 x 1,5
- Praxis: Danfoss Aveo RAVL radiatorknop
- Hornbach: voetventiel haaks 1/2" x 15 mm
- Gamma: Sanivesk radiator voetventiel haaks
- Gamma: Sanivesk radiator bevestigingsset
- Hornbach: Magnum vloerverwarmingsbuis 16 x 2 mm, 120 m
- Hornbach: Uponor Uni Pipe Plus 16 x 2 mm, rol 100 m
- Hornbach: Magnum noppenplaat 28 mm
- Hornbach: Magnum verdeler RVS zonder pomp, 5 groepen
- Hornbach: Magnum verdeler staal met pomp, 5 groepen
Discussies uit de praktijk
- Klusidee: stand radiatorknop in kamer (2024)
- Klusidee: wat te doen met 3 probleem radiatoren? (2021)
- Klusidee: vloerverwarming, krimpnetten of tackersysteem (2015)
- Klusidee: infrezen vloerverwarming, wel of niet doen (2015 tot 2022)
- Klusidee: dekking cement dekvloer, vloerverwarming 16 mm op netten (2020)
- Klusidee: vloerverwarming, aantal meter buis per m² (2006)
Prijzen: gewone prijzen in Nederlandse bouwmarkten (Gamma, Praxis, Hornbach), november 2026.