Thermostatische radiatorkraan vervangen

Een kraan gaat zelden van de ene op de andere dag kapot. Meestal merk je het aan een van deze signalen:

• De radiator wordt gloeiend heet, ook als de knop op de laagste stand staat
• De radiator blijft koud, terwijl de andere radiatoren in huis wel warm worden
• Aan de knop draaien heeft geen enkel effect op de temperatuur
• Rond de kraan zie je vocht, druppels of groene of roestige aanslag
• Het is een oude handbediende kraan zonder thermostaat

Waarom blijft een radiator na de zomer soms helemaal koud? Vaak zit alleen het pennetje in de kraan vast, waar de knop op drukt. Haal de knop eraf en druk het pennetje een paar keer voorzichtig in. Beweegt het niet of komt er water langs, dan is het binnenwerk van de kraan versleten. Werkt de radiator wel met een andere, goede knop, dan is de kraan in orde en hoef je alleen de knop te vervangen.

Bij één radiator is het een korte klus. Een installateur werkt meestal zo:

1. De radiator, de leidingen en de schroefdraad bekijken en bepalen of de knop, het binnenwerk of de hele kraan vervangen moet worden.
2. De radiator afsluiten. Vaak kan dat met het voetventiel aan de andere kant van de radiator, anders moet de cv-installatie deels worden afgetapt.
3. De oude kraan losmaken zonder de schroefdraad van de radiator of de leiding te beschadigen. Bij oude leidingen worden roest en vuil verwijderd.
4. De nieuwe kraan plaatsen en goed afdichten. De pijl op de kraan moet in de stroomrichting van het water wijzen.
5. De voorinstelling van de kraan instellen, als die er is, en een passende thermostaatknop plaatsen.
6. De installatie bijvullen tot de juiste druk, de radiator ontluchten en alle koppelingen op lekkage controleren.
7. Controleren of de radiator reageert als je aan de knop draait.

Woon je in een appartementencomplex met blokverwarming, dan hangt je radiator aan een gedeeld systeem. Aftappen raakt dan ook je buren. Daarom gebeurt zo'n klus daar meestal buiten het stookseizoen en plant de installateur het samen met de beheerder of de VvE.

Je kiest een kraan op basis van hoe de radiator is aangesloten, niet op uiterlijk.

• Haakse kraan: handig als de leiding uit de vloer of muur komt en een bocht naar de radiator maakt
• Rechte kraan: voor een leiding die recht in de zijkant van de radiator loopt
• Axiale of drieweg-haakse kraan: hiermee kun je de knop zo draaien dat hij vrij zit en niet achter een kast verdwijnt
• Thermostaatinzetstuk: bij radiatoren met onderaansluiting zit de kraan in de radiator zelf, dan vervang je alleen het inzetstuk en niet een hele kraan

Belangrijk is de voorinstelling. Dat is een kleine instelling op de kraan die de maximale doorstroming begrenst. Is de installatie waterzijdig ingeregeld, dan heeft elke radiator zijn eigen waarde. Krijgt de nieuwe kraan een andere stand, dan kan die radiator warmte wegtrekken bij de rest, of juist slecht warm worden. Bij blokverwarming vraag je de oorspronkelijke waarde op bij de beheerder of de VvE. In een eengezinswoning kan de installateur die waarde zelf bepalen.

Knoppen zijn er mechanisch, met vloeistof of was, en elektronisch. Een elektronische of slimme knop kan verwarmen volgens een tijdschema, bijvoorbeeld 's ochtends en 's avonds warmer en overdag lager. De meeste gangbare kranen hebben een aansluiting M30 x 1,5. Voor andere kranen bestaan adapters. Wil je later slimme knoppen, controleer dan voor je een kraan koopt of ze passen. Dan hoef je later alleen de knop te wisselen.

Hoeveel tijd de installateur nodig heeft, hangt vooral af van de staat van de installatie:

• Een afsluitbaar voetventiel maakt het makkelijk, omdat je één radiator kunt afsluiten zonder af te tappen
• Een goed bereikbare kraan en schone, niet verroeste schroefdraad schelen ook tijd
• Een vastgeroeste oude kraan is lastig, omdat losdraaien de leiding kan beschadigen
• Moet een deel of de hele installatie worden afgetapt, dan kost dat extra werk, vooral bij blokverwarming
• Een afwijkende maat of hartafstand betekent dat de leiding moet worden aangepast
• Vervang je meerdere kranen tegelijk, dan is het slim om meteen alle radiatoren te ontluchten en de hele cv te laten nalopen

Laat het vervangen van de kraan zelf over aan een installateur. De installatie staat onder druk en een fout kan je huis, of dat van de buren, onder water zetten. De knop kun je wel zelf wisselen, daarbij komt geen water vrij.

1. De oude knop op de hoogste stand zetten, zodat hij niet meer op het pennetje drukt.
2. De wartel losdraaien of de klemring losmaken en de knop eraf halen.
3. Controleren of het pennetje vrij beweegt en of er geen water langs lekt.
4. Nagaan of de nieuwe knop op de kraan past en zo nodig een adapter plaatsen.
5. De nieuwe knop in de stand helemaal open plaatsen en de wartel met de hand vastdraaien.
6. De gewenste stand kiezen en na een paar uur controleren of de radiator reageert.

Beweegt het pennetje niet of komt er water langs, bel dan een installateur.

• De kraan is tegen de stroomrichting in geplaatst, waardoor de radiator gaat tikken of zoemen en slecht regelt
• De voorinstelling is vergeten of verkeerd ingesteld
• De koppeling is te hard aangedraaid en de schroefdraad van de radiator is beschadigd
• De knop staat rechtop vlak boven de radiator, waar opstijgende warmte hem misleidt
• De knop zit achter een gordijn of meubel en meet daardoor de verkeerde temperatuur
• De knop past niet goed en kan de kraan niet helemaal sluiten

• De koppelingen van kraan en voetventiel zijn droog, ook na een paar uur stoken
• De pijl op de kraan wijst in de stroomrichting van het water
• De radiator wordt warm als je de knop hoger zet en koelt geleidelijk af op de laagste stand
• De knop staat horizontaal, is goed bereikbaar en zit niet weggestopt
• De voorinstelling klopt met de waarde van de beheerder of van de inregeling
• De radiator is ontlucht en de waterdruk ligt binnen wat de fabrikant van de ketel aangeeft
• Je hebt van de installateur het type kraan en knop gekregen, voor later onderhoud