Betonnen ondergrond schuren

Een schuurmachine pakt het oppervlak aan, geen grote hoogteverschillen. Kleine bulten, beton dat tegen de wand is uitgelopen, lijmresten, verf of oude egaline krijg je er goed mee weg. Schuren maakt een te gladde vloer ook iets ruwer, zodat voorstrijkmiddel, egaliseermiddel of tegellijm beter hecht.

Schuren is vooral de moeite waard als:

• er resten van de oude vloer, lijm of verf op de ondergrond zitten
• je uitsteeksels en randjes voelt als je met je hand over de vloer gaat
• het beton aan de oppervlakte zacht of stoffig is, of afbrokkelt
• de vloer water ongelijk opneemt: op de ene plek trekt een druppel direct in, op een andere blijft hij liggen

Is de vloer verzakt, zitten er kuilen in of loopt de ruimte aan één kant af, dan helpt schuren alleen niet. Meet de vlakheid daarom eerst met een lange rei. Voor een zwevende vloer wordt meestal een afwijking van zo'n 2 tot 3 mm over 2 meter aangehouden. Voor pvc en andere gelijmde vloeren is de eis vaak strenger. De precieze waarde staat in de voorschriften van de fabrikant van de vloer. Is de afwijking groter, dan komt er na het schuren een voorstrijk en een egaliserende laag. Schuren is dus vaak de eerste stap, niet altijd de enige.

Eerst wordt de ondergrond gecontroleerd. Met een rei of laser zoek je de hoge plekken, en door met een hamertje op de vloer te tikken hoor je waar het hol klinkt of waar delen los zitten. Scheuren en gaten worden gemarkeerd, zodat ze later gerepareerd kunnen worden. Ligt er oude lijm, dan moet eerst duidelijk zijn wat voor materiaal het is. Daarover meer bij de fouten hieronder.

Daarna volgt het schuren zelf. Hiervoor gebruikt de vakman een eenschijfs- of planetaire schuurmachine met diamantsegmenten, aangesloten op een industriële stofzuiger. Grove segmenten halen lijm en uitsteeksels weg, fijnere segmenten maken het oppervlak gelijkmatig. Randen langs de muur, hoeken en de plekken rond leidingen worden nageschuurd met een kleinere handmachine met een diamantkomschijf, omdat de grote machine niet tot tegen de wand komt.

Tot slot wordt de vloer grondig gezogen, het liefst twee keer. Stof dat in de poriën achterblijft, zorgt ervoor dat de volgende lagen slechter hechten. Meestal komt er direct daarna een voorstrijkmiddel op. Dat vermindert de zuigkracht van het beton en maakt het klaar voor egaline of lijm.

Het eenvoudigst is stevig, licht vervuild beton in een grote, lege ruimte. De machine loopt dan gelijkmatig door en er is weinig handwerk langs de randen. Het werk wordt bewerkelijker, en daardoor duurder, door bijvoorbeeld:

• Dikke lagen oude lijm, rubber- of bitumenresten die de segmenten dichtsmeren
• Kleine ruimtes met veel hoeken, waar het meeste werk met de handmachine gebeurt
• Heel hard beton, waarvoor andere segmenten en meer schuurgangen nodig zijn
• Een beschadigde ondergrond met scheuren en losse delen die eerst hersteld moeten worden
• Meubels, kozijnen of dorpels die je moet afschermen of omzeilen
• Werken in een bewoond huis, waar deuren goed afgeplakt moeten worden en stof en lawaai zoveel mogelijk beperkt

In de praktijk gebeurt het vaak dat alleen het midden van de ruimte goed geschuurd is en de randen vergeten worden. Bij het leggen sluiten de planken langs de muur dan niet goed aan of klikken de verbindingen niet goed in elkaar. Een tweede veelvoorkomende fout is schuren zonder afzuiging. Betonstof bevat fijn kwartsstof, dat schadelijk is voor je longen, en het stof komt bovendien overal in huis terecht.

Andere fouten die steeds terugkomen:

• Een kuil in de vloer schuren doordat de machine te lang op één plek blijft staan
• Grote hoogteverschillen proberen weg te schuren in plaats van te egaliseren
• Het stof niet goed wegzuigen voordat de voorstrijk erop gaat
• De voorstrijk overslaan, waardoor de egaline later kan loslaten of scheuren
• Onbekende oude lijm wegschuren zonder te weten wat het is

Dat laatste punt is belangrijk in oudere woningen, vooral van vóór 1994. Zwarte bitumenlijm en sommige oude vloerbedekkingen, zoals bepaalde soorten zeil en vinyltegels, kunnen asbest bevatten. Heb je twijfels, laat dan een monster onderzoeken. Asbesthoudend materiaal mag alleen door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf worden verwijderd, niet door een gewone vloerenlegger en ook niet door jezelf.

Een kleine ruimte met stevig beton kun je zelf schuren als je een machine met afzuiging huurt en de tijd neemt. Gaat het om onbekende oude lijm, veel schade of een groot oppervlak, schakel dan liever een vakman in.

1. De ruimte leeghalen en deuren, ventilatieroosters en de meterkast afplakken met folie.
2. De vloer controleren met een rei en hoge plekken markeren met een stift.
3. Met een hamertje op de vloer tikken en losse delen wegbikken.
4. Een stofmasker FFP3, een veiligheidsbril, gehoorbescherming en werkschoenen dragen.
5. De schuurmachine aansluiten op een industriële stofzuiger die geschikt is voor fijn stof.
6. In regelmatige banen schuren met een kleine overlap en de machine nooit stil laten staan op één plek.
7. Over de gemarkeerde hoge plekken een paar keer extra gaan en tussendoor met de rei controleren.
8. Randen en hoeken naschuren met een handmachine met diamantkomschijf en afzuiging.
9. De hele vloer twee keer grondig stofzuigen.
10. Voorstrijkmiddel aanbrengen volgens de aanwijzingen van de fabrikant en goed laten drogen.

Loop de vloer zelf na voordat er geëgaliseerd of gelegd wordt, ook als een bedrijf het schuurwerk heeft gedaan. Een lange rei, een zaklamp die je laag boven de vloer houdt en je eigen handen zijn genoeg.

• Het oppervlak is stevig, brokkelt niet af en een sleutel maakt er geen diepe krassen in
• Onder de rei, in verschillende richtingen gelegd, zitten geen grotere kieren dan de fabrikant van de vloer toestaat
• Er zitten geen resten van lijm of verf en geen vette vlekken meer op de vloer
• Randen, hoeken en plekken rond leidingen zijn net zo goed geschuurd als het midden
• Nergens zijn kuilen ontstaan door te lang schuren op één plek
• De vloer is goed gezogen en als je er met je hand overheen gaat, blijft er geen laag stof achter
• Scheuren en gaten zijn gerepareerd of duidelijk gemarkeerd voor reparatie
• Er is afgesproken of er nog voorgestreken en geëgaliseerd wordt of dat er direct gelegd kan worden