Bitumenbaan opbranden (1 laag)

Op een horizontaal vlak helpt de zwaartekracht mee. De baan wordt uitgerold, opgebrand en valt vanzelf op de ondergrond. Denk aan een funderingsplaat, een betonvloer onder een terras of een plat dak. Op een dak of terras moet de ondergrond wel licht aflopen, meestal minstens ongeveer 1,5 tot 2 procent, zodat er nergens water blijft staan.

Op een verticale wand moet de vakman de baan tijdens het branden vasthouden, steeds bijverwarmen en aandrukken. Dat gaat langzamer en vraagt meer ervaring. Vaak wordt er gewerkt in een smalle sleuf langs het huis. Bij hoge kelderwanden worden de banen in kortere stukken verdeeld en bovenaan soms ook mechanisch bevestigd. Een lange baan zou anders door zijn eigen gewicht het nog zachte bitumen naar beneden trekken, waardoor de laag bovenaan dunner wordt. Is de sleuf eenmaal dichtgegooid, dan kom je niet meer bij de verticale afdichting. Elke fout is daarna heel lastig te herstellen.

Beide afdichtingen moeten goed op elkaar aansluiten. Sluit de baan op de wand niet waterdicht aan op die van de funderingsplaat, dan loopt het vocht in de hoek om de afdichting heen en trekt het in het metselwerk. In de praktijk blijkt een vochtige kelder vaak niet aan de baan zelf te liggen, maar juist aan een slordige aansluiting.

• SBS-gemodificeerde bitumenbaan: blijft ook bij vorst soepel en overbrugt kleine scheurtjes in de ondergrond. Voor funderingen, kelderwanden en daken van woningen een gangbare en verstandige keuze
• Geoxideerde bitumenbaan: eenvoudiger en minder elastisch. Wordt bij vorst bros en kan scheuren, dus eerder geschikt als onderlaag of voor minder belaste plekken
• Baan met mineraal strooisel: wordt gebruikt als toplaag op een dak dat in de zon ligt. Het strooisel beschermt het bitumen tegen uv-licht
• Baan met aluminium inlage: wordt toegepast als de afdichting ook gasdicht moet zijn, bijvoorbeeld tegen radon of bodemgassen. De juiste opbouw bepaalt dan een constructeur of adviseur

Voor afdichtingsbanen tegen grondvocht bestaat de Europese norm NEN-EN 13969. Kijk bij het kiezen naar de codering op de rol en in het technisch blad: het type bitumen, de drager en de dikte. Een merknaam zegt op zich weinig over de kwaliteit.

Een systeem van één laag is bedoeld voor grondvocht in een goed doorlatende bodem met een werkende drainage, of voor vlakken waar het water snel afloopt. Bij kleigrond, een hoge grondwaterstand, een helling waar water naartoe stroomt of een kelder waarin mensen wonen of werken, is meestal een opbouw van twee lagen nodig. Laat dat een constructeur of adviseur beslissen, niet een schatting op de bouwplaats.

1. De ondergrond vrijmaken van stof, cementhuid, resten bekistingsolie en losse delen. Gaten en grindnesten vullen met reparatiemortel.
2. Hoeken en randen afronden met een holkeel van mortel. Over een scherpe rechte hoek kan een baan nooit spanningsvrij blijven liggen.
3. Controleren of het beton is uitgehard en door en door droog is, niet alleen aan het oppervlak.
4. Het hele vlak insmeren met een bitumineuze voorstrijk en die laten drogen volgens de fabrikant. Goed voorgestreken is het oppervlak egaal donker, zonder glanzende natte plekken.
5. De banen droog uitrollen en zo leggen dat de kopse naden van naast elkaar liggende banen niet op één lijn vallen. De overlappen volgen de fabrikant, meestal ongeveer 10 cm in de lengte en 15 cm aan de kop.
6. De baan over de volle breedte opbranden en tegelijk de ondergrond meeverwarmen. Een klein golfje gesmolten bitumen voor de rol laat zien dat de temperatuur goed is. Op een wand altijd van onder naar boven werken, zodat de hogere baan over de lagere valt, in de richting waarin het water afloopt.
7. De baan aandrukken met een roller. Uit de overlappen moet een dun, doorlopend randje bitumen komen.
8. Een verticale afdichting boven het maaiveld laten doorlopen, meestal minstens zo'n 30 cm, en vóór het aanvullen beschermen met noppenfolie of XPS-platen.

Leidingdoorvoeren en mantelbuizen worden vóór het afdichten geplaatst en afgedicht met een systeemmanchet of een opgebrande manchet van baanmateriaal. Achteraf door de afdichting boren is niet betrouwbaar te herstellen.

Werken met open vuur is iets voor een vakman. Voor brandend werk op daken bestaat in Nederland een aparte NEN-norm voor brandveilig werken, en verzekeraars stellen er vaak eisen aan. Er wordt alleen gebrand bij droog weer, zonder harde wind en bij de temperatuur die de fabrikant toestaat, bij gemodificeerde banen meestal vanaf +5 °C. Brandbaar materiaal in de buurt, zoals hout, piepschuim of folie, moet afgedekt worden of op veilige afstand liggen, en er hoort een brandblusser klaar te staan. Waar de baan tegen isolatie of hout komt, kiest men een zelfklevende baan in plaats van branden.

Het snelst gaat het op een groot, vlak en schoon oppervlak dat goed bereikbaar is. Meer tijd en zorg kosten:

• Verticale wanden, vooral hoge kelderwanden waar de baan gedeeld en vastgezet moet worden
• Een smalle sleuf waarin je je nauwelijks langs de wand kunt bewegen. Een sleuf van ongeveer 60 tot 80 cm breed maakt het werk een stuk makkelijker
• Veel hoeken, doorvoeren, lichtkoepels en koekoeken of keldertrappen
• Een oneffen of beschadigde ondergrond die eerst hersteld moet worden
• Werken buiten het seizoen, als regen of kou tot wachttijden dwingt

Bij het vernieuwen van een plat dak hoeft de oude laag soms niet weg. Die moet dan wel vast, droog en zonder blazen zijn. Woon je in een appartementencomplex, dan is het dak meestal gemeenschappelijk bezit en stem je het werk af met de VvE.

• Voorstrijk vergeten of niet droog: de baan hecht maar op een paar plekken en laat los, vaak al tijdens het aanvullen
• Vochtige ondergrond: bij het verwarmen wordt het water stoom, tilt de baan op en laat een holte achter
• Oververhitten: op een wand is het verleidelijk langer te branden, maar dan verbrandt de drager en scheurt de baan later onder belasting
• Te korte overlappen of naden zonder bitumenrand: water komt onder de afdichting en verspreidt zich over het vlak
• Op de wand van boven naar beneden werken: elke naad leidt het water dan de constructie in
• Scherpe hoeken zonder holkeel: de baan blijft gespannen en scheurt als het huis zet
• Afdichting die op maaiveldhoogte stopt: opspattend regenwater en smeltende sneeuw komen achter de baan
• Aanvullen met puin of steenachtige grond zonder beschermlaag: de baan wordt doorgeprikt

Een verticale afdichting kun je alleen controleren zolang de sleuf nog open is. Vraag daarom om foto's van de hoeken, de doorvoeren en de aansluiting op de horizontale afdichting. Let bij de oplevering op:

• Een doorlopend randje bitumen over de hele lengte van de overlappen
• Naden die je niet met je hand of een plamuurmes kunt optillen
• Een oppervlak zonder bellen, golven en glanzende verbrande plekken
• Afgeronde hoeken zonder strak gespannen baan
• Goed afgedichte leidingdoorvoeren
• Een waterdichte aansluiting van de wand op de funderingsplaat
• Een afwerking boven het maaiveld onder een plintprofiel of afdekkap
• Een beschermlaag vóór het aanvullen en een werkende drainage
• Op dak en terras: geen staand water na een regenbui