Zelfnivellerende egalisatie

Egalisatie is bedoeld om kleine oneffenheden weg te werken. Afhankelijk van het product breng je een laag aan van een paar millimeter tot ongeveer drie centimeter. De precieze laagdikte staat op de zak en die houd je aan.

Zijn de hoogteverschillen groter, of is de ondergrond bros, verzakt of diep gescheurd? Dan lost egalisatie het probleem niet op. Eerst moet de dekvloer dan hersteld worden met reparatiemortel, of er komt een nieuwe, dikkere dekvloer. Egalisatie is namelijk nooit sterker dan wat eronder zit. Brokkelt de ondergrond af, dan laat de egalisatie ook los.

Waarom is een vlakke ondergrond zo belangrijk? Dunne, harde vloeren zoals PVC en laminaat laten elk bultje zien. Met strijklicht door het raam zie je de kuiltjes meteen. Een zwevende vloer gaat erop veren en de sluitingen raken na verloop van tijd beschadigd.

• Cementgebonden egalisatie is breed inzetbaar. Je gebruikt het op beton en zandcement dekvloeren, ook in badkamer, keuken of bijkeuken.
• Gipsgebonden (anhydriet) egalisatie vloeit heel mooi uit en geeft een zeer glad oppervlak. Dit hoort in droge ruimtes zoals woonkamer en slaapkamer, niet in de badkamer of wasruimte.
• Sneldrogende egalisatie verkort de wachttijd tot je de vloer kunt leggen. Handig als je haast hebt, bijvoorbeeld bij een verbouwing in een bewoond huis.
• Egalisatie geschikt voor vloerverwarming kan beter tegen temperatuurwisselingen. Een dunne laag warmt snel op, dus de verwarming reageert vlotter.

Belangrijk is dat de egalisatie past bij de ondergrond. In veel Nederlandse nieuwbouwwoningen ligt een anhydriet dekvloer, vaak met vloerverwarming. Daarop gebruik je alleen egalisatie en voorstrijk die de fabrikant uitdrukkelijk voor anhydriet geschikt verklaart. Twijfel je over je ondergrond, laat dan een vloerenlegger ter plekke kijken.

Het gieten zelf gaat snel. De meeste tijd zit in de voorbereiding, en daar hangt van af of de egalisatie blijft zitten.

1. Ondergrond beoordelen: de vloerenlegger controleert sterkte, scheuren, holle plekken en vocht. Een vochtige dekvloer is een veelvoorkomende oorzaak van latere problemen. Het toegestane vochtgehalte staat in de gegevens van de egalisatie en van de vloer, en bij anhydriet is die grens een stuk strenger dan bij cement.
2. Oude lagen verwijderen: resten lijm, verf, bitumen en teerlagen worden weggeschuurd of weggefreesd tot op de vaste ondergrond. Oud parket haal je voorzichtig los als je het ergens anders nog wilt gebruiken.
3. Plaatselijk herstellen: diepe gaten en uitbrekingen worden opgevuld met reparatiemortel en scheuren worden behandeld.
4. Stofzuigen en voorstrijken: het oppervlak wordt grondig gezogen en ingesmeerd met een voorstrijk die bij de ondergrond past. Die zorgt dat de vloer overal even veel vocht opzuigt en verbetert de hechting.
5. Randstrook plakken: langs alle wanden en rond leidingen komt een schuimstrook. Die houdt de egalisatie los van de muren en vangt bewegingen van het materiaal op.
6. Mengen: het poeder wordt met de exacte hoeveelheid water gemengd met een langzaam draaiende mixer, tot er geen klontjes meer in zitten.
7. Gieten en verdelen: je begint in de verste hoek en werkt richting de deur in banen van ongeveer een meter breed. Het mengsel wordt verdeeld met een rakel en de banen sluiten op elkaar aan zolang ze nog vloeibaar zijn.
8. Ontluchten: de verse laag wordt met een prikroller bewerkt, zodat luchtbellen eruit kunnen.
9. Uitharden: de ruimte blijft op een constante temperatuur, ongeveer tussen 15 en 25 °C, zonder tocht en zonder direct zonlicht.

• Staat van de ondergrond: schoon en stevig beton hoeft alleen gezogen en voorgestreken te worden. Dikke lagen oude lijm, teer of bitumen betekenen schuren of frezen en veel stof.
• Vorm van de ruimte: een grote, rechthoekige vloer giet je in één vloeiende beweging. Kleine ruimtes met nissen en veel doorgangen kosten meer tijd.
• Laagdikte: bij grotere verschillen wordt soms in twee lagen gegoten, met wachttijd ertussen.
• Soort mengsel: sneldrogende en speciale producten vragen om snel en geoefend werken.
• Bereikbaarheid: in een flat op een hogere verdieping zonder lift gaat het sjouwen van zakken en water langzamer. Spreek lawaaiig schuurwerk af volgens het huishoudelijk reglement. Informatie krijg je bij de VvE of de beheerder.

In oudere woningen kunnen oude vinyltegels, zeil, lijmen of zwarte teerlagen asbest of schadelijke teerstoffen bevatten. Heb je een vermoeden, ga dan niet zelf schuren en laat het materiaal onderzoeken. Asbest verwijderen mag alleen een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf doen.

Een kleinere ruimte met een stevige en droge ondergrond kun je prima zelf egaliseren. Bij een groter oppervlak vraag je iemand om te helpen: de één mengt, de ander giet en verdeelt.

1. Het technisch blad van de egalisatie en de voorstrijk lezen, inclusief laagdikte en verwerkingstijd.
2. Resten van oude vloeren en lijm verwijderen en de ondergrond stofzuigen.
3. Grotere gaten en scheuren vooraf opvullen met reparatiemortel.
4. De voorstrijk aanbrengen en laten drogen volgens de fabrikant.
5. De randstrook langs de hele omtrek en rond leidingen plakken.
6. Emmers, mixer, rakel, prikroller, maatbeker voor het water en spijkerschoenen klaarzetten.
7. Drempel en deuropening afplakken, zodat het mengsel niet de volgende ruimte in loopt.
8. Het mengsel met de exacte hoeveelheid water klontvrij mengen.
9. Vanuit de verste hoek naar de deur in banen gieten en met de rakel verdelen.
10. Het oppervlak kruiselings met de prikroller bewerken.
11. Ramen sluiten, de egalisatie zonder tocht laten uitharden en er pas op lopen als de fabrikant dat toestaat.

• Geen of de verkeerde voorstrijk: de ondergrond zuigt water uit de egalisatie, die hecht dan slecht, scheurt en kan loslaten.
• Water niet precies afmeten: een te dun mengsel verliest sterkte en kan aan de bovenkant ontmengen, een te dik mengsel vloeit niet uit.
• Niet ontluchten: na het uitharden zitten er kleine putjes in het oppervlak.
• Te dikke laag: een te dikke laag droogt ongelijk en kan scheuren.
• Onderbroken randstrook: in hoeken en bij leidingen ontstaan dan scheuren.
• Te vroeg de vloer leggen: een vloer op nog vochtige egalisatie kan vervormen en de lijm hecht slecht. Voor je een houten of PVC-vloer legt, is het verstandig het vocht te laten meten.

• Het oppervlak is vlak, onder een lange rei of lat zie je geen kieren
• Er zitten geen scheuren, putjes of scherpe overgangen tussen de banen
• Bij aankloppen klinkt de vloer nergens hol
• Het oppervlak brokkelt of stuift niet als je er met een sleutel overheen krast
• De randstrook loopt ononderbroken langs de hele omtrek, het uitstekende deel wordt pas bij het leggen van de vloer afgesneden
• De hoogte klopt met drempels en deuren, inclusief de geplande vloer
• Voor een gevoelige vloer is het oppervlak licht geschuurd en gezogen
• Het vochtgehalte voldoet aan de eisen van de fabrikant van de vloer