Ondergrond schuren voor het egaliseren: lijm- en teerresten verwijderen

Oude lijm en teer zijn vaak zacht, vettig of zitten maar half vast op het beton. De egaline loopt er wel overheen, maar hecht dan alleen aan die lijmlaag en niet aan de vaste ondergrond. Beweegt de oude lijm onder belasting of door temperatuurverschillen, dan laat de egaline los, scheurt ze of ontstaat er een holle ruimte onder. Na een paar maanden merk je dat aan kraken onder het pvc, gebarsten tegels of een hol geluid als je erop klopt.

Schuren heeft daarom twee doelen: alles weghalen wat niet stevig vastzit, en het oppervlak zo opruwen dat de primer kan intrekken en de egaline goed hecht.

Voordat de schuurmachine aangaat, is het verstandig te weten wat voor lijm er eigenlijk ligt. In oudere woningen gaat het daarbij niet alleen om techniek, maar ook om je gezondheid.

• Zwarte, glanzende lijm onder oud parket kan teerhoudend zijn. Zulke lijmen kunnen schadelijke stoffen bevatten (PAK's) die bij het schuren in het stof terechtkomen.
• Oude vinyltegels, vloerzeil en sommige lijmen uit vorige decennia kunnen asbest bevatten. Heb je twijfels, laat het materiaal dan eerst onderzoeken. Asbest mag alleen worden verwijderd door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf.
• Gewone dispersielijm onder tapijt of pvc is meestal lichter van kleur en zachter. Bij het schuren smeert die eerder uit dan dat hij verkruimelt.

Ook de ondergrond zelf telt mee. Een stevige zandcement dekvloer schuur je anders dan een oude, brokkelige dekvloer of een houten ondervloer. Op hout werk je voorzichtiger, zodat je er niet te veel vanaf haalt. Daar heb je bovendien een egaline nodig die volgens de fabrikant uitdrukkelijk geschikt is voor hout.

1. Ruimte leeghalen, plinten verwijderen en deuren, drempels en openingen afplakken waar stof doorheen kan.
2. Dikke lijmresten eerst met een vloerschraper verwijderen, zodat ze de schuurschijven niet onnodig dichtsmeren.
3. Het oppervlak schuren met een vloerschuurmachine met grof diamantgereedschap, aangesloten op een bouwstofzuiger.
4. Randen, hoeken en stukken langs de muren nabewerken met een kleinere machine, waar de grote niet bij kan.
5. Waar nodig nog een keer met fijner gereedschap over de vloer gaan voor een gelijkmatig oppervlak.
6. De hele vloer grondig stofzuigen, ook de hoeken, en niet alleen vegen.
7. Stevigheid, netheid en vlakheid controleren en plekken markeren die gerepareerd moeten worden.

Na het schuren volgt de primer die past bij de ondergrond en de egaline, en eventueel het afdichten van hoeken en doorvoeren, zodat de egaline niet wegloopt in naden. Dat hoort al bij de volgende werkstap.

Schuren is niet altijd de enige oplossing. De vloerlegger kiest de aanpak op basis van wat hij aantreft.

• Dunne lijmlaag op stevig beton: gewoon schuren met diamantgereedschap is genoeg.
• Heel dikke lagen teer of lijm: vaak gaat het sneller om eerst te frezen of mechanisch af te steken en daarna te schuren.
• Brokkelige, gescheurde of losse dekvloer: schuren lost dat niet op. De zwakke laag moet eruit en wordt hersteld met reparatiemortel, soms is een nieuwe dekvloer nodig.
• Grote hoogteverschillen: met schuren maak je een vloer niet vlak. Dat doe je met egaline in de juiste dikte of met een uitvlaklaag.
• Resten die niet helemaal weg te krijgen zijn: sommige fabrikanten hebben primersystemen voor oude lijmresten. Dat kan alleen als het technisch blad dit uitdrukkelijk toestaat.

Twee woningen met dezelfde oppervlakte kunnen qua tijd en moeite flink verschillen. Het werk wordt vooral zwaarder door:

• Een dikke of zachte, smerende lijmlaag die het gereedschap dichtsmeert
• Zwarte teerlijm, waarbij je ook extra moet letten op bescherming tegen stof
• Grillige ruimtes met veel hoeken, nissen en leidingdoorvoeren
• Een houten ondergrond, die een fijnere en tragere aanpak vraagt
• Een appartement waar je rekening moet houden met rusttijden en met de VvE afspraken maakt over toegang en afvoer van afval

Het gaat juist vlotter in een lege, rechthoekige ruimte met stevig beton en een dunne lijmlaag. Het scheelt ook als de oude vloerbedekking er al uit is en de dikke resten al zijn weggeschraapt.

• Alleen oppervlakkig geschuurd: er blijven eilandjes lijm achter, en juist daar laat de egaline later los.
• Te agressief geschuurd: er ontstaan groeven en putten in het beton, of het hout wordt te dun.
• Verkeerd gereedschap: voor zachte lijm heb je ander gereedschap nodig dan voor hard beton. Een verkeerde keuze betekent traag werk en een ongelijk resultaat.
• Schuren zonder afzuiging: het stof zit door het hele huis, en een fijn laagje op de vloer vermindert de hechting van de primer.
• Vocht over het hoofd gezien: een vochtige dekvloer moet je vóór het egaliseren opsporen. Het toegestane vochtgehalte bepaalt de fabrikant van de egaline en de vloerbedekking. Bij anhydriet dekvloeren is dat meestal strenger dan bij zandcement.
• Onbekende zwarte lijm schuren zonder onderzoek: een onnodig risico voor je gezondheid.

Bekijk de ondergrond vóór het primeren en egaliseren zelf of samen met de vloerlegger. In de praktijk komt een probleem vaak pas aan het licht als de egaline er al ligt, en dan is het te laat.

• Er zijn geen zichtbare aaneengesloten resten lijm of teer meer
• De ondergrond is stevig en verkruimelt of stuift niet als je er met een sleutel over krast
• Bij het afkloppen hoor je geen holle plekken
• Het oppervlak is gelijkmatig opgeruwd, zonder diepe groeven of putten
• Randen, hoeken en stukken langs de muren zijn net zo schoon als het midden
• De vloer is gestofzuigd en als je er met je hand overheen gaat, blijft er geen stof achter
• Grotere oneffenheden en scheuren zijn gemarkeerd voor reparatie
• Het vochtgehalte van de ondergrond is bekend, of er is afgesproken dat het vóór het egaliseren wordt gemeten
• Het schuurafval is afgevoerd en risicovol materiaal is volgens de regels verwerkt