Cv-ketel inregelen en instellen

Goed instellen is meer dan de knop op een andere temperatuur zetten. De installateur kijkt eerst naar de hele installatie en stelt daarna de regeling fijn af. In de praktijk ziet dat er meestal zo uit:

1. De installateur vraagt hoe je het huis gebruikt, wanneer je thuis bent, welke kamers warmer mogen en waar je last van hebt.
2. Hij controleert de waterdruk en het expansievat. De juiste druk staat in de handleiding van de fabrikant en ligt in een koude installatie meestal rond de 1 tot 2 bar.
3. Hij bekijkt de gasaansluiting en de rookgasafvoer en test de beveiligingen van de ketel.
4. Hij stemt het maximale cv-vermogen af op het warmteverlies van de woning. Een ketel met te veel vermogen slaat onnodig vaak aan en uit.
5. Met een rookgasanalyser meet hij de verbranding en stelt die bij volgens de voorschriften van de fabrikant.
6. Hij stelt de aanvoertemperatuur in, of de stooklijn als de ketel een buitenvoeler heeft.
7. Hij koppelt de kamerthermostaat en stelt de tijdprogramma's voor verwarming en warm water in.
8. Waar nodig adviseert hij om de radiatoren of de groepen van de vloerverwarming waterzijdig in te regelen, of hij doet dat meteen.

Werk aan het gasgedeelte en aan de verbranding is uitsluitend iets voor een vakbekwame installateur. Vaak is dat de servicedienst van het merk of een installateur die het merk goed kent. Bij een nieuwe ketel is vakkundig in bedrijf stellen bovendien vaak een voorwaarde voor de garantie.

Elke fabrikant geeft aanbevolen waarden op voor vermogen, temperaturen en regeling. Verkeerde instellingen merk je aan een hoger verbruik, meer geluid of vaker storingen.

In Nederland hangt in de meeste woningen een HR-ketel, een hoogrendementsketel die condenseert. Bij zo'n ketel draait alles om een lage retourtemperatuur, dus het water dat uit de radiatoren terugkomt. De ketel haalt alleen extra warmte uit de waterdamp in de rookgassen als dat water koel genoeg is, volgens fabrikanten meestal onder ongeveer 55 °C. Stookt de ketel steeds op volle kracht met heet water, dan condenseert hij weinig en verliest hij zijn grootste voordeel. Bij een HR-ketel let de installateur daarom vooral op:

• De laagste watertemperatuur waarbij het in huis nog behaaglijk is
• Een vermogen dat past bij het huis, zodat de brander rustig doorloopt
• Een goede samenwerking tussen stooklijn en thermostaat
• Zo weinig mogelijk onnodige branderstarts

Een oudere ketel zonder condensatie, zoals een VR-ketel, werkt anders en heeft juist geen baat bij te lage watertemperaturen. De installateur volgt daarom de handleiding van het specifieke model.

Een weersafhankelijke regeling werkt eenvoudig: een buitenvoeler meet de temperatuur buiten en de ketel kiest daar zelf de watertemperatuur bij. Vriest het, dan gaat er warmer water naar de radiatoren, op zachte dagen koeler water. Je hoeft niets om te zetten en de temperatuur in huis blijft stabieler.

Alles hangt af van de juiste stooklijn. Staat die te steil, dan wordt het te warm in huis. Staat hij te vlak, dan blijft het koud als het vriest. Het fijn afstellen duurt daarom vaak een paar dagen, en de installateur legt uit hoe je de lijn zelf een klein beetje kunt verschuiven.

De kamerthermostaat vult de buitenvoeler aan met informatie van binnen, bijvoorbeeld als de zon in de woonkamer schijnt of als er gekookt wordt. Een modulerende thermostaat laat de ketel daarbij rustiger branden dan een simpele aan-uitthermostaat. Thermostatische radiatorkranen bewaken daarna de temperatuur per kamer.

Maar waarom wordt de ene kamer niet warm terwijl het in de andere bloedheet is? Vaak ontbreekt het waterzijdig inregelen. Daarbij stelt de installateur de doorstroming per radiator zo in dat het water niet alleen door de dichtstbijzijnde radiatoren stroomt.

De omvang van het werk kan flink verschillen. Sneller en eenvoudiger gaat het meestal als:

• Het om een nieuwe ketel met één cv-groep gaat
• De handleiding beschikbaar is en de installateur het model goed kent
• De radiatoren voorinstelbare kranen en thermostaatknoppen hebben
• De ketel goed bereikbaar is, en niet bijvoorbeeld op een krappe zolder hangt

Meer tijd en werk kost:

• Een oudere installatie zonder papieren of schema
• Meerdere groepen, bijvoorbeeld radiatoren en vloerverwarming samen
• Het bijplaatsen van een buitenvoeler, een nieuwe thermostaat of een zoneregeling
• Het waterzijdig inregelen van alle radiatoren in huis
• Vuil of lucht in de installatie of een defect expansievat, die eerst opgelost moeten worden

Vaak blijkt dat een ketel jarenlang op de fabrieksinstellingen draait en nooit op het huis is afgestemd. Andere fouten die je vaak ziet:

• Een te hoge watertemperatuur "voor de zekerheid", vooral bij een HR-ketel
• Een thermostaat naast een radiator, in de keuken of in de volle zon
• Dichtgedraaide radiatorkranen in de kamer waar de thermostaat hangt
• Radiatoren die niet ontlucht zijn en een te lage waterdruk
• Een te groot ketelvermogen, waardoor de ketel steeds aan- en uitslaat
• Zelf of door een leek gesleutel in het servicemenu of aan de gasklep

Ruik je gas, draai dan de gaskraan dicht, gebruik geen lichtschakelaars of elektrische apparaten, zet ramen en deuren open en ga naar buiten. Bel vanaf een veilige plek het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom, 0800 9009, of bij direct gevaar 112.

Als de installateur vertrekt, moet je weten wat er is ingesteld en hoe je met de verwarming omgaat. Controleer bij de oplevering:

• De druk op de manometer komt overeen met de waarde die de installateur noemde
• Je hebt een servicerapport met de gemeten rookgaswaarden gekregen
• Je weet welke aanvoertemperatuur of stooklijn is ingesteld
• De tijdprogramma's voor verwarming en warm water passen bij je dagritme
• De thermostaat hangt op een goede plek en reageert
• De radiatoren worden na het aanzetten gelijkmatig warm en borrelen niet
• De ketel slaat na het bereiken van de temperatuur niet steeds kort aan en uit
• Het onderhoud voldoet aan wat de fabrikant voor de garantie vraagt