Gasmelder monteren

In de prijslijst gaat het om het arbeidsloon voor het plaatsen en aansluiten van één gasmelder. Meestal valt hieronder:

• de plek en hoogte bepalen op basis van het soort gas en de handleiding van de fabrikant,
• de montageplaat of beugel op de wand bevestigen en de melder vastzetten,
• de voeding aansluiten, afhankelijk van het type: via een stopcontact, een vaste aansluiting of een centrale,
• bij koppeling met een magneetklep of centrale de signaalkabel op het uitgangsrelais aansluiten,
• de melder inschakelen, wachten tot de sensor is opgewarmd en een functietest doen met het testmiddel dat de fabrikant voorschrijft,
• de bewoner uitleggen wat de licht- en geluidssignalen betekenen.

De gasmelder zelf zit niet in de prijs. Hetzelfde geldt voor de magneetklep, nieuwe bekabeling door de woning, werk aan de gasleiding en een keuring van de gasinstallatie. Het inbouwen van de klep in de leiding is apart werk voor een gasinstallateur. Moet de leiding daarbij worden aangepast of verlengd, kijk dan ook op de pagina gasleiding verplaatsen en aansluiten.

• Gasfornuis of gaskookplaat in de keuken. Dit komt het meest voor. Een vergeten open brander of een losgeraakte slang zijn klassieke oorzaken van een gaslek.
• Cv-ketel in de woning. Een melder bij de ketel signaleert lekkages bij de aansluiting en de appendages.
• Stookruimte en technische ruimte. Hier wordt de melder vaak gekoppeld aan een magneetklep die bij alarm de gastoevoer afsluit.
• Verhuurde woning. Verhuurders plaatsen een melder uit voorzorg, omdat ze niet in de hand hebben hoe huurders met het fornuis omgaan.
• Propaan of butaan uit een fles of tank. Bijvoorbeeld in een recreatiewoning, een woning zonder gasaansluiting in het buitengebied of een caravan. Dit gas is zwaarder dan lucht en blijft bij de vloer hangen.
• Na werk aan de gasinstallatie. Wordt er een nieuwe leiding gelegd of een toestel verplaatst, dan is dat een goed moment om er een melder bij te plaatsen.

In een gewone woning is een gasmelder wettelijk niet verplicht. Het is een vrijwillige extra beveiliging. Bij grotere stookinstallaties of bijzondere opstellingen kan het ontwerp of de verzekeraar wel gasdetectie eisen. Type en aansluiting worden dan door de ontwerper of installateur bepaald.

Dit is de belangrijkste keuze, zowel bij de aanschaf als bij de montage. Aardgas uit het gasnet bestaat voor het grootste deel uit methaan. Het is lichter dan lucht en stijgt bij een lek naar het plafond. Propaan en butaan uit flessen en tanks zijn juist zwaarder dan lucht. Ze blijven bij de vloer hangen en lopen naar lager gelegen plekken, zoals een kelder of een kruipruimte.

Fabrikanten adviseren daarom voor aardgas een plek op ongeveer 30 cm onder het plafond en voor propaan of butaan ongeveer 30 cm boven de vloer. Er zijn melders voor één bepaald gas en melders die op meerdere gassen reageren. Een methaanmelder bij de vloer of een propaanmelder onder het plafond merkt een lek te laat of helemaal niet op.

Een gasmelder is geen koolmonoxidemelder. Koolmonoxide ontstaat bij onvolledige verbranding, bijvoorbeeld bij een verstopte rookgasafvoer. Daarvoor is een ander apparaat nodig, met andere regels voor de plaatsing. Bij cv-ketels, geisers en gashaarden worden daarom vaak beide geplaatst.

Het plaatsen van één gasmelder is snel gedaan. Om oponthoud te voorkomen en de melder op de juiste plek te krijgen, kunt u een paar dingen vooraf regelen:

• Soort gas. Bij een aansluiting op het gasnet is het aardgas, bij een fles of tank propaan of butaan. Daarop stemt u de aankoop af.
• Type melder. Bepaal of u alleen een alarm wilt, of ook automatisch afsluiten met een magneetklep of een melding op uw telefoon.
• Voeding. Kijk of er op de juiste hoogte een stopcontact of aansluitpunt zit. Een aardgasmelder onder het plafond heeft meestal een nieuwe kabel of een verlenging in een kabelgoot nodig.
• Bereikbaarheid van de leiding. Komt er een magneetklep, dan moet de installateur goed bij de toevoerleiding en de hoofdgaskraan kunnen.
• Handleiding en documenten. Leg de handleiding van de melder klaar, en ook een eventueel eerder keuringsrapport van de gasinstallatie.

Bij het plaatsen van een klep gaat het gas kort dicht. Ketel en fornuis werken dan even niet. Plan de klus daarom liever niet op de koudste dagen.

Plek kiezen

1. Nagaan welk gas er in huis is, aardgas of propaan en butaan, en controleren of de melder daarvoor geschikt is.
2. De ruimte met het gastoestel kiezen en een plek in de buurt ervan, meestal enkele meters van fornuis of ketel volgens de handleiding van de fabrikant.
3. De hoogte bepalen: bij aardgas ongeveer 30 cm onder het plafond, bij propaan en butaan ongeveer 30 cm boven de vloer.
4. Plekken vermijden die fabrikanten afraden: boven de gootsteen, bij de afzuigkap, bij ramen en deuren, achter een gordijn, in een kast, in vochtige en stoffige ruimtes.
5. Controleren of er op die plek voeding beschikbaar is en een kabel naar de klep of centrale kan lopen.

Bevestigen

De montageplaat wordt met behulp van de boormal op de wand bevestigd. De melder moet stevig vastzitten en de openingen van de sensor mogen niet worden afgedekt. Dubbelzijdig tape is geen goed idee, want in de keuken laat het door warmte en vet na verloop van tijd los.

Voeding aansluiten

Gasmelders bestaan in drie gangbare uitvoeringen. De eerste gaat met een stekker in het stopcontact, de tweede krijgt een vaste 230V-aansluiting en de derde werkt op laagspanning, meestal 12 V, vanuit een centrale of voeding. Een vaste aansluiting en de verbinding met de groepenkast zijn werk voor een elektrotechnisch installateur. De handleidingen van vast aangesloten melders vragen meestal om een schakelaar die alle spanningvoerende geleiders onderbreekt, en om aansluiting door een vakbekwaam persoon. Een melder met stekker sluit u bij voorkeur niet aan op een geschakeld stopcontact, zodat hij niet per ongeluk uitgaat.

Koppelen aan een magneetklep

Moet de melder bij alarm het gas afsluiten, dan komt er een gasmagneetklep in de toevoerleiding. De klep wordt in de gasleiding ingebouwd, meestal na de hoofdgaskraan, en dat werk doet een gasinstallateur. Na elk werk aan de gasleiding volgt een dichtheidsbeproeving. Daarna verbindt de elektrotechnisch installateur of de monteur van de melder het uitgangsrelais met de klep volgens het schema van de fabrikant. Bij kleppen die na het sluiten met de hand moeten worden geopend, gaat het gas na een alarm niet vanzelf weer open. Eerst moet iemand de oorzaak van het lek vaststellen.

In bedrijf stellen en testen

Na het inschakelen warmt de sensor een paar minuten op en stabiliseert hij. Daarna wordt de melder getest op de manier die de fabrikant voorschrijft, met testgas of een testmiddel. Sommige fabrikanten staan een test toe met een doekje dat met spiritus is bevochtigd. Er wordt gecontroleerd of het alarm afgaat en of de klep sluit als die is aangesloten. Tot slot krijgt de bewoner uitleg over de verschillende lampjes en tonen.

• Losse melder met stekker. De eenvoudigste oplossing, alleen met alarm. Geschikt voor een keuken met één gastoestel.
• Melder met relaisuitgang. Kan een magneetklep of ventilator aansturen of een signaal aan een alarmsysteem geven. Fabrikanten werken vaak met één of twee alarmdrempels, bij aardgas rond 10 en 20 procent van de onderste explosiegrens (LEL).
• Systeem met centrale. Meerdere melders in verschillende ruimtes en één centrale die de klep aanstuurt. Dit wordt gebruikt in stookruimtes en grotere woningen.
• Koppeling met een alarmsysteem of slim huis. Het alarm gaat naar uw telefoon of naar een meldkamer.

Sensoren gaan niet onbeperkt mee. Fabrikanten geven meestal een minimale levensduur van ongeveer vijf jaar op. Daarna wordt de hele melder vervangen of de sensor volgens de handleiding vernieuwd. Schrijf daarom de montagedatum direct op de melder.

• Verkeerde hoogte. Een aardgasmelder komt laag te hangen, bij het stopcontact boven het aanrecht, omdat daar stroom is. Het lekkende gas verzamelt zich echter onder het plafond.
• Melder voor een ander gas. In een recreatiewoning op propaan hangt een methaanmelder onder het plafond.
• Melder boven het fornuis of bij de afzuigkap. Damp en vet vervuilen de sensor, de afzuiging verdunt het gas en de melder geeft vals alarm of reageert niet.
• Melder in een kast of achter een gordijn. Het gas bereikt de sensor niet op tijd.
• Testen met een aansteker. Het gas uit een aansteker kan de sensor blijvend beschadigen. Fabrikanten verbieden dit uitdrukkelijk.
• Schoonmaaksprays en oplosmiddelen in de buurt. Spiritus, lak, siliconen en spuitbussen kunnen de sensor beïnvloeden of een alarm veroorzaken.
• Levensduur vergeten. De melder hangt al tien jaar aan de wand en het lampje is groen, maar de sensor reageert niet meer zoals het hoort.
• Klep zonder installateur. Een magneetklep wordt zelf in de leiding gezet, zonder dichtheidsbeproeving en zonder controle.

Een melder die vaak zonder reden piept, wordt na een tijdje niet meer serieus genomen en verdwijnt vroeg of laat uit het stopcontact. Het loont dus om de meest voorkomende oorzaken te kennen. Halfgeleidersensoren reageren niet alleen op gas, maar ook op bepaalde dampen. Nagellak, een schoonmaakmiddel met alcohol, haarlak, verdunner, oplosmiddelen bij het schilderen of kit bij een keukenreparatie kunnen dus een alarm geven. Bij het koken kunnen damp en walmen uit de pan storen als de melder te dicht bij het fornuis hangt.

Gaat het alarm af, handel dan altijd eerst alsof er echt een lek is. Pas als de ruimte is gelucht en de oorzaak duidelijk is, heeft het zin om naar een vals alarm te kijken. Komt het alarm zonder duidelijke reden steeds terug, dan is de sensor mogelijk versleten of hangt de melder op een verkeerde plek. Verplaats of vervang hem dan, maar schakel hem niet uit.

Een melder met stekker kan de bewoner zelf plaatsen, zolang de handleiding van de fabrikant wordt gevolgd. Een vaste 230V-aansluiting en de verbinding met de groepenkast laat u doen door een vakbekwaam elektrotechnisch installateur. Werk aan de gasleiding, zoals het inbouwen van een magneetklep, hoort bij een vakbekwame gasinstallateur. Een erkenning, bijvoorbeeld via InstallQ, is voor leidingwerk niet wettelijk verplicht, maar geeft wel houvast. Na het werk volgen een dichtheidsbeproeving en een controle van de installatie, zoals beschreven op de pagina gaskeuring en inspectie van de gasinstallatie. Wordt tegelijk de cv-ketel vervangen of aangesloten, dan gaat dat samen met het aansluiten van de cv-ketel op gas. Aan de ketel zelf mag sinds april 2023 alleen een installatiebedrijf met een CO-certificaat werken.

• de melder is geschikt voor het gas dat u in huis gebruikt en hangt op de bijbehorende hoogte,
• hij hangt in de buurt van het gastoestel, maar niet boven de gootsteen, bij de afzuigkap, in een kast of bij een raam,
• hij zit stevig vast en de openingen van de sensor zijn vrij,
• na het opwarmen brandt het signaal voor normale werking volgens de handleiding,
• bij de test gaat het alarm af, en een aangesloten klep sluit de gastoevoer af,
• bij werk aan de leiding is de dichtheid gecontroleerd en vastgelegd,
• op de melder of in de documenten staan de montagedatum en de aanbevolen vervangdatum.

Herhaal de test tijdens het gebruik volgens de handleiding van de fabrikant, bijvoorbeeld bij het jaarlijkse onderhoud van de cv-ketel. Veeg de melder af en toe voorzichtig af met een droog of licht vochtig doekje als hij is uitgeschakeld, zoals de handleiding aangeeft.

1. Geen lampen of elektrische apparaten aan- of uitzetten, geen deurbel gebruiken en geen open vuur maken.
2. De hoofdgaskraan dichtdraaien als dat veilig kan.
3. Ramen en deuren openzetten en goed ventileren.
4. De woning verlaten, de buren waarschuwen en vanaf een veilige plek het Nationaal Storingsnummer 0800-9009 bellen, of 112 bij direct gevaar.
5. Het gas niet opnieuw openzetten voordat een vakman de oorzaak heeft gevonden.

Het arbeidsloon in de NUMIQ-prijslijst voor het monteren van een gasmelder is ongeveer € 65 per stuk. Dat is het arbeidsloon inclusief klein verbruiksmateriaal, zonder de melder zelf, de magneetklep en de kabels. De prijs verschilt per regio en per stad.

Het uiteindelijke bedrag hangt af van:

• het type melder: met stekker, vast aangesloten of een systeem met centrale,
• het aantal melders en ruimtes,
• de lengte van de kabel naar de voeding en de klep, en of die in een kabelgoot of in een sleuf komt,
• het inbouwen van een magneetklep in de leiding door een gasinstallateur en de controle daarna,
• de koppeling met een alarmsysteem of slim huis.

Meer bijbehorende posten vindt u bij gasinstallatie.