Warmwaterboiler monteren

Boilers verschillen vooral in de manier waarop het water wordt verwarmd. Daar hangt de hele montage van af.

• Elektrische boiler: een verwarmingselement in het vat warmt het water op. De montage is het eenvoudigst en staat los van de ketel. Handig in een appartement of als er geen andere warmtebron is.
• Indirect gestookte boiler: in het vat zit een warmtewisselaar, een metalen spiraal waar heet water uit de ketel of warmtepomp doorheen stroomt. Het tapwater mengt niet met het cv-water, het neemt alleen de warmte over. Bij een warmtepomp is dit de gangbare oplossing.
• Combinatieboiler: heeft zowel een spiraal als een elektrisch element. Interessant als je een reserve wilt bij een storing, als de warmtepomp het water niet zelf heet genoeg krijgt of als je overtollige stroom van zonnepanelen wilt gebruiken.
• Hangend of staand: kleinere boilers hangen aan de wand en zie je veel in appartementen. Grotere staande vaten komen op de vloer, meestal in de berging, op zolder of in een technische ruimte.

De inhoud past het beste bij het aantal bewoners en hun gewoontes. Een te kleine boiler is snel leeg, een te grote houdt onnodig water warm dat niemand gebruikt. Twijfel je, vraag de installateur dan om advies voordat je iets koopt. Gaat het om een zonneboiler of een boiler bij een warmtepomp, kijk dan ook of je in aanmerking komt voor ISDE-subsidie; de voorwaarden vind je bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Een goede montage begint met een blik op de plek. De installateur kijkt of de wand een volle boiler kan dragen. Water weegt ongeveer een kilo per liter, dus een gevulde hangboiler is flink zwaar. Hij kijkt ook waar de leidingen voor water, stroom en verwarming lopen en waar het water van de overstort naartoe kan. Daarna gaat het werk meestal zo:

1. Water afsluiten, stroom uitschakelen en bij vervanging de oude boiler aftappen en demonteren.
2. Beugels monteren of een vlakke, stevige ondergrond maken voor een staand vat.
3. De boiler bevestigen en controleren of hij recht en stevig zit.
4. Op de koudwatertoevoer een inlaatcombinatie plaatsen, met afsluiter, keerklep en overstortventiel, volgens de handleiding van de fabrikant.
5. De overstort via een zichtbare trechter met sifon naar de afvoer leiden.
6. Waar nodig een expansievat plaatsen dat geschikt is voor drinkwater.
7. De warmwateruitgang aansluiten op de leidingen en eventueel de circulatieleiding.
8. Bij een indirect gestookte boiler de spiraal aansluiten op het circuit van de ketel of warmtepomp.
9. De boiler vullen, ontluchten door een warme kraan open te zetten tot er geen lucht meer komt, en alle koppelingen op lekkage controleren.
10. Pas met een volle boiler de verwarming inschakelen, de thermostaat instellen en controleren of het water warm wordt.

Het elektrisch aansluiten van het element hoort bij een erkend elektricien. De boiler krijgt meestal een eigen groep met aardlekbeveiliging, volgens NEN 1010. Een veelgemaakte fout is de boiler aanzetten terwijl hij nog leeg is: het element brandt dan binnen korte tijd door.

Bij een indirect gestookte boiler is het niet genoeg om twee buizen aan te sluiten. De ketel of warmtepomp moet weten wanneer hij het vat moet opwarmen en wanneer hij het huis moet verwarmen. Daarom komen deze punten aan bod:

• Juiste aansluiting: aanvoer en retour van de spiraal gaan op de aansluitingen die de fabrikant aangeeft, anders warmt de boiler traag en ongelijk op
• Pomp of driewegklep: zorgt dat het hete water precies op het goede moment naar de spiraal stroomt
• Temperatuurvoeler en regeling: een voeler in de boiler meldt de temperatuur aan de ketel, die daarop het opwarmen start of stopt
• Voorrang voor warm water: bij de meeste toestellen gaat het opwarmen van de boiler voor op de verwarming, zodat je snel weer warm water hebt
• Ontluchten en druk: na het aansluiten wordt de cv-installatie ontlucht en bijgevuld tot de druk die de fabrikant voorschrijft

Controleer vooraf of boiler en toestel bij elkaar passen. Niet elke ketel heeft een aansluiting voor een boilervoeler. Ook is niet elke spiraal groot genoeg voor een warmtepomp, die met lager temperatuur water werkt dan een cv-ketel. Een installateur rekent dit door aan de hand van de gegevens van de fabrikant en de gangbare normen, zoals NEN-EN 12828.

Moet er iets aan de gasketel of de gasleiding gebeuren, laat dat dan altijd over aan een erkend installateur. Ruik je gas in huis, gebruik dan geen schakelaars of open vuur, zet ramen en deuren open, ga naar buiten en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom: 0800 9009. Bij direct gevaar bel je 112.

Ook bij dezelfde boiler kan de hoeveelheid werk flink verschillen. Eenvoudiger is het meestal als:

• Je een boiler vervangt door een exemplaar met dezelfde aansluitmaten
• Water, stroom en afvoer al vlak bij de montageplek zitten
• Het om een elektrische boiler gaat zonder koppeling met een ketel

Meer werk geven juist deze situaties:

• Overstappen van een combiketel of elektrische boiler naar een vat bij een warmtepomp, waarbij nieuwe leidingen en regeling nodig zijn
• Een combinatieboiler die op meerdere warmtebronnen wordt aangesloten
• Een zwakke of holle wand, bijvoorbeeld van gipsplaat, die andere bevestiging vraagt
• Een krappe ruimte, een zolder met een smalle trap of een kelder waar een groot vat moeilijk binnenkomt
• Oude, gecorrodeerde leidingen die bij het demonteren breken

Woon je in een appartement en raakt het werk aan gezamenlijke leidingen, overleg dan vooraf met de VvE zodat bijvoorbeeld een stijgleiding op tijd kan worden afgesloten.

In de praktijk ziet men steeds dezelfde missers terugkomen:

• Er is geen overstortventiel, of er zit een afsluiter tussen het ventiel en de boiler, en dat is gevaarlijk
• De overstort is niet op de afvoer aangesloten, waardoor het water op de vloer druppelt of iemand het ventiel "oplost" door het dicht te zetten
• De boiler wordt aangezet voordat hij gevuld is
• Aanvoer en retour van de spiraal zijn verwisseld, of een verkeerd ingestelde regeling laat de ketel steeds aan- en uitslaan
• Te lichte bevestiging die na verloop van tijd losraakt
• Het element is niet geaard of heeft geen eigen groep
• De montage wijkt af van de handleiding, waardoor je de garantie kunt verliezen

Blijft het water lange tijd lauw, dan kan legionella zich in het vat vermeerderen. Fabrikanten adviseren daarom meestal om het water af en toe op een hogere temperatuur te brengen. Veel regelingen en warmtepompen doen dat automatisch met een legionellaprogramma.

Laat je bij de oplevering uitleggen hoe de boiler werkt en loop deze punten na:

• De boiler zit stevig, beweegt niet en hangt of staat recht
• Geen enkele koppeling lekt, ook niet nadat het water warm is geworden
• De inlaatcombinatie is geplaatst, er zit geen afsluiter tussen overstort en boiler en de overstort loopt via een trechter naar de afvoer
• De afsluiter op de koudwatertoevoer is goed bereikbaar
• Het water wordt warm tot de ingestelde temperatuur en de thermostaat houdt die vast
• Bij een ketel of warmtepomp reageert het toestel op de warmtevraag van de boiler en is de cv-installatie ontlucht
• Bij een elektrische boiler heb je een bewijs dat een erkend elektricien de aansluiting heeft gedaan
• Is er aan het gastoestel gewerkt, dan heb je een werkbon van de erkende installateur
• Je krijgt de handleiding, het garantiebewijs en uitleg over hoe je de boiler aftapt en wanneer de anode gecontroleerd moet worden