Sleuven hakken voor een gasleiding in baksteen

Een goede sleuf begint al voordat het gereedschap aangaat. In de praktijk ziet het werk er meestal zo uit:

1. Route aftekenen. Volgens het plan of de aanwijzingen van de installateur wordt de route precies op de muur getekend, met hoogtes, aftakkingen en de plekken waar de toestellen komen.
2. Muur controleren. Met een leidingzoeker en eventuele tekeningen wordt gekeken of er al stroom, water of cv-leidingen in de route lopen. Zit er een oude gasleiding in de buurt, dan sluit de installateur die eerst af en maakt hem veilig.
3. Ruimte voorbereiden. Meubels gaan de kamer uit of worden afgedekt met folie, de vloer wordt beschermd met karton of stucloper en deuren naar andere ruimtes worden stofdicht afgeplakt.
4. Randen zagen. Een muurfrees met twee diamantschijven zaagt twee evenwijdige sneden op de ingestelde breedte en diepte. Zo krijgt de sleuf strakke randen en breekt het stucwerk ernaast niet onnodig af.
5. Midden uithakken. Het materiaal tussen de sneden wordt eruit gehaald met een breekhamer en een platte beitel.
6. Schoonmaken en controleren. Stof en brokjes gaan eruit, en diepte, breedte en rechtheid worden gecontroleerd. Pas daarna legt de installateur de leiding.

Met de hand hakken zonder frees gebeurt tegenwoordig vooral in hoeken, vlak onder het plafond of rond obstakels waar de machine niet bij kan. Dat gaat langzamer en de sleuf wordt minder strak.

Het lijkt hetzelfde werk, maar het materiaal van de muur bepaalt welk gereedschap nodig is, hoe lang het duurt en waar je op moet letten.

Baksteen

Massieve baksteen laat zich redelijk goed bewerken. Bij geperforeerde stenen moet je opletten: de dunne wandjes van de gaatjes breken snel uit en de sleuf wordt dan onverwacht breder. Daarom is het ook in baksteen verstandig om eerst te zagen en pas daarna te hakken, en niet alleen met de hamer te werken. In oudere huizen is het metselwerk vaak bros en zit het met zwakkere specie aan elkaar, dus daar gaat het voorzichtiger. In veel nieuwere woningen zie je overigens kalkzandsteen in plaats van baksteen. Dat is gelijkmatiger, maar ook stoffiger bij het frezen.

Beton en gewapend beton

Beton is veel harder. Het werk gaat langzamer, maakt meer stof en lawaai en is zonder diamantschijven eigenlijk niet te doen. De meeste betonwanden zijn bovendien gewapend met staal. Die wapening mag je niet doorzagen zonder overleg met een constructeur, want daarmee verzwak je de dragende constructie. In flats met betonnen dragende wanden zijn de mogelijkheden voor sleuven beperkt, vooral voor horizontale sleuven. Laat bij een dragende betonwand daarom altijd eerst een constructeur meekijken.

De sleuf wordt gemaakt voor een specifieke leiding. Hij moet iets dieper en breder zijn dan de buis, zodat de leiding er zonder spanning in past, met beugels kan worden vastgezet en daarna met mortel en stucwerk kan worden afgedekt. De exacte maten bepaalt de installateur op basis van het soort leiding en de diameter. Een onnodig diepe sleuf verzwakt de muur, zeker bij dragend metselwerk en dicht bij ramen en deuren.

Een gasleiding loopt in de muur alleen horizontaal of verticaal, nooit schuin. Waarom? Wie over een paar jaar een gat boort voor een plank, kan aan de plek van de kraan of het toestel ongeveer zien waar de leiding loopt. Bij een schuine route kan niemand dat inschatten.

De gasleiding moet voldoende afstand houden tot elektra, waterleidingen en andere leidingen, volgens het plan van de installateur en de gangbare NEN-normen voor gasinstallaties, zoals NEN 1078. Afsluiters en losneembare koppelingen worden nooit ingemetseld, die moeten bereikbaar blijven. Komt de leiding in beton, dan zorgt de installateur meestal ook voor een bescherming, zodat de buis niet vast in het materiaal zit.

Hoe bewerkelijk het hakken is, en dus ook wat het uiteindelijk kost, hangt af van een paar dingen:

• Materiaal van de muur: beton en gewapend beton zijn veel zwaarder om te bewerken dan baksteen
• Lengte en vorm van de route: een rechte route over één muur is eenvoudiger dan een route met veel bochten en doorvoeren
• Bereikbaarheid: werken onder het plafond, in hoeken, achter een keuken of in een ingerichte woning kost meer tijd
• Afwerking van de muur: als er eerst tegels of een dikke stuclaag af moeten, komt er werk bij
• Opruimen: stofafzuiging, afvoer van puin en het dichtzetten van de sleuven worden vaak apart afgesproken

Een lege kamer en een duidelijk afgetekende route schelen iedereen tijd. Woon je in een appartement, laat de buren dan vooraf weten dat het een lawaaiige dag wordt.

• Een schuine route of een route "zoals het uitkwam", die de installateur niet zal accepteren
• Een te ondiepe sleuf, waarin de leiding te weinig dekking heeft en het stucwerk erboven gaat scheuren
• Een te diepe sleuf in een dragende muur zonder overleg met een constructeur
• Doorgezaagde wapening in gewapend beton
• Een geraakte kabel of leiding, omdat de muur vooraf niet is gecontroleerd
• Alleen met een haakse slijper werken, wat veel stof geeft en een sleuf met ongelijke diepte oplevert
• Een vuile sleuf, waarin beugels en mortel slecht hechten en scherpe randen de leiding kunnen beschadigen

Het hakken van de sleuf kan door een bouwkundig vakman worden gedaan. Het leggen en aansluiten van de gasleiding en de dichtheidsbeproeving horen echter thuis bij een erkend installateur. Sleuven worden daarom altijd in overleg met de installateur gemaakt, en niet "alvast" op de gok.

Ruik je tijdens het werk gas? Stop dan meteen, gebruik geen schakelaars of elektrische apparaten, zet ramen en deuren open, verlaat de woning en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom: 0800 9009. Bij direct gevaar bel je 112.

Voordat de installateur de leiding legt en de sleuven worden dichtgezet, is het handig om deze punten na te lopen:

• De route komt overeen met het plan of de afspraak met de installateur
• De sleuven lopen alleen horizontaal en verticaal
• Diepte en breedte zijn over de hele lengte gelijk
• De randen zijn recht en het stucwerk ernaast is niet onnodig uitgebroken
• In beton is geen wapening doorgezaagd en in baksteen zijn geen grote gaten uitgebroken
• Er zijn geen andere leidingen of kabels beschadigd
• De sleuven zijn vrij van stof en brokken
• Het puin is afgevoerd en de ruimte is opgeruimd zoals afgesproken
• Na het leggen van de leiding is een dichtheidsbeproeving gedaan en heb je daar een schriftelijke bevestiging van