Przewiązanie narożnika

Ogrodzenie nie ma stropu ani dachu, które trzymałyby je w całości. Prosty odcinek łatwiej się więc przechyla i pracuje pod wpływem wiatru, mrozu czy osiadania gruntu. Narożnik działa jak podpora: dwie ściany pod kątem prostym wzajemnie się usztywniają. Działa to jednak tylko wtedy, gdy są naprawdę przewiązane.

Jeśli drugi odcinek muru zostanie tylko „dostawiony” do pierwszego, powstaje ciągła pionowa spoina od fundamentu aż po koronę muru. Każda część pracuje wtedy osobno. W praktyce często się zdarza, że po jednej lub dwóch zimach w takim narożniku pojawia się rysa, a jeden z odcinków zaczyna się lekko odchylać. Przewiązany narożnik na to nie pozwala, bo obciążenie rozkłada się na oba kierunki.

Narożnik to także punkt, od którego wyznacza się całe ogrodzenie. Jeśli nie ma dokładnego kąta prostego albo nie jest pionowy, błąd przenosi się na wszystkie kolejne warstwy, a potem na montaż przęseł i bramy.

Sposób pracy różni się nieco w zależności od materiału, ale zasada jest ta sama: każdą warstwę w narożniku układa się odwrotnie niż tę pod nią.

1. Wykonać ławę fundamentową, która przechodzi przez narożnik bez przerwy. Głębokość wynika z projektu, w Polsce głębokość przemarzania wynosi zwykle od około 0,8 do 1,4 m, zależnie od regionu.
2. Przy pustakach szalunkowych osadzić w fundamencie pionowe zbrojenie, właśnie w narożniku i w regularnych odstępach wzdłuż muru.
3. Wytyczyć narożnik sznurkami i sprawdzić kąt prosty kątownikiem lub metodą 3-4-5 (boki trójkąta w proporcji 3 : 4 : 5).
4. Ułożyć pierwszą warstwę idealnie w poziomie, pierwszy element zawsze bezpośrednio w narożniku.
5. W drugiej warstwie obrócić element narożny o 90 stopni, tak aby przykrył spoinę poniżej. Pozostałe elementy przesuwać zwykle o połowę długości, przy cegłach co najmniej o jedną trzecią.
6. Elementy narożne w razie potrzeby dociąć albo użyć systemowych kształtek narożnych i połówkowych od producenta.
7. Przy pustakach szalunkowych układać również zbrojenie poziome i zaginać je przez narożnik, tak aby przechodziło z jednego odcinka na drugi.
8. Po każdej warstwie sprawdzić pion narożnika poziomicą, a płaszczyznę sznurkiem naciągniętym między narożnikami.

Murarze zwykle najpierw wyprowadzają narożnik o kilka warstw wyżej niż resztę muru, czyli murują go „schodkowo”, a dopiero potem uzupełniają mur między narożnikami według sznurka. Narożnik służy wtedy jako wzorzec wysokości i płaszczyzny.

Tradycyjną cegłę przewiązuje się w narożniku za pomocą wozówek i główek. Wozówka to cegła ułożona dłuższym bokiem wzdłuż muru, główka leży w poprzek. W narożniku układa się je na zmianę tak, aby pionowe spoiny nigdy nie wypadały jedna nad drugą. Takie wiązanie wymaga dokładnego cięcia i wprawnej ręki, ale daje ładny i mocny narożnik.

Pustaki szalunkowe to puste w środku elementy betonowe, które się układa i stopniowo zalewa betonem. Przewiązanie zapewnia tu połączenie mijania się elementów i zbrojenia. Przestrzeń w narożniku powinna być wypełniona betonem na całej wysokości, wtedy działa jak ukryty słup. W zależności od systemu układa się je na sucho albo na zaprawie, zgodnie z instrukcją producenta.

Bloczki ogrodzeniowe i łupane mają często własne kształtki narożne lub słupkowe. Bardzo ułatwiają one pracę, ale również przy nich trzeba zachować mijanie się warstw i wypełnić otwory, jeśli producent tego wymaga.

Przy niskich podmurówkach wystarczy zwykłe wiązanie. Przy wyższych ogrodzeniach, ogrodzeniach na skarpie albo murkach oporowych, które trzymają ziemię, o zbrojeniu i rodzaju wiązania powinien zdecydować konstruktor.

Pracę ułatwia równy i dokładnie wykonany fundament, systemowe kształtki narożne i kąt prosty. Szybciej idzie też narożnik z materiału o precyzyjnych wymiarach, gdzie niewiele trzeba docinać.

Trudniejsze są narożniki o kącie innym niż prosty, bo każdy element trzeba dociąć. Więcej pracy wymaga także wyższy mur, teren ze spadkiem, na którym mur schodzi stopniami, albo połączenie ze starym ogrodzeniem. Sprawę komplikuje również utrudniony dostęp, na przykład wąski pas między ogrodzeniem sąsiada a twoim ogrodem. Jeśli trzeba poprawić narożnik po starym, nieprzewiązanym murze, często konieczne jest jego rozebranie i postawienie od nowa.

• Dostawiony narożnik bez wiązania. Dwa odcinki tylko stoją obok siebie i prędzej czy później rozdzieli je rysa.
• Przerwany fundament. Jeśli fundamenty obu odcinków tylko się stykają, każdy osiada inaczej i narożnik pęka.
• Brak zbrojenia w narożniku. Przy pustakach szalunkowych słupek narożny jest punktem nośnym, bez zbrojenia traci sens.
• Źle zalane otwory. Beton wlany jednorazowo na dużą wysokość albo zbyt gęsty nie wypełni otworów do końca i w narożniku powstają pustki, tzw. raki.
• Dylatacja w narożniku. Długie ogrodzenie potrzebuje dylatacji, ale nie powinny one wypadać bezpośrednio w narożniku.
• Sprawdzanie dopiero na końcu. Odchyłka kilku milimetrów w każdej warstwie zamienia się na górze muru w wyraźnie krzywy narożnik.

Niski murek lub podmurówkę do wysokości kolan możesz postawić samodzielnie, jeśli nie będziesz się spieszyć. Wyższe ogrodzenia, murki oporowe i ogrodzenia przy ulicy lepiej zlecić murarzowi.

1. Sprawdzić granice działki i wytyczyć narożnik dwoma sznurkami.
2. Sprawdzić kąt prosty metodą 3-4-5.
3. Oczyścić powierzchnię fundamentu i zwilżyć ją, jeśli wymaga tego użyta zaprawa.
4. Ułożyć element narożny pierwszej warstwy na zaprawie i wypoziomować go w obu kierunkach.
5. Domurować pierwszą warstwę w obie strony według sznurka.
6. W drugiej warstwie obrócić element narożny o 90 stopni i kontynuować z przesunięciem spoin.
7. Po każdej warstwie sprawdzić pion narożnika i płaszczyznę obu odcinków.
8. Przy pustakach zalewać beton na bieżąco co kilka warstw i zagęszczać go prętem.
9. Nadmiar zaprawy zebrać jeszcze przed związaniem, aby nie zabrudził lica muru.
10. Gotowy narożnik chronić przed deszczem, mrozem i ostrym słońcem, dopóki zaprawa i beton nie stwardnieją.

Przed odbiorem obejrzyj narożnik z bliska i z pewnej odległości. Zwróć uwagę na te punkty:

• pionowe spoiny w sąsiednich warstwach nie wypadają jedna nad drugą,
• elementy narożne w kolejnych warstwach układane są na zmianę z jednej i z drugiej strony,
• narożnik jest pionowy na całej wysokości, co sprawdzisz poziomicą lub pionem murarskim,
• kąt między odcinkami zgadza się z projektem, zwykle jest to kąt prosty,
• spoiny mają mniej więcej jednakową grubość i są pełne,
• przy pustakach szalunkowych w narożniku jest zbrojenie, a otwory są zalane,
• w narożniku nie ma rys ani poluzowanych elementów,
• górna krawędź muru w narożniku jest pozioma i płynnie łączy się z oboma odcinkami.