12 cm'ye kadar betonarme döşeme kırımı

Beton basınca iyi dayanır, çelik ise çekmeye. Birlikte sağlam bir bütün oluştururlar ve beton kırıldıktan sonra bile parçalar birbirine tutunur. Bu yüzden betonarme sadece balyozla sökülmez. Beton parçalara ayrılır ama donatı çubukları hasır gibi yerinde kalır ve tek tek kesilmesi gerekir. Sonuçta iki ayrı atık çıkar: beton molozu ve demir.

12 cm'ye kadar kalınlık ince döşemeler arasında sayılır. Uygulamada bu, işin çoğu zaman büyük makine olmadan, elle kullanılan elektrikli kırıcıyla yapılabileceği anlamına gelir. Yine de ağır, gürültülü ve tozlu bir iştir ve plağın yapıda ne görev yaptığı başlamadan önce net olmalıdır.

En önemli soru şudur: plak taşıyıcı mı? Garajda toprağa oturan bir zemin plağı genellikle bir şey taşımaz. Tavan döşemesi, balkon ya da üzerinde bölme duvarlar duran bir plak ise taşıyıcı sistemin parçasıdır. Bu durumda yöntemi bir inşaat mühendisi belirlemelidir. Mühendis, yapının geçici dikmelerle desteklenip desteklenmeyeceğini ve kırımın hangi sırayla yapılacağını söyler.

• Apartmanlar: apartmanda oturuyorsanız işe başlamadan önce apartman yönetimiyle konuşun. Döşemeler ve tavanlar çoğu zaman kat maliklerinin ortak kullandığı yapı bölümleridir ve komşuları da doğrudan etkiler.
• Tesisatlar: plağın içinden ya da altından neyin geçtiğini öğrenin. Çalışma alanındaki elektrik, su ve doğalgaz kesilmelidir. Elektrik bağlantılarını yalnızca elektrikçi, doğalgaz hattını yalnızca yetkili gaz firması ayırmalı ve düzenlemelidir.
• Eski katmanlar: eski zeminlerde plağın üzerinde bazen asbest içeren karolar veya yapıştırıcılar çıkabilir. Şüphe varsa analiz yaptırın. Asbest sökümünü yalnızca uzman firmalar yapmalıdır.

Kırım sırasında yine de bir gaz borusu hasar görürse işi hemen durdurun. Elektrikli alet ve anahtar kullanmayın, ateş yakmayın, pencereleri açın, ortamı terk edin ve dışarıdan 187 Doğalgaz Acil hattını ya da 112'yi arayın.

1. Kaldırılacak alanı işaretlemek ve plak kalınlığını küçük bir delik ya da karot ile kontrol etmek.
2. Taşıyıcı plaklarda mühendisin tarif ettiği şekilde dikmeleri yerleştirmek.
3. Çalışma alanını naylonla ayırmak, pencereleri, kapıları ve havalandırma ağızlarını kapatmak.
4. Kırımın kalacak bölüme yayılmaması için plağın kenarını elmas diskle kesmek.
5. Betonu kırıcıyla küçük bölümler halinde, serbest kenardan içeriye doğru kırmak.
6. Açığa çıkan donatı çubuklarını spiral taşlama ya da hidrolik makasla kesmek.
7. Molozu iş ilerledikçe taşımak ve ayırmak: beton bir yana, demir bir yana.
8. Kenarları temizlemek ve zemini bir sonraki katman için hazırlamak.

Plağın bir kısmı yerinde kalacaksa, örneğin merdiven boşluğu veya pis su borusu için delik açılıyorsa, kenarı mutlaka önceden kesin. Kesim yapılmazsa çatlaklar kolayca kalan plağa da ilerler.

12 cm'ye kadar plaklarda en sık elle kullanılan elektrikli kırıcı tercih edilir. Makinenin giremediği, hassas ve az sarsıntıyla çalışmak gereken dairelerde, bodrumlarda ve küçük alanlarda uygundur.

Mini ekskavatöre takılan kırıcı uçla yapılan makineli kırım, dış mekândaki büyük alanlarda anlamlıdır, örneğin bir terasta veya geniş bir garaj zemininde. Daha hızlıdır ama makine için giriş yolu ister ve daha güçlü titreşim yaratır.

Elmas kesim, temiz bir kenar gereken ya da sarsıntının az olması gereken yerlerde işe yarar, örneğin tavanda boşluk açarken. Plağın tamamı bloklara bölünüp parçalar bütün halinde de taşınabilir. Sulu kesim ayrıca tozu belirgin şekilde azaltır.

İşin zorluğu, dolayısıyla süresi ve maliyeti, özellikle şu koşullara bağlıdır:

• Donatı miktarı: sık hasır veya kalın demirler işi betonun kendisinden daha çok yavaşlatır.
• Beton kalitesi: eski, dağılan beton daha kolay kırılır, sert beton daha fazla zaman ve ekipman ister.
• Erişim: bodrumda, üst katta veya dar bir alanda kırım, el işçiliği ve molozun elle taşınması demektir.
• Tavan döşemesi: destekleme, üstten dikkatli çalışma ve alt kattaki mekânın korunması işi uzatır.
• Atık: molozun yüklenmesi, taşınması ve geri dönüşüm tesisine ya da hafriyat döküm sahasına götürülmesi işin büyük bir bölümünü oluşturur. Demir hurdacıya verilebilir.
• Çevre: içinde oturulan bir ev, duvarın öbür yanındaki komşular ve gürültülü işler için sınırlı saatler işi yavaşlatır.

• Plağın taşıyıcı olup olmadığını öğrenmeden kırmak. Tavanda veya balkonda bu, yapının bir bölümünün çökmesiyle sonuçlanabilir.
• Donatıyı hafife almak. Demir kesecek ekipman olmadan iş tıkanır, çubuklar çevresindeki betonla birlikte koparılır.
• Kenarı kesmemek. Çatlaklar plağın kalması gereken bölümüne ilerler.
• Çevredeki yapı elemanlarının yanında güçlü titreşim. Sıvalar, komşuların fayansları çatlayabilir, tesisatlar zarar görebilir.
• Korumasız çalışmak. Beton tozu akciğere zarar veren kuvars içerir. FFP3 maske, gözlük, kulaklık ve eldiven şarttır.
• Karışık atık. Plastik, ahşap ve demirle karışmış beton molozu geri dönüşüme daha zor verilir.

• Plak anlaşılan alan kadar kaldırılmış, kenarlar düzgün ve sağlam
• Kalan plak bölümünde yeni çatlak yok
• Kenarlardaki donatı mühendisin belirttiği gibi kesilmiş ya da bırakılmış
• Çevredeki duvarlar, sıvalar ve tesisatlar hasarsız
• Taşıyıcı plaklarda dikmeler, mühendis kaldırılmasına karar verene kadar yerinde
• Moloz götürülmüş ve nereye teslim edildiğine dair belge elinizde
• Alan moloz ve tozdan temizlenmiş, sonraki işlere hazır