Yıkım İşleri: 2026 m² ve m³ yıkım fiyatı, uygulama adımları ve moloz taşıma

Duvara ilk darbeyi vurmadan önce o duvarın taşıyıcı olup olmadığını bilmeniz gerekir. Türkiye'deki apartmanların çoğu betonarme karkas yapıdır. Yükü kolonlar, kirişler ve perde duvarlar taşır, aradaki tuğla veya gazbeton duvarlar ise genellikle sadece bölme duvardır. Perde duvar döşemeyi taşımasa bile binayı bir arada tutar ve depremde yapının sallanıp burulmasını engeller. Deprem bölgesinde yaşayan bir ülke için bu, bir ayrıntı değil, doğrudan can güvenliği meselesidir.

"İnce duvar bölmedir, kalın duvar taşıyıcıdır" diye yaygın bir kanı var. Buna güvenmeyin. Tünel kalıp sistemiyle yapılmış binalarda neredeyse bütün iç duvarlar betonarmedir ve sıradan bir bölme gibi görünen duvar aslında binanın taşıyıcı sistemine aittir. Eski yığma evlerde ise ince görünen bir tuğla duvar da döşemeyi taşıyabilir. Bazen sonradan birinin bir duvarın üzerine kiriş oturttuğu da görülür. Sıvanın altında bir kolonun nerede bittiğini dışarıdan anlamak çoğu zaman mümkün değildir.

Kesin bilgiyi binanın statik projesi ve bir inşaat mühendisinin değerlendirmesi verir. Mühendis, alt ve üst katlardaki komşuların daha önce neleri değiştirdiğine de bakar. Taşıyıcı sisteme yapılan her müdahale birbirine eklenir. Tek başına sorun yaratmayacak bir değişiklik, başka katlardaki tadilatlarla birleşince binayı zayıflatabilir. Uygulamada en tehlikeli örneklerden biri, dükkân veya salon genişletmek için kolonun ya da perdenin kesilmesidir. Kolon, kiriş ve perde duvar mühendis hesabı olmadan asla kesilmez, delinmez, inceltilmez.

Taşıyıcı bir duvar tamamen kaldırılacaksa ya da içinde büyük bir açıklık açılacaksa, yükü neyin devralacağını mühendis belirler. Bu genellikle çelik kirişler veya hazır lentolardır. Mühendis ayrıca çalışma süresince döşemenin nasıl geçici olarak dikmelerle destekleneceğini de tarif eder. Böylece yeni destek tamamlanmadan hiçbir şey yerinden oynamaz.

Duvarlarda ve zeminde elektrik kabloları, temiz su, pis su boruları ve bazen doğalgaz hattı geçer. Kırmaya başlamadan önce çalışacağınız alanı besleyen sigortaları kapatın ve suyu kesin. Doğalgaz tesisatını asla kendiniz sökmeyin. Bu işi yetkili bir doğalgaz tesisatçısı yapmalıdır. Elektrik hattında yapılacak değişiklikleri de bir elektrikçiye bırakın. Çalışma sırasında gaz kokusu alırsanız hemen durun, hiçbir elektrikli cihazı açıp kapatmayın, pencereleri açın, daireden çıkın ve 187 Doğalgaz Acil'i arayın. Tehlike büyükse 112'yi arayın.

Tesisatın geçtiği yerleri bir dedektörle bulun ve duvara kurşun kalem veya kalemle işaretleyin. Eski dairelerde kabloların düz dikey ya da yatay gittiğine güvenemezsiniz. Uygulamada kablonun duvarın ortasından çapraz geçtiği, kimsenin beklemediği bir yerde çıktığı sık görülür.

Duvar yukarıdan aşağıya ve küçük parçalar halinde kırılır. Neden bütün duvar bir anda yıkılmaz? Büyük bir duvar parçası düşerken zemini ve içindeki boruları kırar. Apartmanda alt kattaki komşunun tavanında çatlak oluşabilir, fayansları bile zarar görebilir. İşe başlamadan önce kolon hatlarının, yani binanın dikey su ve gider borularının nereden geçtiğini ve vanalarının nerede olduğunu öğrenin. Bunu apartman yönetimine veya kapıcıya sorabilirsiniz. Bir boru patlarsa suyu hızlıca kesebilmeniz gerekir.

Beton, tuğla ve sıva kırılırken içinde kuvars bulunan çok ince bir toz oluşur. Bu tozu uzun süre soluyan kişinin akciğerleri zarar görür. Bu yüzden yüksek koruma sınıfında bir toz maskesi kullanın, kırım yapılan odayı naylonla ayırın ve diğer odaların kapılarını bantla kapatın. Keserken su kullanın ya da tozu oluştuğu anda çeken, elektrikli süpürgeye bağlı aletlerle çalışın.

Gürültülü işlerin hangi gün ve saatlerde yapılabileceği genellikle binanın yönetim planında ve apartman kurallarında yazar. Komşularınıza işe ne zaman başlayacağınızı ve ne kadar süreceğini önceden söyleyin. Çoğu insan ne bekleyeceğini bildiğinde gürültüye daha kolay katlanır. Merdiven boşluğunu, girişi ve asansörü tozdan ve darbelerden koruyun. Asansör kabinine karton veya koruma örtüsü asmak basit ama etkili bir önlemdir. Ortak alanlarda bir hasar oluşursa sorumluluk işi yaptıran kat malikine aittir.

Eski bir banyo sırayla sökülür. Önce vitrifiye, yani küvet, lavabo ve klozet çıkarılır, sonra fayanslar ve varsa gömme rezervuar sökülür, zemin en son gelir. Binanın kolon hatları ve vanaları, tesisatçı onları değiştirene veya yeniden bağlayana kadar çalışır durumda kalmalıdır. Birçok kişi tek bir banyodan ne kadar moloz çıktığına şaşırır. Genellikle bütün bir konteyneri doldurur.

Fayansın altında çoğu zaman ikinci bir eski fayans katı, kalın bir çimento şap ya da dolgu katmanları çıkar. Ne kadar kırılması gerektiği bu yüzden ancak zeminde küçük bir deneme deliği açıldıktan sonra belli olur. Duvar fayanslarında da sadece seramiği mi, yoksa altındaki sıvayı da mı sökeceğinize karar verin. Sıva fayansla birlikte kopuyorsa duvarın yeniden sıvanması gerekir.

Eski binalarda yükseltilmiş banyo zeminleri

Eski apartmanlarda banyo ve tuvalet zemini çoğu zaman gider borularını gizlemek için yükseltilmiş, aradaki boşluk cüruf, moloz veya başka gevşek malzemeyle doldurulmuştur. Bu dolgu ağırdır, çok toz yapar, sızıntılar yüzünden çoğu zaman nemlidir ve kömür yanmasından kalma zararlı maddeler içerebilir. Söküm sırasında maske takın ve dolguyu ara ara nemlendirin ki toz kalkmasın. Nasıl bertaraf edileceği malzemenin ne olduğuna bağlıdır. Ahşap kirişli eski evlerde döşemedeki dolguyu boşaltıyorsanız, kirişlerin üzerine çakılmış tahtalara ve kirişlerin kendisine zarar vermemeye dikkat edin.

Onlarca yıllık binalarda asbest bulunabilir. En sık karşılaşılanlar halk arasında "eternit" denen asbestli çatı ve cephe levhaları, bazı eski binalardaki asbestli çimento borular, eski zemin kaplamaları ve boru yalıtımlarıdır. Asbestli malzeme sağlam kaldığı sürece görece güvenlidir. Tehlikeli olan, kırılırken, kesilirken veya zımparalanırken havaya karışan ve akciğere giden liflerdir.

Asbesti yalnızca bu iş için yetkisi olan uzman firmalar sökmelidir. Bu firmalar çalışma alanını kapatır, malzemeyi nemlendirir, parçalamadan bütün halinde söker, etiketli torbalara koyar ve tehlikeli atık tesisine götürür. Tadilat sırasında asbestli bir çatıyı veya boruyu kırıp konteynere atmak hem yasaktır hem de işçilerin ve binada yaşayan herkesin sağlığını tehlikeye atar. Bir malzemede asbest olup olmadığından emin değilseniz, kırmadan önce uzmana inceletin.

Kırılan malzeme kabarır, yani duvardayken kapladığından daha fazla yer tutar. Ayrıca çok ağırdır: bir metreküp beton kabaca iki tondan fazla gelir. Konteynerlerin bu yüzden sadece hacim değil, ağırlık sınırı da vardır. Betonda konteyner yarısına kadar dolmuşken ağırlık sınırına ulaşmak sık görülür. Molozun taşınmasını planlarken çuval sayısını değil, ağırlığı hesaba katın.

Molozu ayrıştırmak işinize yarar. Temiz beton ve tuğla, içinde ahşap, plastik, alçıpan ve yalıtım karışmış molozdan daha kolay geri dönüştürülür. Metalleri hurdacıya verebilirsiniz. Molozu rastgele bir yere dökmek yerine belediyenin gösterdiği döküm alanlarına götüren bir firmayla çalışın ve teslim belgelerini saklayın.

Kırıcıyla klasik kırım hızlıdır ama bir bedeli vardır. Titreşim bütün yapıya yayılır, çevredeki sıvalar ve fayanslar çatlar, betonarme elemanlarda ise malzemenin bütünlüğü bozulabilir. Bu yüzden betonda ve perde duvarlarda, mühendis onay verdiği takdirde, açıklıklar elmas uçlu duvar testeresiyle veya karot makinesiyle açılır. Kesim temizdir, titreşim yapmaz ve daha az toz çıkar. Açıklığın kenarları düz kalır, sonradan tamir gerektirmez.

Baca elle, yukarıdan aşağıya doğru sökülür, böylece parçalar baca kanallarına veya çatıya düşmez. Eski apartmanlarda soba ve kombi bacaları çoğu zaman birden fazla daire tarafından ortak kullanılır. Bir bacayı kaldırmadan önce başka bir dairenin veya cihazın ona bağlı olmadığından emin olun. Söküm sonrası çatıdaki açıklık kapatılıp iyice yalıtılmalıdır, yoksa içeri su sızar.

Banyodaki veya mutfaktaki eski seramik fayansları, duvar yıkmadığınız ve tesisata dokunmadığınız sürece kendiniz de sökebilirsiniz. Bu iş sabır ve iyi bir koruma ister.

1. Odadaki sigortaları kapatmak, suyu kesmek, prizleri, bataryaları ve aksesuarları sökmek.
2. Zemini kalın karton veya levhalarla örtmek, kapıları tozdan korumak için naylonla bantlamak.
3. Koruyucu gözlük, eldiven ve toz maskesi takmak, sağlam tabanlı iş ayakkabısı giymek.
4. Fayansın en kolay gevşeyeceği üst kenardan veya bir köşeden başlamak, keskiyi duvara dik değil, fayansın altına yatay sokmak.
5. Yassı uçlu elektrikli kırıcıyla ya da el keskisi ve çekiçle çalışmak. Sert duvarda sıvanın büyük parçalar halinde kopmaması için yavaş ilerlemek.
6. Parçaları sağlam çuvallara ara ara toplamak ve taşınabilmeleri için çuvalları fazla doldurmamak.
7. Fayans söküldükten sonra gevşek sıvayı ve yapıştırıcı kalıntılarını temizlemek, böylece yeni fayans için sağlam bir zemin bırakmak.
8. Duvarda beklenmeyen bir yerde kablo veya boru çıkarsa çalışmayı durdurmak ve bir elektrikçi ya da tesisatçı çağırmak.

• kırım kararlaştırılan kapsamda yapılmış, kolon, kiriş ve perde duvarlar dokunulmadan kalmış ya da mühendisin tarifine göre güvenceye alınmış,
• kalması gereken tesisat hatları sağlam, uçları kapatılmış ve güvenli,
• moloz taşınmış ve teslim belgeleri elinizde,
• apartmanın ortak alanları temiz ve hasarsız,
• zemin ve duvarlar sonraki ustalar, yani fayansçı, alçıpancı veya boyacı için hazır, gevşek sıva ve yapıştırıcı kalıntısı yok.