Zamrzavanje cijevi

Sam posao ne traje dugo, ali priprema je ključna. Ledeni čep drži samo ako voda u cijevi miruje i nije vruća. U praksi postupak izgleda otprilike ovako:

1. Majstor procijeni materijal, prečnik i stanje cijevi i izabere ravan, neoštećen dio za zamrzavanje.
2. Kod grijanja se gase kotao i cirkulaciona pumpa, ili se zatvara ventil na toj grani. Voda u instalaciji mora da se ohladi, jer topla voda mnogo sporije mrzne.
3. Na cijev se postavljaju rashladne glave, kod manjih instalacija obično jedna, kod većih ponekad dvije jedna pored druge.
4. Uređaj hladi dok se unutra ne napravi pun čep. Kod uobičajenih stanskih prečnika to, zavisno od materijala, obično traje od nekoliko minuta do nekoliko desetina minuta.
5. Majstor pažljivo provjeri da li čep drži: olabavi spoj iza njega i prati da li voda prestaje da curi.
6. Slijedi sama popravka. Uređaj radi sve vrijeme i održava čep.
7. Kad je posao gotov, hlađenje se gasi, čep se pusti da se polako otopi, a sistem se ponovo pokreće, dopunjava i iz njega se ispušta vazduh.

Najviše koristi donosi tamo gdje bi pražnjenje značilo mnogo posla i nepotreban rizik. Tipične situacije su:

• zamjena ili skidanje radijatora koji nema zaporne ventile,
• zamjena starog ventila ili slavine koja više ne dihtuje,
• priključivanje nove grane, na primjer kod renoviranja kupatila ili kuhinje,
• popravka dijela cijevi koji curi,
• intervencija u jednom stanu u zgradi sa zajedničkim grijanjem.

Zašto ljudi radije izbjegavaju pražnjenje? Kod starijeg sistema se nakon pražnjenja i ponovnog punjenja odvoje naslage, koje kasnije zapušavaju ventile i radijatore. U sistem lakše uđe vazduh, duže se ispušta, a zimi se prostorije u međuvremenu hlade. Bilo da imate kotao na pelet, drva ili struju u kući, ili zajedničku kotlarnicu u zgradi, pražnjenje je uvijek veći zahvat nego što izgleda. Kod većeg sistema riječ je i o velikoj količini vode i eventualnih hemijskih dodataka.

Zamrzavanje ipak ne radi svuda. Ako je u grijanju antifriz, čep se teško pravi ili se ne napravi uopšte. Problem je i stalan protok, na primjer u vodovodnom priključku pod punim pritiskom koji se ne može smanjiti, ili jako korodirana cijev koja možda ne bi izdržala promjenu temperature. Tada majstor predlaže drugi postupak, recimo djelimično pražnjenje samo jedne grane.

U stambenoj zgradi vertikala je zajednička instalacija. Prije nego što se na njoj radi, makar i samo zamrzavanjem, dogovorite termin sa upravnikom zgrade ili etažnim vlasnicima. Često treba na kratko ugasiti pumpu u kotlarnici ili toplotnoj podstanici, a to ne ide bez njih.

Uobičajeno se koriste tri vrste uređaja. Koji će majstor izabrati, zavisi od prečnika, materijala i od toga koliko dugo čep mora da izdrži.

• električni rashladni uređaj radi slično frižideru. Glave su povezane sa kompresorom i čep drže duže vrijeme. Pogodan je za stanske i kućne instalacije,
• ugljen-dioksid iz boce pod pritiskom koristi se za kratke intervencije na manjim prečnicima. Jednostavan je, ali čep drži samo dok u boci ima gasa,
• tečni azot koristi se kod većih prečnika i zahtjevnijih instalacija, na primjer u tehničkim prostorijama ili poslovnim objektima.

Čelične i bakarne cijevi se zamrzavaju bez većih problema. Plastične i višeslojne cijevi slabije provode toplotu, pa zamrzavanje traje duže i mora se pažljivije pratiti. Neki proizvođači cijevi imaju sopstvena ograničenja za ovaj postupak, zato je dobro da provjerite od čega je instalacija kod vas.

Obim i zahtjevnost posla, a time i konačna cijena, zavise uglavnom od ovih okolnosti:

• prečnik i materijal: tanka bakarna cijev se brzo zaledi, a debeli čelik ili veći prečnik traže jači uređaj i više vremena,
• pristup cijevi: slobodno vođena cijev je idealna, a cijev u šlicu, iza pločica ili tik uz zid mora se prvo otkriti,
• mogućnost da se zaustavi protok: ako se pumpa može ugasiti i sistem ohladiti, sve ide glatko, a kod stalnog protoka posao traje duže ili se ne može uraditi,
• stanje instalacije: zarđala ili već popravljana cijev traži oprezniji postupak,
• radovi koji slijede: zamrzavanje se skoro uvijek radi zajedno sa zamjenom radijatora, ventila ili komada cijevi, a trajanje tih radova određuje koliko dugo čep mora da drži.

Većina problema ne nastaje pri samom zamrzavanju, već zbog loše pripreme. U praksi se ponavljaju ove situacije:

• zamrzavanje vrućeg grijanja ili dok pumpa radi, pa se čep ne napravi ili popusti tokom rada,
• loše izabrano mjesto, na primjer luk, spoj ili oštećen dio, gdje je cijev najslabija,
• zamrzavanje dva mjesta jedno za drugim sa zatvorenim dijelom između njih, jer se led širi i u zatvorenom komadu pritisak može toliko porasti da ošteti cijev,
• lemljenje ili zavarivanje preblizu čepa, jer ga toplota otopi, pa se kod takvih radova drži razmak ili se biraju presovani spojevi,
• ubrzavanje odmrzavanja otvorenim plamenom, koje može deformisati cijev ili izazvati kasnije curenje.

Za odmrzavanje važi jednostavno pravilo: čep pustiti da se polako otopi i tek onda vratiti pun pritisak i pokrenuti pumpu.

Kad majstor ode, provjerite da sistem radi jednako dobro kao prije. Pri primopredaji prođite kroz ove tačke:

• novi ili zamijenjeni spoj je suv i ne kaplje ni nakon nekoliko sati rada,
• mjesto gdje je bio čep nema vidljivu deformaciju ili pukotinu,
• pritisak na manometru kotla ili sistema je u opsegu koji navodi proizvođač kotla,
• iz radijatora je ispušten vazduh i griju ravnomjerno po cijeloj površini,
• cirkulaciona pumpa radi, a u instalaciji se ne čuje klokotanje ni šištanje,
• majstor vam je rekao šta je tačno zamijenio i šta da radite ako se kasnije pojavi vlaga.