Oude parketstroken herleggen en lijmen (renovatie)

Massieve stroken van eiken, beuken of essen gaan tientallen jaren mee en kun je meerdere keren schuren. Zijn ze nog stevig en zijn mes en groef intact, dan is herleggen een verstandige keuze. Je behoudt de oorspronkelijke uitstraling, het patina en het patroon dat past bij de oude deuren en kozijnen. Bovendien voorkom je onnodig afval.

Herleggen is vooral zinvol als:

• De stroken van massief hout zijn en de meeste verbindingen onbeschadigd zijn
• De vloer historische of esthetische waarde heeft
• Je dezelfde uitstraling wilt houden als in de andere kamers
• De ondergrond hersteld moet worden, maar het hout in goede staat is

Zijn de stroken verrot, aangetast door houtworm of langdurig nat geweest? Of zijn ze door eerdere schuurbeurten al te dun geworden? Dan is het meestal beter om in elk geval een deel van de vloer te vervangen.

De kwaliteit van het resultaat hangt voor een groot deel af van de voorbereiding. Het lijmen zelf is pas de tweede helft van het werk.

1. Voorzichtig demonteren: de parketteur haalt de stroken met de hand en met fijn gereedschap los, zodat mes en groef heel blijven.
2. De onderkant schoonmaken: hij verwijdert resten van oude lijm, bitumen of kit van de onderkant en de randen. Zo hecht de nieuwe lijm goed en ligt elke strook vlak.
3. Sorteren: hij controleert van elk stuk de maat, de dikte en eventuele schade. Gebarsten of onvolledige stroken vallen af of gaan langs de wanden, waar de plint ze afdekt.
4. Acclimatiseren: de stroken liggen een paar dagen, meestal minstens 48 uur, in de ruimte waar ze gelegd worden, bij normale kamertemperatuur en luchtvochtigheid.
5. Legplan en droog leggen: de parketteur bepaalt de as van het patroon, de aansluitingen tussen de kamers en het beginpunt. Een deel van de stroken legt hij eerst droog, om te zien of ze goed in elkaar passen.
6. Lijmen: hij brengt de lijm met een getande lijmkam op de ondergrond aan, legt de stroken volgens het patroon, drukt ze aan en klopt ze met een rubberen hamer vast. Tussendoor controleert hij steeds de vlakheid en de richting van het patroon.
7. Uitharden: de vloer blijft met rust tot de lijm is uitgehard. Dat duurt meestal 12 tot 24 uur, bij sommige lijmen langer. De fabrikant geeft de precieze tijd aan.

Na het uitharden volgen schuren, plamuren en afwerken met olie of lak. Vaak doet dezelfde parketteur dat, maar in de prijslijst staan dat meestal aparte posten.

Waarom volstaat niet zomaar elke houtlijm? Massief hout werkt bij veranderingen in de luchtvochtigheid, en de lijm moet die bewegingen kunnen opvangen. Voor massief parket gebruikt men tegenwoordig vooral watervrije lijmen op basis van silaan (MS- of SMP-polymeren) en polyurethaanlijmen. Dispersielijmen bevatten water, waardoor het hout kan opzwellen. Die gebruik je daarom alleen als de fabrikant ze uitdrukkelijk toestaat voor dat formaat en die houtsoort.

De ondergrond moet stevig, vlak, schoon en droog zijn:

• Een zandcement- of betondekvloer wordt stofvrij gemaakt en de restvochtigheid wordt gemeten. Of er een voorstrijk nodig is, hangt af van het lijmsysteem.
• Een anhydrietvloer wordt meestal geschuurd en gezogen. Deze vloer is gevoelig voor vocht. Ligt er vloerverwarming in, dan volgt men vooraf het opstookprotocol van de leverancier.
• OSB- en gipsvezelplaten moeten stevig vastzitten, mogen niet veren en de naden moeten vlak zijn bijgewerkt.

Is de oude ondergrond erg oneven, dan komt er eerst een egalisatielaag of een droge vloer van gipsvezelplaten. In een appartement speelt ook contactgeluid naar de onderburen mee. Kies dan een vloeropbouw die daar rekening mee houdt.

Bij herleggen verschilt de hoeveelheid werk veel meer dan bij het leggen van nieuw parket. Het gaat sneller als:

• De stroken alleen op lijm liggen die makkelijk loslaat
• De meeste stukken heel zijn en dezelfde maat hebben
• Het patroon eenvoudig is, bijvoorbeeld rechte stroken
• De kamer haaks is en weinig uitsparingen heeft

Meer tijd kost het als er een dikke laag bitumen onder zit, als ontbrekende stukken aangevuld moeten worden met hetzelfde hout en hetzelfde profiel, of als het om visgraat, een diagonaal of een patroon met biezen gaat. Kamers met nissen, hoeken en deurkozijnen betekenen ook veel nauwkeurig zaagwerk.

Let bij oude vloeren goed op de lijm. Oude zwarte bitumen- en teerlijmen kunnen schadelijke stoffen bevatten, en soms zit er in oude vloerlagen ook asbest. Twijfel je? Laat dan een monster onderzoeken. Asbest laat je alleen verwijderen door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf.

• Ruw demonteren. Bij het loswrikken met een beitel breekt vaak het mes af, en dan is een goede strook ineens afval.
• Slecht schoongemaakte onderkant. Bitumenresten veroorzaken bobbels. De strook gaat dan veren of komt na een tijd los.
• Overgeslagen acclimatisatie. Stroken die in een kelder of schuur lagen, krimpen na het lijmen en er ontstaan naden.
• Verkeerde lijm of te weinig lijm. Er ontstaan holle plekken die tikken of kraken als je erover loopt.
• Geen dilatatievoeg langs de wanden. Het hout kan nergens heen als het uitzet, en de vloer kan omhoog komen.
• Verschoven patroonas. Bij visgraat wordt een kleine afwijking aan het begin steeds groter. Midden in de kamer valt dat niet meer te herstellen zonder een rij weer los te halen.

Loop de vloer voor het schuren of bij de oplevering rustig en aandachtig na. Controleer vooral of:

• De stroken niet tikken, veren of kraken als je erop heen en weer stapt
• Het patroon recht doorloopt en de as klopt met de deur of de hoofdwand
• De overgangen tussen de kamers vloeiend zijn, zonder hoogteverschillen
• Er langs de wanden een dilatatievoeg zit die de plint straks afdekt
• Er geen lijm uit de naden komt en het oppervlak er niet mee besmeurd is
• Aangevulde stroken dezelfde maat en hetzelfde profiel hebben als de oude
• De parketteur je heeft verteld welke lijm hij gebruikte en wanneer er geschuurd kan worden