Κονία δαπέδου χυτή με το χέρι, πάχους έως 7 cm

Στην εργασία ανήκουν η παρασκευή του μείγματος, η μεταφορά του μέσα στο εργοτάξιο, η διάστρωση στο σωστό ύψος, το τράβηγμα με τον πήχη και η λείανση της επιφάνειας. Στην πλωτή κονία συνήθως προστίθενται η περιμετρική ταινία διαστολής και η μεμβράνη. Η θερμομόνωση ή η ηχομόνωση, ο οπλισμός και το ξήλωμα του παλιού δαπέδου χρεώνονται συνήθως χωριστά. Γι' αυτό, όταν συμφωνείτε με το συνεργείο, ξεκαθαρίστε τι ακριβώς περιλαμβάνεται.

Με το χέρι ή με αντλία

Σε μεγάλες επιφάνειες νέας κατασκευής η κονία συχνά αντλείται. Η δουλειά προχωρά γρήγορα και όλο το δάπεδο ρίχνεται μονομιάς. Η χειρωνακτική διάστρωση έχει νόημα εκεί που η αντλία δεν βολεύει: σε μικρό διαμέρισμα, σε ένα ή δύο δωμάτια, σε ψηλό όροφο όπου δεν τραβιέται σωλήνας, σε παλιό σπίτι σε στενό δρόμο χωρίς πρόσβαση για φορτηγό ή όταν το δάπεδο γίνεται σταδιακά, δωμάτιο προς δωμάτιο, επειδή στα υπόλοιπα μένετε ακόμα. Με το χέρι ελέγχονται καλύτερα και οι λεπτομέρειες, για παράδειγμα οι κλίσεις προς το σιφώνι δαπέδου στο μπάνιο.

Γιατί έως 7 cm

Το πάχος καθορίζει την ποσότητα υλικού, τον όγκο της δουλειάς και τον χρόνο στεγνώματος. Μέσα στα επτά εκατοστά χωράει μια κανονική πλωτή κονία, όπως και η κάλυψη των σωλήνων της ενδοδαπέδιας θέρμανσης. Αν πρέπει να καλύψετε μεγαλύτερο ύψος, γεμίστε τη διαφορά με θερμομόνωση, ελαφροσκυρόδεμα ή γέμισμα εξομάλυνσης, όχι με παχύτερη κονία. Η χοντρή κονία είναι βαριά, φορτώνει χωρίς λόγο την πλάκα και στεγνώνει πολύ αργά.

Τσιμεντοκονία

Είναι η κλασική λύση στην Ελλάδα. Αντέχει την υγρασία, γι' αυτό ταιριάζει σε μπάνια, υπόγεια, γκαράζ και ισόγεια. Όταν σκληραίνει συρρικνώνεται, οπότε χρειάζεται αρμούς διαστολής και στεγνώνει πιο αργά. Ως πλωτή γίνεται συνήθως με πάχος περίπου 5 cm, και πάνω από τους σωλήνες της ενδοδαπέδιας θέρμανσης ζητείται κατά κανόνα κάλυψη γύρω στα 4,5 cm. Τις ακριβείς τιμές τις δίνει ο κατασκευαστής του μείγματος. Με το χέρι χρησιμοποιείται κυρίως νωπή έως πλαστική σύσταση, που συμπυκνώνεται και λειαίνεται.

Κονία ανυδρίτη

Η κονία ανυδρίτη (θειικού ασβεστίου) είναι ρευστή και απλώνεται μόνη της σε οριζόντιο επίπεδο. Μπορεί να είναι λεπτότερη, θέλει λιγότερους αρμούς και αγκαλιάζει πολύ καλά τους σωλήνες της ενδοδαπέδιας θέρμανσης, γι' αυτό την προτιμούν συχνά οι υδραυλικοί που στήνουν τέτοια συστήματα. Στην Ελλάδα δεν είναι τόσο διαδεδομένη όσο η τσιμεντοκονία, αλλά συναντάται όλο και πιο συχνά. Είναι ευαίσθητη στη μόνιμη υγρασία: δεν μπαίνει σε εξωτερικούς χώρους, σε γκαράζ ή σε υπόγειο χωρίς αερισμό. Στο μπάνιο χρησιμοποιείται μόνο με προσεκτική στεγάνωση από πάνω. Στην επιφάνειά της σχηματίζεται ένα λεπτό, πιο αδύναμο στρώμα, που τρίβεται πριν κολληθεί το δάπεδο. Από σακιά ανακατεύεται και με το χέρι, όμως σε μεγαλύτερες επιφάνειες συνήθως αντλείται για να ριχτεί χωρίς διακοπή.

Έτοιμη μπετοκονία από σακί ή ανάμειξη επί τόπου

Η έτοιμη ξηρή μπετοκονία σε σακί έχει σταθερή ποιότητα και ο κατασκευαστής γράφει ακριβώς πόσο νερό θέλει. Όταν το μείγμα φτιάχνεται από άμμο και τσιμέντο στο εργοτάξιο, το αποτέλεσμα εξαρτάται από την εμπειρία του συνεργείου. Η άμμος πρέπει να είναι τραχιά και με ποικίλη κοκκομετρία, συνήθως 0 έως 4 mm, όχι η ψιλή άμμος του σοβά. Η αναλογία τσιμέντου προς άμμο κυμαίνεται συνήθως γύρω στο 1 : 3 έως 1 : 4. Στις πλωτές κονίες προστίθενται συχνά ίνες πολυπροπυλενίου, που μειώνουν τον κίνδυνο για τριχοειδείς ρωγμές, και ρευστοποιητής, ώστε να αρκεί λιγότερο νερό.

Συνδεδεμένη, σε διαχωριστική στρώση ή πλωτή

• Η συνδεδεμένη κονία πέφτει απευθείας πάνω σε γερό σκυρόδεμα, με αστάρι ή γέφυρα πρόσφυσης. Μπορεί να είναι λεπτότερη, αλλά το υπόστρωμα πρέπει να είναι καθαρό, συμπαγές και χωρίς σκόνη.
• Η κονία σε διαχωριστική στρώση πατά πάνω σε μεμβράνη και δεν δένει με το υπόστρωμα. Χρησιμοποιείται σε παλιά ή λιγότερο συμπαγή υποστρώματα.
• Η πλωτή κονία πατά πάνω σε θερμομόνωση ή ηχομόνωση και δεν ακουμπά ούτε τοίχους ούτε κατακόρυφες σωληνώσεις. Στις πολυκατοικίες είναι η πιο συνηθισμένη, γιατί μειώνει τον θόρυβο των βημάτων προς τον κάτω όροφο.

Στην πλωτή τσιμεντοκονία μπαίνει μερικές φορές δομικό πλέγμα. Για να δουλέψει, πρέπει να βρίσκεται περίπου στη μέση του πάχους, όχι στον πάτο. Ένα πλέγμα πατημένο πάνω στη μόνωση δεν βοηθά σε τίποτα. Το αν χρειάζεται καν εξαρτάται από τα φορτία και από τη σύσταση του κατασκευαστή του μείγματος ή του μηχανικού.

Τα περισσότερα προβλήματα της κονίας γεννιούνται πριν καν ξεκινήσει η ανάμειξη. Πριν από την ημερομηνία ελέγξτε:

• το τελικό ύψος δαπέδου: στους τοίχους να υπάρχει σημαδεμένη η γραμμή του μέτρου και να ξέρετε τι πάχος θα έχει το πλακάκι, το μάρμαρο ή το ξύλο μαζί με την κόλλα ή τη λάσπη,
• τις σωληνώσεις στο δάπεδο: ο ηλεκτρολόγος και ο υδραυλικός έχουν τελειώσει, όλα είναι στερεωμένα και η ενδοδαπέδια θέρμανση έχει περάσει δοκιμή πίεσης,
• τους σοβάδες: κατά κανόνα γίνονται πριν από την κονία, για να μη λερωθεί και να μη χτυπηθεί το καινούργιο δάπεδο,
• τα κουφώματα και την εξώπορτα: να είναι τοποθετημένα, γιατί ο αέρας, ο καύσωνας και το κρύο βλάπτουν την κονία,
• τη θερμοκρασία του χώρου: κατά τη διάστρωση και για μερικές μέρες μετά να μην πέφτει κάτω από περίπου 5 °C και να μην ψήνεται ο χώρος από τον ήλιο του καλοκαιριού,
• το καθαρό υπόστρωμα, χωρίς μπάζα, σκόνη, λάδια και υπολείμματα παλιάς κόλλας,
• νερό και ρεύμα μέσα στο εργοτάξιο και χώρο για ανάμειξη, ιδανικά κοντά στην είσοδο,
• τη διαδρομή για τα υλικά: ανελκυστήρα, κλιμακοστάσιο και προστασία των κοινόχρηστων χώρων.

Σε πολυκατοικία ενημερώστε τον διαχειριστή για την ημερομηνία, τις θορυβώδεις εργασίες και τη χρήση του ανελκυστήρα. Μια νέα κονία μαζί με μόνωση προσθέτει βάρος στην πλάκα. Αν η νέα διάστρωση είναι πολύ παχύτερη ή βαρύτερη από την παλιά, ζητήστε τη γνώμη πολιτικού μηχανικού. Αν η μόνωση του δαπέδου εντάσσεται σε ενεργειακή αναβάθμιση μέσω προγράμματος όπως το Εξοικονομώ, ελέγξτε από πριν τους όρους του προγράμματος και τι τεκμηρίωση ζητά.

1. Έλεγχος υποστρώματος και υψών. Το συνεργείο μετρά το υπόστρωμα με λέιζερ, βρίσκει το ψηλότερο και το χαμηλότερο σημείο και ελέγχει αν το προβλεπόμενο πάχος χωράει παντού.
2. Μόνωση και μεμβράνη. Στην πλωτή κονία οι πλάκες μόνωσης στρώνονται κολλητά και σκεπάζονται με μεμβράνη με επικαλύψεις, που ανεβαίνει και στους τοίχους. Η μεμβράνη εμποδίζει το τσιμεντόνερο να τρέξει στους αρμούς και να δημιουργήσει γέφυρες ήχου.
3. Περιμετρική ταινία. Γύρω από το δωμάτιο, γύρω από σωλήνες και κάσες κολλιέται αφρώδης ταινία, συνήθως πάχους περίπου 8 έως 10 mm. Χάρη σε αυτήν η κονία μπορεί να κινείται και δεν σκάει δίπλα στον τοίχο.
4. Οδηγοί. Με κονίαμα φτιάχνονται σημάδια ή λωρίδες ύψους (οδηγοί), ή τοποθετούνται μεταλλικά προφίλ. Πάνω σε αυτά τραβιέται αργότερα ο πήχης.
5. Ανάμειξη. Το μείγμα ανακατεύεται στη μπετονιέρα με ακριβή ποσότητα νερού. Μια πολύ νερουλή κονία απλώνεται πιο εύκολα, αλλά συρρικνώνεται περισσότερο και βγάζει πιο αδύναμη επιφάνεια.
6. Διάστρωση και συμπύκνωση. Το μείγμα ρίχνεται ανά πεδία, συμπυκνώνεται και τραβιέται με αλουμινένιο πήχη πάνω στους οδηγούς. Ο ανυδρίτης χύνεται και απαερώνεται με ακιδωτό ρολό ή με ράβδο εξομάλυνσης.
7. Λείανση. Όταν η κονία «τραβήξει» λίγο, λειαίνεται με το χέρι ή με ελικόπτερο. Ο τρόπος λείανσης επιλέγεται ανάλογα με το τελικό δάπεδο.
8. Αρμοί διαστολής. Στα κατώφλια και στις μεγάλες επιφάνειες η κονία χωρίζεται σε πεδία. Είτε τοποθετείται από πριν προφίλ αρμού είτε κόβεται η νωπή κονία περίπου έως το ένα τρίτο του πάχους.
9. Συντήρηση. Τις πρώτες μέρες η τσιμεντοκονία προστατεύεται από το γρήγορο στέγνωμα με νάιλον ή με βρέξιμο. Τα παράθυρα μένουν κλειστά, και ούτε ρεύμα αέρα ούτε ήλιος πρέπει να χτυπούν απευθείας το δάπεδο.

Το κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο εξαρτάται από το πόσο κόπο θέλει η συγκεκριμένη επιφάνεια. Τη δουλειά τη διευκολύνουν:

• μια μεγαλύτερη ενιαία επιφάνεια με απλή κάτοψη,
• ισόγειο ή ανελκυστήρας και μικρή απόσταση από τη μπετονιέρα,
• ίσιο υπόστρωμα, όπου το πάχος είναι παντού περίπου ίδιο,
• έτοιμος χώρος, όπου τίποτα δεν περιμένει άλλο συνεργείο να τελειώσει.

Αντίθετα, τη δυσκολεύουν:

• πολλά μικρά δωμάτια, διαδρομάκια και εσοχές,
• ψηλός όροφος χωρίς ανελκυστήρα, όπου κάθε σακί και κάθε κουβάς ανεβαίνει από τις σκάλες,
• ανώμαλο υπόστρωμα με μεγάλες διαφορές πάχους,
• κλίσεις προς σιφώνια δαπέδου και ντουζιέρες χωρίς σκαλοπάτι,
• ενδοδαπέδια θέρμανση με πυκνούς σωλήνες, γύρω από τους οποίους η δουλειά γίνεται με προσοχή,
• δουλειά στον καύσωνα, όπου η κονία θέλει συνεχή προστασία από το γρήγορο στέγνωμα, ή στο κρύο των ορεινών περιοχών, όπου ο χώρος πρέπει να ζεσταθεί,
• διάστρωση σε φάσεις αντί για μία συνεχόμενη δουλειά.

Πριν από την κονία

Ο ηλεκτρολόγος και ο υδραυλικός πρέπει να έχουν τελειώσει με το δάπεδο. Αργότερα δεν μπορεί να σκαφτεί τίποτα χωρίς να καταστραφούν κονία και μόνωση. Αν βάζετε ενδοδαπέδια θέρμανση, συμφωνήστε με τον υδραυλικό να είναι το σύστημα υπό πίεση την ώρα της διάστρωσης. Έτσι μια πιθανή διαρροή φαίνεται αμέσως. Σκεφτείτε επίσης το ύψος από τις κάσες και τα κατώφλια, ώστε οι πόρτες να μη σέρνονται όταν μπει το τελικό δάπεδο.

Πόσο κρατά η δουλειά και πότε πατιέται

Ένα συνηθισμένο διαμέρισμα το τελειώνει με το χέρι ένα έμπειρο συνεργείο συνήθως σε μία έως δύο μέρες. Την τσιμεντοκονία μπορείτε να την πατήσετε προσεκτικά συνήθως μετά από 24 έως 48 ώρες, ελαφρύ φορτίο αντέχει μετά από μερικές μέρες και την πλήρη αντοχή της την αποκτά περίπου στις 28 ημέρες. Ο ανυδρίτης πατιέται συνήθως νωρίτερα, κατά τον κατασκευαστή μέσα σε δύο περίπου μέρες. Για το στέγνωμα ισχύει ένας χοντρικός κανόνας: η τσιμεντοκονία στεγνώνει περίπου ένα εκατοστό την εβδομάδα στα πρώτα τέσσερα εκατοστά και μετά πιο αργά. Μια κονία 5 cm, λοιπόν, δεν δέχεται τελικό δάπεδο πριν περάσουν αρκετές εβδομάδες, και ακόμα αργότερα σε κρύο και χωρίς αερισμό.

Μετά την κονία

Με ενδοδαπέδια θέρμανση γίνεται πρώτη θέρμανση σύμφωνα με πρωτόκολλο: η θερμοκρασία ανεβαίνει σταδιακά, κρατιέται και ξαναπέφτει. Στην τσιμεντοκονία αρχίζει συνήθως όχι νωρίτερα από τρεις εβδομάδες, στον ανυδρίτη νωρίτερα, κατά τον κατασκευαστή. Πριν από το τελικό δάπεδο μετριέται η υπολειπόμενη υγρασία, αξιόπιστα με τη μέθοδο καρβιδίου (CM). Για τσιμεντοκονία κάτω από ξύλο και βινύλιο ζητείται κατά κανόνα περίπου 2 % ή λιγότερο, για ανυδρίτη περίπου 0,5 %, και με ενδοδαπέδια θέρμανση ακόμα λιγότερο. Τα ακριβή όρια τα δίνει ο κατασκευαστής του δαπέδου και της κόλλας. Ακολουθούν, όπου χρειάζεται, τρίψιμο, αστάρι, στο μπάνιο στεγάνωση, και στο τέλος ο πλακάς ή ο τεχνίτης του δαπέδου.

• Χωρίς περιμετρική ταινία. Η κονία ακουμπά στον τοίχο, ραγίζει περιμετρικά και ο γείτονας από κάτω ακούει τα βήματα.
• Χωρίς αρμό στο κατώφλι. Με τον καιρό εμφανίζεται ρωγμή ακριβώς στο κατώφλι και περνά στα πλακάκια.
• Πολύ νερό στο μείγμα. Η επιφάνεια σκονίζει και θρυμματίζεται, η κονία συρρικνώνεται περισσότερο και ραγίζει.
• Γρήγορο στέγνωμα. Ανοιχτά παράθυρα το καλοκαίρι, μελτέμι ή αφυγραντήρας αμέσως μετά τη διάστρωση φέρνουν ρωγμές και ανασηκωμένες άκρες στα πεδία.
• Τελικό δάπεδο πολύ νωρίς. Το ξύλο κυματίζει, το βινύλιο ξεκολλά και τα πλακάκια μπορεί να «κουφώσουν» ή να σπάσουν.
• Λεπτή κάλυψη πάνω από τους σωλήνες. Πάνω από τους σωλήνες ανοίγουν μακριές ρωγμές και το δάπεδο δεν ζεσταίνεται ομοιόμορφα.
• Σκονισμένο υπόστρωμα στη συνδεδεμένη κονία. Η κονία δεν δένει, ακούγεται κούφια στο χτύπημα και κάτω από φορτίο μπορεί να αποκολληθεί.
• Πλέγμα στον πάτο. Ο οπλισμός δεν κάνει τίποτα και οι ρωγμές εμφανίζονται έτσι κι αλλιώς.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά η κονία να είναι σωστή και το λάθος να το κάνει η βιασύνη στο τελικό δάπεδο. Η μέτρηση υγρασίας κοστίζει πολύ λιγότερο από την αντικατάσταση ενός ξύλινου δαπέδου.

Κονία σε αποθήκη, υπόγειο ή μικρό δωμάτιο μπορείτε να τη φτιάξετε και μόνοι σας, αν έχετε μπετονιέρα, μακρύ πήχη και βοηθό. Σε μεγαλύτερη επιφάνεια, με ενδοδαπέδια θέρμανση ή σε πλωτή κονία σε διαμέρισμα πάνω από γείτονες, καλύτερα να φωνάξετε συνεργείο. Την πρώτη φορά προτιμήστε έτοιμη μπετοκονία από σακί.

1. Καθαρίστε το υπόστρωμα, σκουπίστε με ηλεκτρική σκούπα και επισκευάστε τις μεγαλύτερες τρύπες.
2. Σημαδέψτε στους τοίχους το ύψος της τελικής κονίας, με βάση τη γραμμή του μέτρου.
3. Στη συνδεδεμένη κονία περάστε αστάρι σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του μείγματος, στην πλωτή στρώστε μόνωση και μεμβράνη.
4. Κολλήστε περιμετρική ταινία σε όλο το περίγραμμα και γύρω από τους σωλήνες.
5. Τοποθετήστε προφίλ οδηγούς ή φτιάξτε λωρίδες κονιάματος στο ύψος του σημαδιού και αφήστε τες να πήξουν.
6. Ανακατέψτε το μείγμα με την ακριβή ποσότητα νερού που γράφει το σακί, πάντα μόνο όσο προλαβαίνετε να δουλέψετε.
7. Ρίξτε το μείγμα από την πιο απομακρυσμένη γωνία προς την πόρτα, συμπυκνώστε το και τραβήξτε το με τον πήχη πάνω στους οδηγούς.
8. Βγάλτε τα προφίλ, γεμίστε τα αυλάκια με μείγμα και λειάνετε την επιφάνεια με το μαλάκτρο.
9. Σκεπάστε την κονία με νάιλον, κλείστε τα παράθυρα και μην τη φορτώνετε για μερικές μέρες.
10. Πριν από το τελικό δάπεδο ζητήστε μέτρηση υγρασίας ή τηρήστε τον χρόνο στεγνώματος του κατασκευαστή.

Την επιπεδότητα την ελέγχετε με πήχη δύο μέτρων, σε διάφορα σημεία και κατευθύνσεις. Κάτω από κολλητά δάπεδα, πλακάκια μεγάλου φορμά και βινύλιο ζητούνται κατά κανόνα μόνο μικρές αποκλίσεις, λίγα χιλιοστά στα δύο μέτρα. Την ακριβή απαίτηση τη δίνει ο κατασκευαστής του τελικού δαπέδου, συχνά με αναφορά σε πρότυπα ΕΛΟΤ EN. Περάστε την επιφάνεια με ένα κλειδί ή ένα καρφί. Πρέπει μόνο να χαρακωθεί, όχι να θρυμματιστεί. Με ελαφρά χτυπήματα με σφυράκι εντοπίζετε κούφια σημεία.

• η κονία έχει το συμφωνημένο ύψος, με βάση τη γραμμή του μέτρου, σε όλα τα δωμάτια,
• η περιμετρική ταινία υπάρχει σε όλο το περίγραμμα και η κονία δεν ακουμπά πουθενά σε τοίχο ή σωλήνα,
• στα κατώφλια και στις μεγάλες επιφάνειες υπάρχουν οι συμφωνημένοι αρμοί,
• κάτω από τον πήχη δεν φαίνονται μεγάλα κενά ή καμπούρες,
• η επιφάνεια δεν θρυμματίζεται, δεν σκονίζει και δεν ακούγεται κούφια στο χτύπημα,
• δεν υπάρχουν μεγάλες ρωγμές, οι τριχοειδείς είναι λίγες και μόνο επιφανειακές,
• οι κλίσεις στο μπάνιο οδηγούν στο σιφώνι και το νερό δεν λιμνάζει,
• έχετε γραπτώς τον τύπο της κονίας, την ημερομηνία διάστρωσης και τον προτεινόμενο χρόνο στεγνώματος,
• με ενδοδαπέδια θέρμανση έχουν συμφωνηθεί η ημερομηνία και η διαδικασία της πρώτης θέρμανσης,
• πριν από το τελικό δάπεδο έχει καταγραφεί μέτρηση υπολειπόμενης υγρασίας.