Σκυροδέτηση πλάκας θεμελίωσης πάχους 150 mm

Το πάχος της πλάκας δεν είναι θέμα προτίμησης. Το καθορίζουν το φορτίο, η αντοχή του εδάφους και, σε κατοικίες, ο πολιτικός μηχανικός στη στατική μελέτη. Στον τιμοκατάλογο υπάρχουν τρία συνηθισμένα πάχη. Διαφέρουν κυρίως στο τι μπορεί να σηκώσει η πλάκα και στο πόσο μπετόν χρειάζεται.

Πλάκα πάχους 100 mm

Ταιριάζει σε ελαφριές κατασκευές και επιφάνειες χωρίς μεγάλα σημειακά φορτία: δάπεδο για μικρή αποθήκη κήπου, στέγαστρο για ξύλα, πέργκολα ή βεράντα όπου απλώς περπατάτε. Συχνά χρησιμοποιείται και ως «μπετό καθαριότητας», δηλαδή ως υπόβαση για επόμενες στρώσεις. Για κάθε τετραγωνικό μέτρο χρειάζεται συνήθως περίπου 0,1 m³ σκυροδέματος.

Πλάκα πάχους 150 mm

Είναι το πιο διαδεδομένο πάχος. Επιλέγεται για γκαράζ ιδιωτικού αυτοκινήτου, εργαστήρια, μεγαλύτερες κατασκευές κήπου, μικρά ξύλινα σπίτια και δάπεδα όπου θα μπουν βαριά αντικείμενα. Με σωστό πλέγμα και καλά συμπυκνωμένο υπόστρωμα σηκώνει χωρίς πρόβλημα τα συνήθη φορτία. Η κατανάλωση είναι περίπου 0,15 m³ ανά m².

Πλάκα πάχους 200 mm

Χρησιμοποιείται σε μονοκατοικίες που πατούν σε πλάκα (κοιτόστρωση), κάτω από τοίχους από τούβλο ή τσιμεντόλιθο, σε πιο αδύναμα εδάφη και κάτω από βαριά μηχανήματα. Συχνά έχει δύο στρώσεις οπλισμού και ενισχυμένα άκρα κάτω από τους φέροντες τοίχους. Η κατανάλωση είναι περίπου 0,2 m³ ανά m². Σε σπίτι, το πάχος, την κατηγορία σκυροδέματος και τον οπλισμό τα ορίζει πάντα η στατική μελέτη.

Ένα συνεργείο που φτάνει σε απροετοίμαστο σκάμμα είτε περιμένει είτε ρίχνει μπετόν σε λάθος υπόστρωμα. Κανένα από τα δύο δεν είναι καλό. Πριν από τη σκυροδέτηση πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί τα παρακάτω.

Υπόστρωμα και συμπύκνωση

Από την επιφάνεια αφαιρούνται το φυτικό χώμα, οι ρίζες και το μαλακό έδαφος, μέχρι να φτάσετε σε σταθερό, αδιατάρακτο έδαφος. Μετά απλώνεται στρώση από αμμοχάλικο, συνήθως το γνωστό υλικό 3Α ή χοντρότερο θραυστό, πάχους περίπου 150 έως 300 mm ανάλογα με το έδαφος. Η συμπύκνωση γίνεται με δονητική πλάκα σε στρώσεις, όχι όλο το πάχος μαζί. Σε αργιλώδες έδαφος ή σε μπάζα αξίζει να μπει γεωύφασμα κάτω από το αμμοχάλικο, ώστε να μη βουλιάζει μέσα στο χώμα.

Γιατί δίνεται τόση έμφαση στη συμπύκνωση; Το μπετόν είναι ανθεκτικό μόνο όταν πατά σε υπόστρωμα που δεν κινείται. Αν το αμμοχάλικο κάτσει με τον καιρό, η πλάκα χάνει τη στήριξή της και ραγίζει. Αυτές οι ρωγμές φαίνονται μήνες αργότερα, όταν πάνω στην πλάκα υπάρχουν ήδη πλακάκια ή τοίχοι.

Καλούπι και στάθμη

Τα άκρα της πλάκας διαμορφώνονται με καλούπι από μαδέρια, καδρόνια ή μεταλλικά συστήματα. Σε πλάκες με θερμομόνωση χρησιμοποιείται μερικές φορές χαμένο καλούπι από εξηλασμένη πολυστερίνη (XPS). Το καλούπι πρέπει να στερεωθεί γερά, γιατί το νωπό μπετόν το σπρώχνει προς τα έξω. Η πάνω ακμή ρυθμίζεται με χωροβάτη ή λέιζερ στο ακριβές ύψος. Σε πλάκα 150 mm σημαδεύονται συνήθως και μερικά βοηθητικά σημεία στάθμης στη μέση της επιφάνειας.

Οπλισμός

Τις περισσότερες φορές χρησιμοποιείται ηλεκτροσυγκολλημένο δομικό πλέγμα. Το σημαντικό είναι να μην ακουμπά στο αμμοχάλικο. Τοποθετείται πάνω σε πλαστικές ή τσιμεντένιες αποστατήρες («καβαλέτα» ή «ποντίκια»), ώστε το μπετόν να το τυλίξει από όλες τις πλευρές. Η επικάλυψη είναι συνήθως 30 έως 50 mm, όπως ορίζει η μελέτη. Τα φύλλα του πλέγματος υπερκαλύπτονται τουλάχιστον κατά ένα «μάτι», σε κατοικίες όπως δείχνει το σχέδιο οπλισμού. Σε πλάκα 200 mm με δύο στρώσεις, το επάνω πλέγμα στηρίζεται πάνω από το κάτω σε σιδερένιες «καρέκλες».

Διελεύσεις, γείωση και μονώσεις

Ό,τι πρόκειται να περάσει μέσα από την πλάκα πρέπει να τοποθετηθεί από πριν: αποχέτευση, παροχή νερού, σωλήνες για ρεύμα και ίντερνετ, ίσως και αναμονές για αντλία θερμότητας. Ο υδραυλικός και ο ηλεκτρολόγος πρέπει να έχουν τελειώσει πριν από τη σκυροδέτηση. Ο ηλεκτρολόγος τοποθετεί επίσης τη θεμελιακή γείωση, συνήθως γαλβανισμένη ταινία, που αποτελεί μέρος της γείωσης του κτιρίου. Αυτή η δουλειά γίνεται μόνο από αδειούχο ηλεκτρολόγο.

Σε κατοικίες πρέπει να ξέρετε από πριν πού θα μπουν η στεγάνωση και η θερμομόνωση. Άλλοτε πάνε κάτω από την πλάκα, άλλοτε από πάνω. Κάτω από την πλάκα στρώνεται συνήθως νάιλον (φύλλο πολυαιθυλενίου), που εμποδίζει το τσιμεντόνερο να χαθεί μέσα στο αμμοχάλικο και μειώνει την υγρασία από το έδαφος.

Πρόσβαση για μπετονιέρα και αντλία

Η μπετονιέρα είναι βαρύ όχημα και θέλει σταθερό δρόμο πρόσβασης. Αν δεν μπορεί να φτάσει με την όπισθεν ως το καλούπι, χρειάζεται αντλία σκυροδέματος. Συνεννοηθείτε από πριν πού θα σταθεί η αντλία, αν την εμποδίζουν καλώδια ή δέντρα και αν πρέπει να ενημερώσετε τους γείτονες ότι ο δρόμος θα κλείσει για λίγες ώρες.

Όταν όλα είναι έτοιμα, η δουλειά προχωρά γρήγορα και με σαφή σειρά. Σε πλάκα 150 mm μερικών δεκάδων τετραγωνικών μέτρων, η σκυροδέτηση χωράει συνήθως σε ένα πρωινό.

1. Έλεγχος πριν από την έναρξη: το συνεργείο ελέγχει τη στάθμη του καλουπιού, τον οπλισμό πάνω στους αποστατήρες και τις διελεύσεις. Σε κατοικίες ο οπλισμός ελέγχεται συνήθως και από τον μηχανικό του έργου.
2. Διαβροχή: σε ζεστό καιρό το υπόστρωμα και το καλούπι βρέχονται ελαφρά, για να μην τραβήξουν νερό από το νωπό μπετόν.
3. Διάστρωση: το μπετόν απλώνεται ομοιόμορφα ξεκινώντας από μια γωνία, όχι σε έναν σωρό που μετά τραβιέται με την τσουγκράνα σε μεγάλη απόσταση.
4. Δόνηση: με δονητή (βελόνα) ή δονητικό πήχη βγαίνει ο αέρας από το μπετόν. Έτσι γεμίζουν τα σημεία γύρω από τον οπλισμό και δίπλα στο καλούπι.
5. Πήχυασμα: ο πήχης ή ο δονητικός πήχης σύρεται πάνω στο καλούπι και στα σημεία στάθμης, μέχρι η επιφάνεια να γίνει επίπεδη.
6. Φινίρισμα: ανάλογα με τη χρήση, η επιφάνεια μένει τραχιά, λειαίνεται με το χέρι με μάλα ή, αφού τραβήξει, λειαίνεται μηχανικά με περιστροφικό λειαντήρα («ελικόπτερο»).
7. Συντήρηση: μόλις το επιτρέψει η επιφάνεια, η πλάκα σκεπάζεται με νάιλον ή αρχίζει το κατάβρεγμα.

Για τη μηχανική λείανση περιμένετε μέχρι το μπετόν να έχει πήξει τόσο ώστε, αν πατήσετε, να βουλιάζει μόνο λίγα χιλιοστά. Το καλοκαίρι αυτό γίνεται σε λίγες ώρες, την άνοιξη και το φθινόπωρο πολύ αργότερα. Γι' αυτό το συνεργείο μένει μερικές φορές ως το βράδυ.

Κατηγορία σκυροδέματος

Σε μικρές πλάκες για κατασκευές κήπου χρησιμοποιείται συνήθως C16/20 ή C20/25. Για γκαράζ και κατοικίες τα συνηθισμένα είναι C20/25 έως C25/30. Αν η πλάκα θα είναι εκτεθειμένη έξω, σε παγετό, σε αλάτι ή σε θαλασσινό περιβάλλον, όπως συμβαίνει σε πολλά παραθαλάσσια σπίτια, το σκυρόδεμα πρέπει να έχει και την κατάλληλη κατηγορία έκθεσης κατά ΕΛΟΤ EN 206. Την κατηγορία τη δίνει η μελέτη. Αν δεν έχετε μελέτη, η μονάδα έτοιμου σκυροδέματος θα σας συμβουλέψει, αρκεί να της πείτε για ποια χρήση προορίζεται η πλάκα.

Κάθιση (εργασιμότητα)

Για πλάκες παραγγέλνεται συνήθως σκυρόδεμα κάθισης S3 ή S4, που απλώνεται και δονείται εύκολα. Στο εργοτάξιο δεν προσθέτουμε νερό. Το πιο αραιό μπετόν δουλεύεται πιο εύκολα, έχει όμως μικρότερη αντοχή και συρρικνώνεται περισσότερο. Αν χρειάζεστε πιο ρευστό μίγμα, για παράδειγμα λόγω αντλίας, το παραγγέλνετε με πρόσμικτο απευθείας από τη μονάδα.

Οπλισμός: ένα πλέγμα, δύο πλέγματα ή ίνες

Ένα πλέγμα στο κάτω τρίτο έως τη μέση του πάχους αρκεί στις περισσότερες πλάκες 100 και 150 mm. Δύο πλέγματα, πάνω και κάτω, μπαίνουν σε παχύτερες και πιο φορτισμένες πλάκες, τυπικά στα 200 mm κάτω από σπίτι. Το ινοπλισμένο σκυρόδεμα με χαλύβδινες ή πολυπροπυλενικές ίνες περιορίζει τις μικρές ρωγμές συρρίκνωσης και σε ορισμένα βιομηχανικά δάπεδα αντικαθιστά το πλέγμα. Σε πλάκα θεμελίωσης σπιτιού όμως, αυτό το αποφασίζει μόνο ο στατικός.

Επιφάνεια ανάλογα με το τι θα μπει από πάνω

Αν πάνω στην πλάκα θα χτιστούν τοίχοι και θα πέσει μπετοκονία, αρκεί επίπεδη, τραχιά επιφάνεια που δένει καλά με τις επόμενες στρώσεις. Αν η πλάκα θα είναι κατευθείαν το δάπεδο του γκαράζ ή του εργαστηρίου, αξίζει η μηχανική λείανση, ίσως και με επιπασμό σκληρυντικού που αυξάνει την αντοχή στην τριβή. Σε εξωτερική βεράντα η επιφάνεια συχνά «σκουπίζεται» ελαφρά, ώστε να μη γλιστρά όταν βρέχεται.

Αν και η εργασία τιμολογείται ανά τετραγωνικό μέτρο, δύο πλάκες με την ίδια επιφάνεια μπορεί να διαφέρουν πολύ σε δυσκολία. Τη δουλειά διευκολύνουν:

• καλή πρόσβαση, ώστε η μπετονιέρα να φτάνει ως το καλούπι,
• απλό ορθογώνιο σχήμα χωρίς εσοχές και προεξοχές,
• έτοιμη και ελεγμένη προετοιμασία: υπόστρωμα, καλούπι, οπλισμός και διελεύσεις,
• ήπιος καιρός, χωρίς παγετό, καύσωνα και βροχή.

Τη δουλειά δυσκολεύουν:

• η ανάγκη για αντλία, για παράδειγμα σε αυλή πίσω από το σπίτι ή σε επικλινές οικόπεδο,
• σύνθετο σχήμα, ενισχυμένα άκρα και πολλές διελεύσεις, γύρω από τις οποίες η δόνηση γίνεται με προσοχή και με το χέρι,
• μικρή ποσότητα μπετόν, όπου η μπετονιέρα δεν έρχεται γεμάτη και η μονάδα χρεώνει επιπλέον,
• απαιτητικό φινίρισμα, κυρίως η μηχανική λείανση, για την οποία το συνεργείο πρέπει να περιμένει,
• δουλειά σε κρύο ή σε καύσωνα, όπου χρειάζεται σκυρόδεμα με πρόσμικτα, κάλυψη και μεγαλύτερη συντήρηση.

Το μεγαλύτερο πάχος αυξάνει την κατανάλωση σκυροδέματος και εν μέρει και τη δουλειά της δόνησης. Σε πλάκα 200 mm με δύο πλέγματα, ο έλεγχος και η διάστρωση κρατούν επίσης περισσότερο. Στις προσφορές, το αμμοχάλικο, το καλούπι και ο οπλισμός αναφέρονται συχνά ως ξεχωριστές εργασίες. Όταν συγκρίνετε προσφορές, ελέγξτε τι ακριβώς περιλαμβάνει η καθεμία.

Η προετοιμασία, δηλαδή εκσκαφή, αμμοχάλικο, συμπύκνωση, καλούπι και οπλισμός, κρατά συνήθως μερικές μέρες σε πλάκα για γκαράζ ή μικρό σπίτι. Η ίδια η σκυροδέτηση παίρνει συνήθως από μισή έως μία μέρα, μαζί με το φινίρισμα.

Το μπετόν σκληραίνει σταδιακά. Μετά από μία έως δύο μέρες μπορείτε να περπατήσετε προσεκτικά πάνω στην πλάκα. Το καλούπι αφαιρείται συνήθως μετά από δύο με τρεις μέρες. Το χτίσιμο ξεκινά συνήθως περίπου μετά από μία εβδομάδα, με κρύο καιρό αργότερα. Την αντοχή σχεδιασμού το σκυρόδεμα τη φτάνει κατά κανόνα στις 28 ημέρες. Γι' αυτό το πλήρες φορτίο, όπως ένα αυτοκίνητο στο γκαράζ, καλό είναι να περιμένει τουλάχιστον τόσο.

Η συντήρηση συχνά υποτιμάται, ενώ αυτή κρίνει την ποιότητα της επιφάνειας. Το μπετόν χρειάζεται νερό για να σκληρύνει. Όταν ο ήλιος και ο αέρας το εξατμίζουν πολύ γρήγορα, η επιφάνεια ραγίζει και αργότερα σκονίζει. Με το ελληνικό καλοκαίρι και τα μελτέμια αυτό γίνεται εύκολα. Κρατήστε την πλάκα υγρή τουλάχιστον τις πρώτες επτά μέρες: σκεπασμένη με νάιλον, με γεωύφασμα που το βρέχετε ή με υγρό συντήρησης σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Το καλοκαίρι μη βρέχετε με κρύο νερό μέσα στο λιοπύρι, αλλά νωρίς το πρωί και το βράδυ.

Σε θερμοκρασίες κάτω από περίπου +5 °C, κάτι που συμβαίνει τον χειμώνα σε ορεινές και βόρειες περιοχές, σκυροδετούμε μόνο με μέτρα: σκυρόδεμα με πρόσμικτο, μονωτική κάλυψη και ποτέ πάνω σε παγωμένο υπόστρωμα. Σε καύσωνα πάνω από περίπου +30 °C είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε πολύ νωρίς το πρωί.

Τα περισσότερα λάθη δεν φαίνονται αμέσως. Την ημέρα της σκυροδέτησης η πλάκα δείχνει μια χαρά και το πρόβλημα βγαίνει σε έναν χρόνο.

• Ασυμπύκνωτο αμμοχάλικο: η πλάκα κάθεται ανομοιόμορφα, ανοίγουν ρωγμές σε όλο το πάχος και σπάνε τα πλακάκια από πάνω.
• Πλέγμα πάνω στο αμμοχάλικο: ο οπλισμός δεν είναι μέσα στο μπετόν αλλά κάτω από αυτό. Δεν δουλεύει και με τον καιρό σκουριάζει. Η πλάκα συμπεριφέρεται σαν άοπλη.
• Νερό στο μπετόν στο εργοτάξιο: μικρότερη αντοχή, μεγαλύτερη συρρίκνωση, περισσότερες ρωγμές και επιφάνεια που σκονίζει.
• Ανεπαρκής δόνηση: φωλιές από χαλίκι στα άκρα και κάτω από τον οπλισμό, από όπου αργότερα ανεβαίνει υγρασία.
• Ξεχασμένη διέλευση: εκ των υστέρων καροτάρισμα ή σκάψιμο, που κόβει τον οπλισμό και τη στεγάνωση.
• Ανώμαλη επιφάνεια: στο χτίσιμο με ακριβείας τσιμεντόλιθους πρέπει να διορθωθεί η πρώτη σειρά, στο δάπεδο χρειάζεται παχύτερη μπετοκονία.
• Καμία συντήρηση: δίκτυο από λεπτές ρωγμές στην επιφάνεια, που εμφανίζονται ήδη τις πρώτες μέρες.
• Έλλειψη αρμών σε μεγάλες εξωτερικές επιφάνειες: σε βεράντες και αυλές το μπετόν ραγίζει μόνο του όπου θέλει. Γι' αυτό οι αρμοί συρρίκνωσης κόβονται συνήθως μέσα σε μία έως δύο μέρες από τη σκυροδέτηση.

Την πλάκα θεμελίωσης ενός σπιτιού αφήστε τη σε επαγγελματίες, γιατί είναι φέρον στοιχείο που βγαίνει από στατικό υπολογισμό. Μια μικρή πλάκα 100 έως 150 mm για αποθήκη κήπου, στέγαστρο ή θέση για κάδους μπορείτε όμως να τη φτιάξετε και μόνοι σας, αν έχετε βοηθό και παραγγείλετε έτοιμο σκυρόδεμα. Το ανακάτεμα μεγάλης ποσότητας με το χέρι είναι εξαντλητικό και το μίγμα βγαίνει ανομοιόμορφο.

1. Χαράξτε την επιφάνεια με σπάγκο και πασσαλάκια και ελέγξτε τις διαγώνιους με μέτρο.
2. Αφαιρέστε το φυτικό χώμα σε βάθος περίπου όσο το πάχος της πλάκας συν το αμμοχάλικο.
3. Απλώστε το αμμοχάλικο και συμπυκνώστε το σε στρώσεις με νοικιασμένη δονητική πλάκα.
4. Στήστε καλούπι από μαδέρια, στερεώστε το με πασσάλους και αλφαδιάστε το με αλφάδι ή λέιζερ στο ακριβές ύψος.
5. Στρώστε νάιλον και τοποθετήστε το πλέγμα πάνω σε αποστατήρες.
6. Υπολογίστε τον όγκο: εμβαδόν επί πάχος, και προσθέστε περίπου 5 έως 10 % περιθώριο.
7. Παραγγείλτε σκυρόδεμα κατάλληλης κατηγορίας και κανονίστε την πρόσβαση της μπετονιέρας.
8. Απλώστε το μπετόν, τρυπήστε το με ράβδο ή δονήστε το και τραβήξτε το με πήχη πάνω στο καλούπι.
9. Λειάνετε την επιφάνεια με μάλα ή τραχύνετέ τη με σκούπα.
10. Σκεπάστε την πλάκα με νάιλον και κρατήστε τη υγρή τουλάχιστον μία εβδομάδα.

Όταν δουλεύετε με νωπό μπετόν, φοράτε γάντια, λαστιχένιες μπότες και προστατευτικά γυαλιά. Το τσιμεντόνερο είναι αλκαλικό και με παρατεταμένη επαφή καίει το δέρμα.

Ελέγξτε την πλάκα μία ή δύο μέρες μετά τη σκυροδέτηση και ξανά πριν πατήσουν πάνω της οι χτίστες ή ο πλακάς. Φυλάξτε τα έγγραφα, θα σας χρειαστούν σε μελλοντικές εργασίες ή σε τυχόν παράπονο προς τον εργολάβο.

• οι διαστάσεις και οι διαγώνιοι αντιστοιχούν στα σχέδια,
• το ύψος της πάνω ακμής ταιριάζει με το σημείο αναφοράς,
• η επιπεδότητα έχει ελεγχθεί με πήχη δύο μέτρων, χωρίς μεγάλα βαθουλώματα,
• όλες οι διελεύσεις είναι στη θέση τους και δεν έχουν γεμίσει ή μετακινηθεί,
• η θεμελιακή γείωση βγαίνει εκεί όπου τη χρειάζεται ο ηλεκτρολόγος,
• τα άκρα μετά το ξεκαλούπωμα δεν έχουν φωλιές ή σπασμένες ακμές,
• η επιφάνεια δεν έχει ρωγμές που πιάνει το νύχι,
• έχουν παραδοθεί τα δελτία αποστολής της μονάδας με κατηγορία και ποσότητα σκυροδέματος,
• υπάρχουν φωτογραφίες του οπλισμού και των διελεύσεων πριν από τη σκυροδέτηση,
• η συντήρηση του μπετόν έχει συμφωνηθεί και τηρείται.