Μηχανική αυτοεπιπεδούμενη κονία ανυδρίτη

Η κονία ανυδρίτη, που λέγεται και γυψούχα ή κονία θειικού ασβεστίου, έχει ως συνδετικό τον θειικό ασβέστιο αντί για τσιμέντο. Στη σήμανση κατά ΕΛΟΤ EN 13813 την αναγνωρίζετε από τη συντομογραφία CA, που ακολουθείται από την αντοχή σε θλίψη και σε κάμψη, για παράδειγμα CA-C20-F4 ή CA-C25-F5. Σε κατοικίες χρησιμοποιούνται συνήθως αυτές οι κατηγορίες.

Στην Ελλάδα το συνηθισμένο υπόστρωμα είναι ακόμα η μπετοκονία με τσιμέντο. Ο ανυδρίτης κερδίζει έδαφος κυρίως εκεί όπου μπαίνει ενδοδαπέδια θέρμανση, συχνά σε συνδυασμό με αντλία θερμότητας. Το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι η ρευστότητα: το μείγμα τυλίγει τους σωλήνες χωρίς κενά αέρα, οπότε η θερμότητα περνά στον χώρο γρήγορα και ομοιόμορφα. Συρρικνώνεται λίγο καθώς σκληραίνει, άρα αντέχει μεγαλύτερες επιφάνειες χωρίς αρμούς διαστολής από την τσιμεντοκονία. Η επιφάνεια βγαίνει πολύ επίπεδη, κάτι που εκτιμά ιδιαίτερα όποιος στρώνει βινύλιο ή πλακάκια μεγάλου μεγέθους.

Έχει όμως μια αδυναμία: δεν αντέχει τη μόνιμη υγρασία. Δεν κάνει για εξωτερικούς χώρους, για μπαλκόνια και βεράντες, για πιλοτή ή γκαράζ όπου μπαίνουν νερά, για υπόγειο με ανερχόμενη υγρασία ούτε για χώρους που πλένονται τακτικά με λάστιχο. Σε κανονικό μπάνιο μπορεί να μπει, αρκεί αργότερα να περαστεί αστάρι και στεγανωτική επάλειψη σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Τυπικές διαστρώσεις και πάχη

• Πλωτό δάπεδο πάνω σε μόνωση: η κονία πατά σε θερμομονωτικές ή ηχομονωτικές πλάκες, χωρισμένη με μεμβράνη. Συνήθως το πάχος ξεκινά περίπου από 35 mm. Το ακριβές ελάχιστο ορίζει ο κατασκευαστής ανάλογα με την κατηγορία της κονίας και πόσο συμπιέζεται η μόνωση.
• Με ενδοδαπέδια θέρμανση: πάνω από την άνω πλευρά των σωλήνων χρειάζεται συνήθως στρώση περίπου 30 έως 35 mm, άρα το συνολικό πάχος βγαίνει γύρω στα 45 έως 50 mm.
• Πάνω σε διαχωριστική στρώση: η κονία πατά σε πλάκα σκυροδέματος, χωρισμένη μόνο με μεμβράνη. Το πάχος μπορεί να είναι μικρότερο, περίπου από 30 mm.

Στρώσεις πάνω από περίπου 60 έως 80 mm σε ένα πέρασμα οι κατασκευαστές συνήθως δεν τις συνιστούν, γιατί στεγνώνουν εξαιρετικά αργά. Αν το υπόβαθρο έχει μεγάλες ανωμαλίες, είναι πιο λογικό να εξισωθούν πρώτα με μόνωση ή με ελαφροβαρές γέμισμα.

Η ίδια η ρίψη κρατά λίγες ώρες, το αποτέλεσμα όμως κρίνεται στην προετοιμασία. Στην πράξη συμβαίνει συχνά να έρθει το συνεργείο και να λείπουν κουφώματα ή να μην έχουν σφραγιστεί οι διελεύσεις. Τότε είτε περιμένουν όλοι, είτε ρίχνεται υλικό σε απροετοίμαστο χώρο, και αυτό πληρώνεται αργότερα.

• Κλειστό κέλυφος: τοποθετημένα παράθυρα και εξώπορτα, ώστε η φρέσκια κονία να μην έχει ρεύμα αέρα ούτε απευθείας ήλιο.
• Τελειωμένες υγρές εργασίες στους τοίχους: ο σοβάς γίνεται συνήθως πριν, για να μη στάζει κονίαμα στο έτοιμο δάπεδο και να μην ανεβαίνει η υγρασία στον χώρο.
• Δίκτυα στο δάπεδο: ηλεκτρολογικά, νερό, αποχέτευση και αεραγωγοί τοποθετημένα, στερεωμένα και καλυμμένα με μόνωση, χωρίς να προεξέχουν πάνω από την τελική στάθμη της κονίας. Ο ηλεκτρολόγος και ο υδραυλικός πρέπει να έχουν τελειώσει τη δουλειά τους.
• Μόνωση: πλάκες κολλητά η μία στην άλλη, χωρίς κενά, σταθερές, χωρίς να κουνιούνται.
• Περιμετρική ταινία διαστολής: αφρώδης ταινία με ποδιά από μεμβράνη σε όλη την περίμετρο των χώρων, γύρω από κολόνες, σκάλες και διελεύσεις. Το πάχος της είναι συνήθως περίπου 8 έως 10 mm.
• Μεμβράνη: πολυαιθυλένιο με επικαλύψεις περίπου 10 cm, ενώσεις κολλημένες με ταινία, άκρα ανεβασμένα στον τοίχο. Το ρευστό υλικό βρίσκει κάθε τρύπα.
• Ενδοδαπέδια θέρμανση: σωλήνες καλά στερεωμένοι, δοκιμή πίεσης ολοκληρωμένη και το σύστημα υπό πίεση κατά τη ρίψη, ώστε μια ζημιά να φανεί αμέσως.
• Πρόσβαση: χώρος για το φορτηγό με τον αναδευτήρα ή για το σιλό και την αντλία, νερό και ρεύμα όπως ζητά το συνεργείο, ελεύθερη διαδρομή για το λάστιχο.

Σε πολυκατοικία μιλήστε έγκαιρα με τον διαχειριστή και ενημερώστε τους γείτονες: το λάστιχο θα περάσει από το κλιμακοστάσιο ή από παράθυρο, το όχημα θα σταθεί μπροστά στην είσοδο και η αντλία ακούγεται. Ζητήστε προστασία των κοινόχρηστων χώρων και καθαρισμό μετά τη δουλειά.

Σημεία στάθμης

Ο τεχνίτης παίρνει τη στάθμη με λέιζερ και τοποθετεί σε όλη την επιφάνεια μικρά τρίποδα ή στόχους. Η μύτη τους δείχνει την τελική στάθμη της κονίας. Με ενδοδαπέδια θέρμανση ελέγχεται ταυτόχρονα αν πάνω από τους σωλήνες υπάρχει αρκετό πάχος σε κάθε σημείο.

Ανάμειξη και έλεγχος ρευστότητας

Το μείγμα έρχεται είτε έτοιμο από μονάδα σε βαρέλα, είτε ως ξηρό κονίαμα σε σιλό, από όπου η αντλία ανάμειξης το δοσομετρεί με νερό. Πριν τη ρίψη γίνεται δοκιμή εξάπλωσης: το μείγμα γεμίζει έναν δακτύλιο, ο δακτύλιος σηκώνεται και μετριέται η διάμετρος της «πίτας». Την τιμή τη δίνει ο κατασκευαστής. Πολύ αραιό μείγμα διαχωρίζεται, σχηματίζει αδύναμη στρώση στην επιφάνεια και η κονία μπορεί να χάσει αντοχή. Πολύ πηχτό δεν απλώνει σωστά.

Ρίψη και απαέρωση

Το λάστιχο ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο δωμάτιο και προχωρά προς την έξοδο. Το υλικό ρίχνεται σε λωρίδες μέχρι τη μύτη των τριπόδων. Αμέσως μετά ο τεχνίτης περνά την επιφάνεια με ειδική ράβδο σε δύο κάθετες μεταξύ τους κατευθύνσεις. Έτσι βγαίνει ο αέρας, ισιώνει η επιφάνεια και ενώνονται οι λωρίδες. Αν αυτό γίνει βιαστικά, μένουν κυματισμοί και από κάτω φυσαλίδες.

Αρμοί και κλείσιμο

Με ενδοδαπέδια θέρμανση γίνονται αρμοί διαστολής ανάμεσα σε ξεχωριστά κυκλώματα και συνήθως και στα κατωκάσια των θυρών, για παράδειγμα με ειδικό προφίλ. Τα ακριβή μεγέθη των πεδίων χωρίς αρμό τα ορίζει ο κατασκευαστής της κονίας και η μελέτη θέρμανσης. Μόλις τελειώσει η ρίψη, ο χώρος κλείνει και για αρκετές ώρες δεν μπαίνει κανείς.

Πολλοί ρωτούν γιατί να διαλέξουν ανυδρίτη, αφού η μπετοκονία αντέχει τα πάντα. Η απάντηση εξαρτάται από τον χώρο και από το τι θα μπει από πάνω.

• Επιπεδότητα: ο ανυδρίτης βγαίνει πολύ πιο ίσιος από μια μπετοκονία που τραβιέται με το χέρι. Για βινύλιο συχνά δεν χρειάζεται, ή χρειάζεται λιγότερη, αυτοεπιπεδούμενη εξομάλυνση σε όλη την επιφάνεια.
• Ενδοδαπέδια θέρμανση: τυλίγει τέλεια τους σωλήνες και μπορεί να είναι λεπτότερος, οπότε η θέρμανση αντιδρά πιο γρήγορα. Η λειτουργική θέρμανση ξεκινά συνήθως νωρίτερα από ό,τι με τσιμέντο.
• Συρρίκνωση και ρωγμές: ο ανυδρίτης συρρικνώνεται λιγότερο, τα πεδία ανάμεσα στους αρμούς μπορούν να είναι μεγαλύτερα.
• Υγρασία: η μπετοκονία αντέχει καλύτερα στο νερό. Για εξωτερικούς χώρους, γκαράζ, λεβητοστάσιο με κίνδυνο πλημμύρας ή υγρό υπόγειο ταιριάζει το τσιμέντο.
• Προετοιμασία για την επικάλυψη: ο ανυδρίτης θέλει σχεδόν πάντα τρίψιμο και κατάλληλο αστάρι. Τσιμεντοειδείς κόλλες και επαλείψεις δεν πρέπει να μπαίνουν απευθείας σε ανυδρίτη χωρίς αστάρι, γιατί μπορεί να αντιδράσουν χημικά με τα θειικά.
• Στέγνωμα: μια λεπτή στρώση ανυδρίτη στεγνώνει σχετικά γρήγορα, μια χοντρή όμως στεγνώνει αργά και δεν αντέχει κακό αερισμό.

Υπάρχουν και ρευστές τσιμεντοειδείς κονίες, που συνδυάζουν τη ρευστότητα με καλύτερη αντοχή στην υγρασία. Αν διστάζετε, ζητήστε από τον προμηθευτή να σας προτείνει και τις δύο λύσεις για τη συγκεκριμένη διάστρωση.

Αν το δάπεδο είναι μέρος ευρύτερης ενεργειακής αναβάθμισης, για παράδειγμα με αντλία θερμότητας και ενδοδαπέδια θέρμανση, αξίζει να δείτε αν καλύπτεται από τρέχον πρόγραμμα τύπου Εξοικονομώ. Οι όροι αλλάζουν από κύκλο σε κύκλο, οπότε ενημερωθείτε από την επίσημη πλατφόρμα του προγράμματος.

Η μηχανική ρίψη αποδίδει σε μεγαλύτερες επιφάνειες. Στο κόστος ανά τετραγωνικό επηρεάζουν κυρίως τα εξής:

• Μέγεθος επιφάνειας: φορτηγό, αντλία και συνεργείο μετακινούνται το ίδιο για μικρή και για μεγάλη δουλειά, άρα η μικρή επιφάνεια είναι αναλογικά πιο απαιτητική. Για ένα μόνο μπάνιο η μηχανική ρίψη συχνά δεν συμφέρει.
• Πάχος και διαφορές στάθμης: όσο πιο χοντρή η στρώση και όσο μεγαλύτερες οι ανωμαλίες του υποβάθρου, τόσο περισσότερο υλικό και τόσο πιο αργό στέγνωμα.
• Πρόσβαση: απόσταση από το όχημα, όροφος, μήκος λάστιχου, στενό κλιμακοστάσιο. Ψηλός όροφος σε πολυκατοικία σε στενό δρόμο του κέντρου, χωρίς δυνατότητα στάθμευσης μπροστά στην είσοδο, δυσκολεύει τη δουλειά.
• Πολυπλοκότητα κάτοψης: πολλά μικρά δωμάτια, εσοχές, σκάλες ή κολόνες σημαίνουν περισσότερες ταινίες διαστολής και περισσότερη δουλειά με το χέρι.
• Ενδοδαπέδια θέρμανση: απαιτεί έλεγχο του πάχους πάνω από τους σωλήνες και αρμούς ανάμεσα στα κυκλώματα.
• Κατάσταση προετοιμασίας: αν το συνεργείο πρέπει να κολλήσει μεμβράνη, να διορθώσει μόνωση ή να περιμένει άλλα συνεργεία, η δουλειά παρατείνεται.
• Καιρός και θερμοκρασία: κάτω από περίπου +5 °C δεν γίνεται ρίψη. Το ελληνικό καλοκαίρι είναι συχνά το μεγαλύτερο πρόβλημα: σε καύσωνα ο χώρος πρέπει να προστατεύεται από ήλιο και ρεύματα, και η ρίψη ίσως χρειαστεί να γίνει νωρίς το πρωί.

Πότε πατιέται και πότε φορτίζεται

Πάνω στην κονία μπορείτε συνήθως να περπατήσετε προσεκτικά μετά από περίπου 24 έως 48 ώρες. Ελαφρύ φορτίο αντέχει μετά από λίγες ημέρες, πλήρες φορτίο κατά τον κατασκευαστή συνήθως μετά από δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Βαριές σκαλωσιές, παλέτες με πλακάκια ή αποθήκη υλικών δεν έχουν θέση πάνω σε φρέσκο δάπεδο.

Αερισμός

Τις πρώτες μία έως δύο ημέρες κρατήστε τα παράθυρα κλειστά. Η κονία χρειάζεται υγρασία για να σκληρύνει και το ρεύμα αέρα μπορεί να προκαλέσει ρωγμές. Μετά χρειάζεται το αντίθετο: έντονος αερισμός, ιδανικά με άνοιγμα όλων των παραθύρων για λίγα λεπτά, αρκετές φορές την ημέρα. Ο ανυδρίτης δεν στεγνώνει σε κλειστό, υγρό χώρο. Βοηθά και ένας αφυγραντήρας, αν το επιτρέπει ο κατασκευαστής.

Τρίψιμο

Μετά τη σκλήρυνση σχηματίζεται στην επιφάνεια μια λεπτή, μαλακότερη στρώση. Περίπου μετά από λίγες ημέρες έως μία εβδομάδα αφαιρείται με τριβείο δαπέδου και η σκόνη απορροφάται με ηλεκτρική σκούπα. Το τρίψιμο ανοίγει τους πόρους, η κονία στεγνώνει πιο γρήγορα και η επικάλυψη κολλά καλύτερα. Χωρίς αυτό υπάρχει κίνδυνος να ξεκολλήσει η κόλλα μαζί με την επιφανειακή στρώση.

Πόσο κρατά το στέγνωμα

Ως πρόχειρος κανόνας αναφέρεται περίπου μία εβδομάδα για κάθε εκατοστό πάχους, μέχρι πάχος γύρω στα 4 cm. Σε χοντρότερες στρώσεις το στέγνωμα επιβραδύνεται πολύ. Εξαρτάται από θερμοκρασία, υγρασία του αέρα και αερισμό, γι' αυτό ο χρόνος δεν αντικαθιστά ποτέ τη μέτρηση.

Εκκίνηση ενδοδαπέδιας θέρμανσης

Με ανυδρίτη η λειτουργική θέρμανση ξεκινά συνήθως περίπου μετά από επτά ημέρες. Ξεκινά με χαμηλή θερμοκρασία νερού, γύρω στους 20 έως 25 °C, που ανεβαίνει σταδιακά μέχρι το μέγιστο που ορίζει ο κατασκευαστής, κρατιέται εκεί για λίγο και μετά κατεβαίνει πάλι σταδιακά. Καταγράψτε την πορεία σε πρωτόκολλο εκκίνησης θέρμανσης, θα το ζητήσει όποιος στρώσει το δάπεδο. Μην ανάψετε ποτέ τη θέρμανση στο φουλ αμέσως μετά τη ρίψη.

Μέτρηση υγρασίας πριν την επικάλυψη

Πριν μπει η τελική επικάλυψη μετριέται η υπολειπόμενη υγρασία, πιο αξιόπιστα με τη μέθοδο καρβιδίου (CM). Για τον ανυδρίτη αναφέρεται συνήθως όριο περίπου 0,5 % CM χωρίς θέρμανση και περίπου 0,3 % CM με ενδοδαπέδια θέρμανση. Για ξύλινο δάπεδο και ευαίσθητες επικαλύψεις ακολουθήστε τις οδηγίες του κατασκευαστή της επικάλυψης. Οι μετρήσεις γίνονται σε προσημειωμένα σημεία, για να μην τρυπηθεί σωλήνας.

Τι ακολουθεί

Μετά το στέγνωμα έρχεται αστάρι κατάλληλο για ανυδρίτη, ίσως αυτοεπιπεδούμενη εξομάλυνση, στο μπάνιο στεγανωτική επάλειψη και μετά ο πλακάς ή ο τεχνίτης δαπέδων. Η περιμετρική ταινία κόβεται μόνο αφού τελειώσει η επικάλυψη, όχι νωρίτερα, και μετά μπαίνει το σοβατεπί.

• Μεμβράνη με κενά: το υλικό τρέχει κάτω από τη μόνωση, οι πλάκες σηκώνονται και η κονία έχει σε σημεία μικρότερο πάχος. Αργότερα αυτό φαίνεται ως ρωγμές ή «κούφιος» ήχος.
• Χωρίς περιμετρική ταινία: η κονία ακουμπά στον τοίχο, ανοίγουν ρωγμές και ο ήχος από τα βήματα περνά στον φέροντα οργανισμό. Σε πολυκατοικία παραπονιούνται οι γείτονες από κάτω.
• Αστερέωτοι σωλήνες θέρμανσης: στο ρευστό υλικό ανεβαίνουν προς τα πάνω, σε κάποια σημεία μένει μόνο λεπτή στρώση που ραγίζει.
• Ρεύμα αέρα ή ήλιος αμέσως μετά τη ρίψη: η επιφάνεια στεγνώνει πολύ γρήγορα και γεμίζει τριχοειδείς ρωγμές σαν δίχτυ.
• Κακός αερισμός τις επόμενες εβδομάδες: η κονία μένει υγρή, η επικάλυψη καθυστερεί και μπορεί να εμφανιστεί μούχλα κάτω από αυτήν.
• Επικάλυψη σε υγρό υπόστρωμα: το ξύλινο δάπεδο φουσκώνει, το βινύλιο ξεκολλά, στα πλακάκια χειροτερεύει η πρόσφυση της κόλλας.
• Παράλειψη τριψίματος και ασταριού: η κόλλα αποκολλάται μαζί με την επιφανειακή στρώση, με τσιμεντοειδείς κόλλες υπάρχει κίνδυνος χημικής φθοράς στη διεπιφάνεια.
• Αρμοί στις πόρτες που δεν συνεχίζονται στην επικάλυψη: αν τα πλακάκια περνούν πάνω από τον αρμό διαστολής χωρίς διακοπή, ραγίζουν ακριβώς πάνω του.

Τη μηχανική ρίψη αφήστε τη στο συνεργείο με την αντλία, χωρίς εξοπλισμό και εμπειρία δεν γίνεται. Στην προετοιμασία και στη φροντίδα μετά όμως μπορείτε να κάνετε πολλά μόνοι σας και να βοηθήσετε την ποιότητα. Πριν ξεκινήσετε, ζητήστε από τον προμηθευτή τις απαιτήσεις του για υπόβαθρο, ταινίες και μεμβράνη.

1. Καθαρίζετε το υπόβαθρο από υπολείμματα κονιάματος, πέτρες και σκόνη.
2. Ελέγχετε ότι όλα τα δίκτυα είναι στερεωμένα και καλυμμένα με μόνωση.
3. Τοποθετείτε τις πλάκες μόνωσης κολλητά και εξισώνετε τις ανωμαλίες από κάτω.
4. Κολλάτε την περιμετρική ταινία διαστολής σε όλη την περίμετρο, γύρω από κάσες, κολόνες και διελεύσεις.
5. Απλώνετε τη μεμβράνη πολυαιθυλενίου με επικαλύψεις και κολλάτε προσεκτικά τις ενώσεις με ταινία.
6. Ανεβάζετε τη μεμβράνη στον τοίχο πάνω από την τελική στάθμη και την κολλάτε με την ποδιά της ταινίας.
7. Σφραγίζετε με ταινία τις διελεύσεις σωλήνων και τις γωνίες, για να μην τρέξει υλικό από κάτω.
8. Κρατάτε τα παράθυρα κλειστά τις πρώτες μία έως δύο ημέρες και δεν μπαίνετε στους χώρους.
9. Αερίζετε μετά έντονα αρκετές φορές την ημέρα και το καλοκαίρι προστατεύετε τα τζάμια από τον απευθείας ήλιο.
10. Φροντίζετε να γίνει το τρίψιμο και η απορρόφηση σκόνης σύμφωνα με τις οδηγίες του προμηθευτή.
11. Ξεκινάτε την ενδοδαπέδια θέρμανση κατά το πρωτόκολλο και καταγράφετε τις θερμοκρασίες.
12. Παραγγέλνετε μέτρηση υπολειπόμενης υγρασίας πριν μπει η επικάλυψη.

Κατά την παραλαβή περπατήστε όλη την επιφάνεια, ιδανικά με αλφαδολάστιχο ή πήχη και, αν γίνεται, με λέιζερ. Μικρές ανωμαλίες διορθώνονται αργότερα με εξομάλυνση, λάθη στο πάχος ή ρωγμές όμως πρέπει να συζητηθούν αμέσως με τον προμηθευτή.

• επιπεδότητα ελεγμένη με πήχη δύο μέτρων σύμφωνα με τις απαιτήσεις της επικάλυψης που θα μπει,
• στάθμη που αντιστοιχεί στη συμφωνημένη τελική στάθμη και ταιριάζει με κατωκάσια και σκάλα,
• πάχος πάνω από τους σωλήνες ενδοδαπέδιας θέρμανσης ελεγμένο και καταγεγραμμένο,
• επιφάνεια χωρίς ρωγμές, κούφια σημεία και έντονους κυματισμούς,
• περιμετρική ταινία διαστολής άθικτη σε όλη την περίμετρο,
• αρμοί διαστολής ανάμεσα στα κυκλώματα θέρμανσης και στις πόρτες στα συμφωνημένα σημεία,
• πίεση στην ενδοδαπέδια θέρμανση μετά τη ρίψη χωρίς πτώση,
• δελτίο αποστολής με την κατηγορία της κονίας και γραπτές οδηγίες για αερισμό και εκκίνηση θέρμανσης,
• συμφωνημένη ημερομηνία τριψίματος και σημαδεμένα σημεία για τη μέτρηση υγρασίας.