Τοποθέτηση κεραμικής πλάκας με δοκούς και πληρωτικά

Μέρος της κατασκευής έρχεται έτοιμο από το εργοστάσιο και το υπόλοιπο ολοκληρώνεται επί τόπου με σκυροδέτηση. Το αποτέλεσμα είναι μια ενιαία πλάκα από οπλισμένο σκυρόδεμα με κεραμική κάτω επιφάνεια.

Τα βασικά μέρη του συστήματος

• Προκατασκευασμένες δοκοί: στο κάτω μέρος έχουν κεραμικό κέλυφος, μέσα στο οποίο είναι εγκιβωτισμένο ένα χωροδικτύωμα οπλισμού. Ο οπλισμός προεξέχει από πάνω και μετά τη σκυροδέτηση δένει τη δοκό με την πλάκα. Κόβονται σε μήκη ανάλογα με το άνοιγμα του χώρου.
• Πληρωτικά στοιχεία: κούφια κεραμικά τεμάχια που μπαίνουν ανάμεσα στις δοκούς. Υπάρχουν σε διάφορα ύψη. Το ύψος το επιλέγει ο στατικός ανάλογα με το άνοιγμα και το φορτίο.
• Στρώση σκυροδέματος από πάνω: συνήθως πάχους περίπου 4 έως 6 cm, με δομικό πλέγμα μέσα της. Το σκυρόδεμα γεμίζει και το κενό πάνω από τις δοκούς ανάμεσα στα πληρωτικά και σχηματίζει τις νευρώσεις.
• Περιμετρικό σενάζ: οπλισμένη ζώνη σκυροδέματος γύρω γύρω, πάνω στους φέροντες τοίχους. Δένει την πλάκα με την τοιχοποιία και κάνει το κτίσμα πιο άκαμπτο, κάτι που μετράει πολύ σε σεισμό.
• Προσωρινά υποστυλώματα: ρυθμιζόμενοι μεταλλικοί ορθοστάτες με καδρόνια ή μαδέρια από πάνω, που κρατούν την πλάκα μέχρι να πάρει αντοχή το σκυρόδεμα.

Γιατί κεραμικό

Η κάτω επιφάνεια είναι από το ίδιο υλικό με τα τούβλα, οπότε ο σοβάς πιάνει στην οροφή όπως και στους τοίχους. Η πλάκα είναι ελαφρύτερη από μια συμπαγή πλάκα σκυροδέματος ίδιου πάχους, πράγμα που διευκολύνει τη διαστασιολόγηση τοιχοποιίας και θεμελίωσης και μειώνει τις σεισμικές δυνάμεις. Τα κούφια πληρωτικά βελτιώνουν λίγο και την ηχομόνωση από θόρυβο αέρα. Τον κτυπογενή θόρυβο, τα βήματα δηλαδή, πρέπει πάντως να τον λύσει το πλωτό δάπεδο.

Είναι καλή επιλογή για απλές κατόψεις με συνηθισμένα ανοίγματα. Οι δοκοί είναι αρκετά ελαφριές ώστε δύο άτομα να τις σηκώσουν και να τις τοποθετήσουν με τα χέρια. Στο εργοτάξιο αρκεί μια μπετονιέρα ή ένα αυτοκίνητο έτοιμου σκυροδέματος με αντλία.

Σύγκριση με άλλους τύπους πλάκας

• Μονολιθική πλάκα οπλισμένου σκυροδέματος: η συνηθισμένη λύση στην Ελλάδα. Λύνει σύνθετα σχήματα, μεγάλα ανοίγματα, προβόλους και μπαλκόνια. Χρειάζεται όμως καλούπι σε όλη την επιφάνεια, περισσότερο οπλισμό και περισσότερο σκυρόδεμα. Είναι βαρύτερη και πιο επίπονη.
• Προεντεταμένες πλάκες με κενά: τοποθετούνται γρήγορα, συχνά μέσα σε μία μέρα, και πατιούνται αμέσως. Θέλουν όμως γερανό, καλή πρόσβαση στο οικόπεδο και ακριβείς στηρίξεις. Σε ακανόνιστες κατόψεις ταιριάζουν λιγότερο.
• Προπλάκες: λεπτές προκατασκευασμένες πλάκες με οπλισμό, πάνω στις οποίες σκυροδετείται το υπόλοιπο πάχος. Έχουν λεία επιφάνεια σκυροδέματος από κάτω και επίσης τοποθετούνται με γερανό.
• Ξύλινο πάτωμα με δοκάρια: ελαφρύ και γρήγορο, συνηθισμένο σε παραδοσιακά σπίτια και σοφίτες. Μονώνει όμως χειρότερα τον θόρυβο και δεν έχει την ακαμψία μιας πλάκας σκυροδέματος.

Πού έχει όρια

Για μεγάλους ανοιχτούς χώρους χωρίς ενδιάμεση στήριξη ο στατικός συχνά δεν τη συστήνει, ή προβλέπει ψηλότερα πληρωτικά και πυκνότερες δοκούς. Μπαλκόνια σε πρόβολο δεν γίνονται απευθείας με αυτό το σύστημα. Στην πράξη κατασκευάζονται ως μονολιθικό τμήμα που συνδέεται με την υπόλοιπη πλάκα. Σε ανακαίνιση παλιού σπιτιού, όπου ένα ξύλινο πάτωμα αντικαθίσταται με κεραμική πλάκα, πρέπει να ελεγχθεί αν η παλιά τοιχοποιία σηκώνει τη νέα, βαρύτερη κατασκευή και πώς θα συμπεριφερθεί σε σεισμό. Χωρίς μελέτη στατικού μην το ξεκινήσετε.

Η πλάκα είναι φέρουσα κατασκευή. Δεν στήνεται με το μάτι αλλά με βάση τη μελέτη. Τα περισσότερα προβλήματα γεννιούνται πριν μπει η πρώτη δοκός.

Σχέδιο τοποθέτησης

Μαζί με την πλάκα πάει ένα σχέδιο τοποθέτησης. Ορίζει τύπο και μήκη δοκών, τη θέση τους, το ύψος των πληρωτικών, πού μπαίνουν διπλές δοκοί και πού γίνονται αλλαγές στήριξης γύρω από ανοίγματα, τον οπλισμό του σενάζ και την κατηγορία σκυροδέματος. Το σχέδιο το ετοιμάζει ο στατικός ή το τεχνικό τμήμα του κατασκευαστή με βάση τη μελέτη του κτιρίου. Χωρίς αυτό ο προμηθευτής συνήθως δεν ξέρει καν ποιες δοκούς να στείλει.

Ετοιμότητα του έργου

• Οι φέροντες τοίχοι ή τα δοκάρια πρέπει να είναι τελειωμένα στο σωστό ύψος και αλφαδιασμένα. Αν το ύψος διαφέρει, οι δοκοί θα κάτσουν στραβά και η οροφή θα βγει στραβή.
• Το δάπεδο κάτω από την πλάκα, δηλαδή η πλάκα θεμελίωσης ή η πλάκα του κάτω ορόφου, πρέπει να σηκώνει τα υποστυλώματα. Σε μαλακό χώμα ή μπάζα χωρίς σανίδι από κάτω τα πόδια βουλιάζουν.
• Τα υλικά πρέπει να βρίσκονται ήδη στο εργοτάξιο και να είναι αποθηκευμένα ώστε να μην πάθουν ζημιά. Οι δοκοί αποθηκεύονται οριζόντια πάνω σε τακάκια, όχι ακουμπισμένες όρθιες στον τοίχο.
• Χρειάζονται αρκετοί ορθοστάτες και καδρόνια. Ο αριθμός τους προκύπτει από τα ανοίγματα και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
• Ο ηλεκτρολόγος και ο υδραυλικός πρέπει να ξέρουν από πριν πού θα μπουν φωτιστικά, διελεύσεις αποχέτευσης, αεραγωγοί και καμινάδα.

Ασφάλεια

Η δουλειά γίνεται σε ύψος και πάνω από κενό. Οι άκρες της πλάκας πρέπει να έχουν προστασία από πτώση και τα ανοίγματα για σκάλα να είναι σκεπασμένα ή περιφραγμένα. Τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις του εργοταξίου, ειδικά την παροχή, τις αναλαμβάνει πάντα πιστοποιημένος ηλεκτρολόγος. Επειδή πρόκειται για φέρουσα κατασκευή, εδώ σκόπιμα δεν υπάρχει οδηγός για ερασιτέχνες. Αν χτίζετε με δικό σας συνεργείο, μπορείτε να βοηθήσετε στις μεταφορές και στις απλές εργασίες, αλλά τη διαδικασία και τον έλεγχο πρέπει να τα έχουν έμπειροι τεχνίτες και ο μηχανικός του έργου.

Αλφάδιασμα και προετοιμασία έδρασης

Στη στέψη του τοίχου, στα σημεία όπου θα πατήσουν οι δοκοί, απλώνεται στρώση κονιάματος που διορθώνει τις μικρές ανωμαλίες. Η δοκός πρέπει να ακουμπά σε όλη της την επιφάνεια, όχι μόνο στην άκρη ενός τούβλου. Το μήκος έδρασης το ορίζουν ο κατασκευαστής και ο στατικός, συνήθως γύρω στα 12 έως 15 cm σε κάθε πλευρά.

Στήσιμο υποστυλωμάτων

Πριν από την τοποθέτηση ή αμέσως μετά, μπαίνουν από κάτω τα προσωρινά υποστυλώματα. Κάθετα στις δοκούς τοποθετούνται καδρόνια ή μεταλλικές δοκοί που πατάνε σε ορθοστάτες. Την απόσταση τη δίνει ο κατασκευαστής, συνήθως περίπου 1,5 έως 1,8 m. Σε μεγαλύτερα ανοίγματα τα υποστυλώματα στη μέση ανεβαίνουν λίγο ψηλότερα, ώστε η πλάκα να ισιώσει όταν φορτωθεί. Αυτή η αντιβέλος και το μέγεθός της ορίζονται από τη μελέτη, όχι από εκτίμηση του συνεργείου.

Τοποθέτηση δοκών

Οι δοκοί μπαίνουν σε αξονική απόσταση που αντιστοιχεί στο πλάτος των πληρωτικών. Τοποθετούνται οι δύο πρώτες, ανάμεσά τους μπαίνει σε κάθε άκρη ένα πληρωτικό ως οδηγός, και με βάση αυτό ρυθμίζονται οι επόμενες. Κάτω από χωρίσματα κάθετα στις δοκούς δεν χρειάζεται συνήθως κάτι ειδικό. Κάτω από χωρίσματα παράλληλα στις δοκούς η μελέτη συχνά προβλέπει διπλές δοκούς. Γύρω από ανοίγματα για σκάλα, τζάκι ή φρεάτιο οι δοκοί διακόπτονται και το φορτίο μεταφέρεται στις διπλανές, ενισχυμένες δοκούς ή σε μονολιθικό δοκάρι.

Τοποθέτηση πληρωτικών

Τα πληρωτικά μπαίνουν ανάμεσα στις δοκούς στεγνά, χωρίς κονίαμα, κολλητά το ένα στο άλλο. Τα ακραία κοντά στο σενάζ κλείνονται, για να μη μπει σκυρόδεμα μέσα στα κενά τους. Πληρωτικά με σπασμένο κάτω τοίχωμα δεν μπαίνουν στην πλάκα, γιατί αργότερα μπορεί να πέσουν κομμάτια μαζί με τον σοβά. Πάνω στα πληρωτικά δεν πατάει κανείς απευθείας. Οι τεχνίτες βάζουν μαδέρια που μοιράζουν το βάρος στις δοκούς.

Καλούπι και οπλισμός σενάζ

Η εξωτερική πλευρά του σενάζ καλουπώνεται, ή χρησιμοποιούνται ειδικά κεραμικά τεμάχια σενάζ με θερμομονωτική πλάκα πίσω τους. Η μόνωση αποτρέπει τη θερμογέφυρα στο σημείο του σενάζ, ειδικά αν αργότερα δεν γίνει θερμοπρόσοψη. Ο σιδεράς τοποθετεί τον οπλισμό του σενάζ σύμφωνα με τη μελέτη, συνήθως τέσσερις διαμήκεις ράβδους δεμένες με συνδετήρες. Πάνω στα πληρωτικά απλώνεται δομικό πλέγμα σε αποστατήρες, ώστε να καταλήξει μέσα στο σκυρόδεμα και όχι στον πάτο του.

Δίκτυα και διελεύσεις

Είναι η τελευταία ευκαιρία για κουτιά φωτιστικών μέσα στα πληρωτικά, σωληνώσεις καλωδίων στη στρώση σκυροδέματος και χιτώνια για διελεύσεις. Ό,τι ξεχαστεί θα τρυπηθεί αργότερα στην έτοιμη πλάκα, και το τρύπημα σε νεύρωση με οπλισμό είναι πάντα ρίσκο.

Έλεγχος πριν από τη σκυροδέτηση

Πριν ρίξετε σκυρόδεμα, ο οπλισμός και η τοποθέτηση πρέπει να ελεγχθούν από τον μηχανικό του έργου ή τον στατικό. Καλό είναι ο έλεγχος να καταγραφεί, μαζί με φωτογραφίες. Μετά τη σκυροδέτηση δεν διορθώνεται τίποτα.

Σκυροδέτηση

Λίγο πριν τη σκυροδέτηση τα πληρωτικά βρέχονται καλά. Το στεγνό κεραμικό θα ρουφούσε το νερό από το σκυρόδεμα και οι νευρώσεις δεν θα έπαιρναν σωστή αντοχή, κάτι πολύ συνηθισμένο στο ελληνικό καλοκαίρι. Το σκυρόδεμα στην κατηγορία της μελέτης απλώνεται ομοιόμορφα, όχι σε έναν σωρό. Συμπυκνώνεται με δονητή, κυρίως στις νευρώσεις και στο σενάζ, όπου μένουν εύκολα φωλιές αέρα. Η επιφάνεια τραβιέται με πήχη.

Συντήρηση σκυροδέματος

Οι πρώτες μέρες καθορίζουν την ποιότητα. Η επιφάνεια διατηρείται υγρή με κατάβρεγμα ή σκέπασμα με νάιλον, συνήθως τουλάχιστον μια εβδομάδα, με ζέστη και αέρα και περισσότερο. Τους καλοκαιρινούς μήνες προτιμήστε σκυροδέτηση νωρίς το πρωί. Σε θερμοκρασίες κάτω από περίπου 5 °C, που στα ορεινά δεν είναι σπάνιες, δεν γίνεται σκυροδέτηση χωρίς χειμερινά μέτρα.

Η δυσκολία, άρα και ο κόπος της εργασίας, μπορεί να διαφέρει πολύ από έργο σε έργο, ακόμη κι αν τα τετραγωνικά είναι ίδια.

Διευκολύνουν

• Απλή ορθογώνια κάτοψη με ίδια ανοίγματα και έναν τύπο δοκού.
• Τοίχοι χτισμένοι με ακρίβεια και αλφαδιασμένοι, χωρίς ανάγκη για επιπλέον διόρθωση.
• Καλή πρόσβαση για αυτοκίνητο σκυροδέματος και αντλία.
• Υλικά που έρχονται έγκαιρα και αποθηκεύονται κοντά στο σημείο.
• Έτοιμο σχέδιο τοποθέτησης και ξεκάθαρες θέσεις για τα δίκτυα.

Δυσκολεύουν

• Σπαστή κάτοψη, λοξοί τοίχοι και διαφορετικά μήκη δοκών.
• Πολλές διελεύσεις, αλλαγές στήριξης και διπλές δοκοί.
• Ψηλός όροφος, όπου χρειάζονται μεγαλύτεροι ορθοστάτες και σκαλωσιά.
• Συνδυασμός με μονολιθικά τμήματα, όπως μπαλκόνι ή δοκάρι.
• Στενό ή επικλινές οικόπεδο, ή σοκάκι σε παλιό χωριό, όπου το σκυρόδεμα φτάνει δύσκολα.
• Ανακαίνιση, όπου η πλάκα μπαίνει σε παλιά τοιχοποιία, συχνά με ανώμαλη στέψη και ανάγκη για καθαιρέσεις.
• Δύσκολος καιρός, καύσωνας ή κρύο, που απαιτεί επιπλέον μέτρα συντήρησης.

Όταν συγκρίνετε προσφορές, ελέγξτε τι ακριβώς περιλαμβάνει η τιμή ανά τετραγωνικό. Σε κάποιες προσφορές είναι μόνο η τοποθέτηση δοκών και πληρωτικών, σε άλλες και τα υποστυλώματα, το σενάζ, ο οπλισμός και η σκυροδέτηση. Η διαφορά στο εύρος της δουλειάς είναι συνήθως μεγαλύτερη απ' όσο φαίνεται.

Η πλάκα είναι το σημείο όπου συναντιούνται πολλές ειδικότητες. Όσο καλύτερα συνεννοηθούν από πριν, τόσο λιγότερο θα σκάβουν αργότερα την έτοιμη κατασκευή.

• Ο κτίστης χτίζει τους τοίχους ακριβώς στο ύψος της μελέτης. Το ύψος της πλάκας επηρεάζει τη σκάλα, το καθαρό ύψος των χώρων και τα ανοίγματα στον επάνω όροφο.
• Ο στατικός ετοιμάζει το σχέδιο τοποθέτησης και ελέγχει τον οπλισμό πριν τη σκυροδέτηση.
• Ο ηλεκτρολόγος βάζει κουτιά φωτιστικών και σωληνώσεις πριν πέσει το σκυρόδεμα.
• Ο υδραυλικός σημαδεύει διελεύσεις για αποχέτευση, νερό, θέρμανση και κλιματισμό, ώστε να μη χρειαστεί καροτιέρα αργότερα.
• Ο τεχνίτης τζακιού ή ο προμηθευτής καμινάδας δίνει τις διαστάσεις του ανοίγματος και τις αποστάσεις από εύφλεκτα υλικά.
• Η μονάδα έτοιμου σκυροδέματος φέρνει σκυρόδεμα στη σωστή κατηγορία και εργασιμότητα την ώρα που συμφωνήθηκε. Το συνεργείο πρέπει να είναι έτοιμο πριν φτάσει το αυτοκίνητο.
• Μετά την πλάκα ακολουθεί ο επόμενος όροφος ή η στέγη, αργότερα η μπετοκονία, το δάπεδο από τον πλακά και ο σοβάς οροφής. Ο σοβάς πάει κατευθείαν στο κεραμικό, οπότε μια ίσια πλάκα γλιτώνει δουλειά από τον σοβατζή και τον ελαιοχρωματιστή. Αν κάτω από την πλάκα μπει ψευδοροφή, ο γυψοσανιδάς πρέπει να ξέρει πού επιτρέπεται να βιδώσει.

Στην πράξη επαναλαμβάνονται τα ίδια λάθη. Τα περισσότερα προέρχονται από βιασύνη ή από οικονομία στα υποστυλώματα.

• Λίγα υποστυλώματα ή πολύ μεγάλες αποστάσεις. Οι δοκοί κάμπτονται κάτω από το βάρος του νωπού σκυροδέματος και η πλάκα μένει μόνιμα με βέλος. Φαίνεται ως στραβή οροφή και ρωγμές στον σοβά.
• Κοντή ή στραβή έδραση. Η δοκός μπορεί να στρίψει ή να σπάσει την άκρη του τοίχου. Αργότερα εμφανίζονται ρωγμές στη γωνία τοίχου και οροφής.
• Στεγνά πληρωτικά στη σκυροδέτηση. Το σκυρόδεμα στις νευρώσεις χάνει νερό, σκληραίνει άσχημα και έχει μικρότερη αντοχή. Στην επιφάνεια βγαίνουν τριχοειδείς ρωγμές.
• Πλέγμα στον πάτο. Χωρίς αποστατήρες το πλέγμα κάθεται πάνω στα πληρωτικά και δεν προσφέρει τίποτα. Η επιφάνεια της πλάκας μπορεί να ραγίσει.
• Ασυμπύκνωτο σκυρόδεμα. Στις νευρώσεις και στο σενάζ μένουν φωλιές και κενά. Η κατασκευή είναι πιο αδύναμη και ο οπλισμός μπορεί να σκουριάσει.
• Ανοιχτά ακραία πληρωτικά. Το σκυρόδεμα μπαίνει στα κενά, η πλάκα βαραίνει άσκοπα και λείπει σκυρόδεμα εκεί που χρειάζεται.
• Πρόωρη αφαίρεση υποστυλωμάτων ή πρόωρη φόρτιση. Παλέτες με τούβλα πάνω σε νέα πλάκα ή ορθοστάτες που βγαίνουν μετά από λίγες μέρες οδηγούν σε βέλος και ρωγμές.
• Ξεχασμένες διελεύσεις. Το τρύπημα εκ των υστέρων μπορεί να κόψει οπλισμό στη νεύρωση. Για μεγαλύτερο άνοιγμα χρειάζεται γνώμη στατικού.
• Χώρισμα παράλληλο στις δοκούς χωρίς ενίσχυση. Η δοκός κάτω από το βάρος του τοίχου υποχωρεί σιγά σιγά και στο χώρισμα εμφανίζεται ρωγμή.

Η τοποθέτηση δοκών και πληρωτικών είναι γρήγορη. Σε μια συνηθισμένη μονοκατοικία ένα έμπειρο συνεργείο τελειώνει έναν όροφο συνήθως σε μία ή δύο μέρες. Το καλούπι και ο οπλισμός του σενάζ, το πλέγμα και τα δίκτυα θέλουν ακόμη μία με δύο μέρες. Η σκυροδέτηση ενός ορόφου γίνεται συνήθως σε μία μέρα.

Το μεγαλύτερο κομμάτι είναι η αναμονή. Το σκυρόδεμα φτάνει την αντοχή της μελέτης περίπου στις 28 ημέρες. Τότε συνήθως αφαιρούνται τα υποστυλώματα, εκτός αν ο στατικός ή ο κατασκευαστής ορίσει διαφορετικά. Ορισμένες μέθοδοι επιτρέπουν σταδιακό ξεβίδωμα νωρίτερα, αλλά μόνο με οδηγίες της μελέτης. Με κρύο το σκυρόδεμα σκληραίνει πιο αργά και ο χρόνος μεγαλώνει. Πάνω στην πλάκα μπορείτε να περπατήσετε προσεκτικά μετά από λίγες μέρες. Βαριά υλικά όμως μην τα αποθέσετε πριν τηρηθούν όσα ορίζει η στατική μελέτη.

Αν θέλετε να συνεχίσετε με χτίσιμο στον επάνω όροφο, ρωτήστε τον στατικό από πότε γίνεται και αν τα υποστυλώματα πρέπει να μείνουν στη θέση τους. Το χτίσιμο πάνω σε υποστυλωμένη πλάκα είναι συνηθισμένο, αλλά πρέπει να έχει συμφωνηθεί.

Στην παραλαβή εστιάστε σε ό,τι διορθώνεται δύσκολα αργότερα. Μέρος του ελέγχου γίνεται πριν τη σκυροδέτηση και μέρος μετά την αφαίρεση των υποστυλωμάτων. Καλό είναι να είναι παρών ο μηχανικός του έργου.

• τύπος, μήκη και θέση δοκών ταιριάζουν με το σχέδιο τοποθέτησης,
• η έδραση των δοκών έχει το προβλεπόμενο μήκος και οι δοκοί πατάνε σε στρώση κονιάματος,
• διπλές δοκοί και αλλαγές στήριξης υπάρχουν εκεί που ορίζει η μελέτη,
• τα πληρωτικά είναι ακέραια, κολλητά και τα ακραία κλειστά,
• ο οπλισμός του σενάζ και το πλέγμα είναι σύμφωνα με τη μελέτη και πάνω σε αποστατήρες,
• ο έλεγχος οπλισμού πριν τη σκυροδέτηση έχει καταγραφεί, ιδανικά και με φωτογραφίες,
• κουτιά φωτιστικών και διελεύσεις είναι στις θέσεις που συμφωνήθηκαν,
• το δελτίο αποστολής του σκυροδέματος δείχνει την κατηγορία της μελέτης,
• η επάνω επιφάνεια είναι ίσια, χωρίς μεγάλες ρωγμές και φωλιές,
• η οροφή μετά την αφαίρεση των υποστυλωμάτων είναι ίσια, χωρίς ορατό βέλος,
• στη σύνδεση πλάκας και τοίχων δεν υπάρχουν ρωγμές,
• τα υποστυλώματα αφαιρέθηκαν στον χρόνο που όρισε η μελέτη ή ο στατικός.