Μηχανική λείανση δαπέδου σκυροδέματος

Μετά το τράβηγμα με τον πήχη, το μπετόν είναι επίπεδο, αλλά η επιφάνειά του είναι πορώδης και κρατά πολύ νερό. Το ελικόπτερο φέρνει στην επιφάνεια ένα λεπτό τσιμεντένιο γαλάκτωμα, κλείνει τους πόρους και συμπυκνώνει το πάνω στρώμα σε βάθος περίπου λίγων χιλιοστών. Έτσι η επιφάνεια φθείρεται λιγότερο, καθαρίζεται πιο εύκολα και σκονίζει λιγότερο από ένα μπετόν που έμεινε μόνο τραβηγμένο ή περδαρωμένο με το χέρι.

Γιατί δεν αρκεί η λείανση με το χέρι; Σε λίγα τετραγωνικά αρκεί. Σε μεγαλύτερη επιφάνεια όμως ένας τεχνίτης με μυστρί δεν προλαβαίνει. Όλο το μπετόν πήζει ταυτόχρονα και το «παράθυρο» για τη λείανση κρατά συγκεκριμένο χρόνο. Το μηχάνημα καλύπτει δεκάδες έως εκατοντάδες τετραγωνικά σε μία βάρδια και δίνει πιο ομοιόμορφη επιφάνεια.

Πού χρησιμοποιείται συνήθως

• γκαράζ και πυλωτές, όπου το δάπεδο μένει ως τελική επιφάνεια,
• εργαστήρια, αποθήκες, βιοτεχνικοί και αγροτικοί χώροι,
• υπόγεια και μηχανοστάσια,
• πλάκες βάσης σε μονοκατοικία, όπου χρειάζεται ακριβές επίπεδο για τις επόμενες στρώσεις,
• επιφάνειες μπετόν που αργότερα θα βαφτούν με εποξικό ή θα εμποτιστούν.

Στους χώρους διαμονής ενός σπιτιού το λειασμένο μπετόν σπανιότερα μένει ως τελικό δάπεδο. Εκεί συνήθως πρόκειται για διακοσμητικό τριμμένο δάπεδο, που είναι άλλη τεχνική με άλλες απαιτήσεις.

Η λείανση δεν είναι ξεχωριστή δουλειά που κλείνεται για όποια μέρα βολεύει. Ακολουθεί αμέσως τη σκυροδέτηση και το συνεργείο πρέπει να είναι στο εργοτάξιο την ίδια μέρα, συχνά μέχρι αργά το βράδυ ή και τη νύχτα.

Η διαδικασία βήμα βήμα

1. Διάστρωση του μπετόν, συμπύκνωση με δονητή (βελόνα) ή δονητικό πήχη και τράβηγμα στο σωστό ύψος σύμφωνα με τα σημάδια στάθμης.
2. Πρώτο στρώσιμο της επιφάνειας με φαρδιά σπάτουλα με μακρύ κοντάρι, για να σβήσουν τα σημάδια του πήχη.
3. Αναμονή μέχρι το μπετόν να «τραβήξει». Οι τεχνίτες δοκιμάζουν την επιφάνεια πατώντας: όταν το παπούτσι αφήνει αποτύπωμα συνήθως μόλις 2 έως 3 χιλιοστά και δεν μαζεύεται νερό μέσα, μπορεί να μπει το μηχάνημα.
4. Πρώτο πέρασμα με το ελικόπτερο με δίσκο, που «ανοίγει» την επιφάνεια, ισιώνει τις μικρές ανωμαλίες και τραβά επάνω το γαλάκτωμα.
5. Αν υπάρχει σκληρυντικό, πασπάλισμα στην υγρή επιφάνεια, συνήθως σε δύο δόσεις, και ενσωμάτωση με τον δίσκο.
6. Περάσματα με τα πτερύγια, με σταδιακά μεγαλύτερη κλίση. Σε κάθε πέρασμα η επιφάνεια συμπυκνώνεται περισσότερο και αρχίζει να γυαλίζει.
7. Φινίρισμα σε άκρες, γωνίες και γύρω από διελεύσεις με μικρότερο μηχάνημα ή με το χέρι.
8. Συντήρηση της επιφάνειας με υγρό συντήρησης ή κάλυψη με νάιλον αμέσως μετά το τελείωμα.
9. Κοπή αρμών συστολής, συνήθως μέσα στις επόμενες 24 ώρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία και την πήξη.

Γιατί ο χρόνος έναρξης είναι τόσο κρίσιμος

Αν το μηχάνημα μπει πολύ νωρίς, βουλιάζει, βγάζει υπερβολικό νερό και αφήνει κυματισμούς. Αν μπει αργά, η επιφάνεια έχει ήδη σκληρύνει και τα πτερύγια απλώς τη «γυαλίζουν» χωρίς να τη συμπυκνώνουν. Η σωστή στιγμή εξαρτάται από τη θερμοκρασία, τον αέρα, τον ήλιο, τον τύπο τσιμέντου και τα πρόσθετα. Το ελληνικό καλοκαίρι με τα μελτέμια μπορεί να τη φέρει περίπου 2 έως 4 ώρες μετά τη διάστρωση, ενώ σε κρύο καιρό μπορεί να χρειαστούν 8 ώρες και περισσότερο. Γι' αυτό στην πράξη συχνά η σκυροδέτηση ξεκινά το πρωί και η λείανση τελειώνει μετά τη δύση.

Η λείανση είναι τόσο καλή όσο ό,τι βρίσκεται από κάτω. Πολλά προβλήματα που χρεώνονται στο συνεργείο λείανσης δημιουργούνται στην πραγματικότητα στην προετοιμασία του υποστρώματος.

• φέρον και συμπυκνωμένο υπόστρωμα, για παράδειγμα στρώση αμμοχάλικου (3Α) συμπυκνωμένη με δονητική πλάκα, χωρίς μαλακά σημεία,
• κατά τη μελέτη, νάιλον διαχωρισμού, στεγάνωση ή θερμομόνωση με μεμβράνη,
• οπλισμός (πλέγμα) πάνω σε αποστατήρες, όχι ακουμπισμένος στο έδαφος, και καλά δεμένος,
• σιφώνια, κανάλια, διελεύσεις σωλήνων και σωλήνες καλωδίων τοποθετημένα στο σωστό ύψος,
• περιμετρική ταινία διαστολής, ώστε η πλάκα να μη σφηνώνει στους τοίχους,
• σημαδεμένο ύψος δαπέδου και τυχόν ρύσεις, για παράδειγμα προς το σιφώνι του γκαράζ,
• πρόσβαση για μπετονιέρα και αντλία ή χώρος για να σταθούν,
• ρεύμα ή καύσιμο για τα μηχανήματα και φωτισμός για δουλειά μετά το σκοτάδι,
• σε στεγασμένο χώρο κλειστά ανοίγματα για να μη γίνεται ρεύμα αέρα, το καλοκαίρι σκίαση, τον χειμώνα προστασία από παγετό.

Σημαντική είναι και η παραγγελία του σκυροδέματος. Για λειασμένα δάπεδα χρησιμοποιείται συνήθως σκυρόδεμα κατηγορίας τουλάχιστον C25/30, με ομοιόμορφη κάθιση και χωρίς πρόσθετα που δυσκολεύουν τη λείανση. Αν πρόκειται να μπει σκληρυντικό, το μπετόν δεν πρέπει να είναι αερακτικό, γιατί σε αερακτικό σκυρόδεμα με σκληρυντικό υπάρχει κίνδυνος να ξεφλουδίσει αργότερα η επιφάνεια. Τον τύπο σκυροδέματος καλό είναι να τον συμφωνήσετε από πριν και με τη μονάδα παραγωγής και με το συνεργείο λείανσης.

Λείανση χωρίς σκληρυντικό

Το μηχάνημα δουλεύει μόνο με το γαλάκτωμα που ανεβαίνει από το μπετόν. Η επιφάνεια βγαίνει λεία και πιο ανθεκτική από ένα απλώς τραβηγμένο μπετόν. Αυτή η λύση αρκεί για υπόγεια, αποθήκες με ελαφριά χρήση, πλάκες βάσης ή δάπεδα που αργότερα θα καλυφθούν.

Λείανση με σκληρυντικό επιφανείας

Το σκληρυντικό είναι ξηρό μείγμα τσιμέντου και σκληρού αδρανούς, για παράδειγμα χαλαζιακής άμμου ή κορουνδίου, που πασπαλίζεται στο φρέσκο μπετόν και ενσωματώνεται στην επιφάνεια. Δημιουργεί σκληρότερη και πιο ανθεκτική τελική στρώση, που αντέχει καλύτερα τις ρόδες των αυτοκινήτων, τα καροτσάκια και τη μετακίνηση βαριών αντικειμένων. Αυτό είναι το κλασικό «βιομηχανικό δάπεδο». Το σκληρυντικό μπορεί να είναι και χρωματιστό, συνήθως γκρι, ανθρακί ή κεραμιδί. Με το χρωματιστό να ξέρετε ότι η απόχρωση δεν θα βγει απόλυτα ομοιόμορφη. Ένα ελαφρύ «μαρμάρωμα» είναι μέρος του χαρακτήρα αυτού του δαπέδου.

Τι να διαλέξετε

• γκαράζ, εργαστήριο, αποθήκη με καροτσάκι ή κλαρκ: συνήθως με σκληρυντικό,
• υπόγειο, μηχανοστάσιο: συχνά αρκεί χωρίς σκληρυντικό,
• βάση για πλακάκια, κολλητό δάπεδο ή αυτοεπιπεδούμενο: χωρίς σκληρυντικό, και συχνά δεν είναι σωστό να κλείσει πολύ η επιφάνεια,
• βάση για εποξικό: λείανση χωρίς σκληρυντικό ή σύμφωνα με τις απαιτήσεις του εφαρμοστή, που έτσι κι αλλιώς θα τρίψει ή θα αμμοβολήσει την επιφάνεια.

Χειροκίνητο και επιβαινόμενο ελικόπτερο

Για μικρότερες επιφάνειες και για σπίτια χρησιμοποιούνται χειροκίνητα μηχανήματα με έναν ρότορα, διαμέτρου περίπου 60 έως 120 εκατοστών. Σε μεγάλους βιομηχανικούς χώρους μπαίνουν επιβαινόμενα μηχανήματα με δύο ρότορες, όπου ο χειριστής κάθεται επάνω. Σε γκαράζ ή εργαστήριο μονοκατοικίας το επιβαινόμενο συνήθως δεν χρησιμοποιείται, γιατί δεν χωρά να μπει και δεν μπορεί να αποφύγει τοίχους και κολόνες.

Ινοπλισμένο σκυρόδεμα

Αν αντί για πλέγμα χρησιμοποιηθεί σκυρόδεμα με μεταλλικές ή πλαστικές ίνες, το συνεργείο πρέπει να το ξέρει από πριν. Οι ίνες μπορεί να βγαίνουν στην επιφάνεια και η λείανση γίνεται διαφορετικά. Στο ινοπλισμένο μπετόν το σκληρυντικό μπαίνει συχνά ακριβώς για να «θάψει» τις ίνες κάτω από την επιφάνεια.

Το κόστος ανά τετραγωνικό εξαρτάται κυρίως από το πόσο γρήγορα και χωρίς διακοπές μπορεί να δουλέψει το μηχάνημα. Μια απλή επιφάνεια χωρίς εμπόδια είναι πολύ πιο εύκολη για το συνεργείο από έναν χώρο με πολλές γωνίες.

Τι διευκολύνει

• μεγάλη ορθογώνια επιφάνεια χωρίς κολόνες και διελεύσεις,
• οριζόντιο δάπεδο χωρίς ρύσεις,
• καλή πρόσβαση για μπετονιέρα και αντλία,
• στεγασμένος χώρος, προστατευμένος από ήλιο, αέρα και βροχή,
• ήπιος καιρός, όταν το μπετόν πήζει προβλέψιμα,
• σκυρόδεμα από αξιόπιστη μονάδα, με ίδια κάθιση σε κάθε μπετονιέρα.

Τι δυσκολεύει

• μικροί χώροι και πολλές γωνίες, όπου η λείανση γίνεται με το χέρι,
• κολόνες, σιφώνια, κανάλια και διελεύσεις σωλήνων μέσα στην επιφάνεια,
• ρύσεις προς σιφώνι, που λειαίνονται πιο δύσκολα από το επίπεδο,
• δουλειά σε ανοιχτό χώρο, με κίνδυνο βροχής ή δυνατό ήλιο,
• κρύο, όταν το μπετόν πήζει αργά και η λείανση τραβά μέχρι τη νύχτα,
• ζέστη και αέρας, όταν η επιφάνεια στεγνώνει γρήγορα και ανομοιόμορφα,
• λεπτή πλάκα πάνω σε θερμομόνωση, που είναι πιο μαλακή και ευαίσθητη στην κίνηση του μηχανήματος,
• ενδοδαπέδια θέρμανση μέσα στην πλάκα, όπου η κοπή αρμών θέλει μεγάλη προσοχή.

Το λειασμένο δάπεδο βρίσκεται ανάμεσα σε πολλές ειδικότητες. Ό,τι μπει στο μπετόν δεν μετακινείται εύκολα, γι' αυτό αξίζει να συντονίσετε τα πάντα από πριν.

• ο υδραυλικός και ο ηλεκτρολόγος πρέπει να έχουν τελειώσει πριν τη σκυροδέτηση τις σωληνώσεις στο δάπεδο, τα σιφώνια και τα σπιράλ,
• με ενδοδαπέδια θέρμανση το σύστημα πρέπει να είναι υπό πίεση και ελεγμένο και οι διαδρομές του σχεδιασμένες, ώστε η κοπή αρμών να μην πετύχει σωλήνα,
• ο επιβλέπων μηχανικός ή ο εργολάβος ορίζει τα ύψη του δαπέδου σε σχέση με κατωκάσια, γκαραζόπορτα και περιβάλλοντα χώρο,
• ο αρμοκόπτης πρέπει να έρθει εγκαίρως, όχι μετά από μέρες,
• ο εφαρμοστής του τελικού δαπέδου ή ο πλακάς πρέπει να πει από πριν τι επιφάνεια χρειάζεται.

Με πλακάκια και κολλητά δάπεδα ξεχνιέται συχνά κάτι απλό: μια πολύ λεία, κλειστή επιφάνεια δεν δίνει καλή πρόσφυση στην κόλλα. Τότε η βάση πρέπει να τριφτεί ή να περαστεί με αστάρι σύμφωνα με τον κατασκευαστή της κόλλας. Αν ξέρετε από πριν ότι στο μπετόν θα μπουν πλακάκια, πείτε το στο συνεργείο λείανσης. Έτσι δεν χρειάζεται να κλείσουν την επιφάνεια μέχρι γυαλάδας.

Στα εποξικά και πολυουρεθανικά συστήματα κρίσιμη είναι η υγρασία του σκυροδέματος. Μια καινούρια πλάκα στεγνώνει εβδομάδες έως μήνες, ανάλογα με το πάχος και τις συνθήκες, και η βαφή πάνω σε πολύ υγρή βάση μπορεί αργότερα να ξεκολλήσει ή να φουσκώσει. Πότε μπορεί να βαφτεί το δάπεδο το αποφασίζει ο εφαρμοστής μετά από μέτρηση υγρασίας.

Νερό στη μπετονιέρα

Ακόμη συμβαίνει στο εργοτάξιο κάποιος να ρίξει νερό στη μπετονιέρα για να «τρέχει» πιο εύκολα το μπετόν. Η επιφάνεια βγαίνει αδύναμη, σκονίζει και συρρικνώνεται περισσότερο. Με τον καιρό ένα τέτοιο δάπεδο βγάζει σκόνη και ραγίζει.

Λείανση πολύ νωρίς ή πολύ αργά

Αν το μηχάνημα μπει νωρίς, μένουν κυματισμοί και λακκούβες όπου αργότερα λιμνάζει νερό. Αν μπει αργά, η επιφάνεια απλώς γυαλίζει χωρίς να συμπυκνωθεί και μπορεί να θρυμματίζεται και να ξεφλουδίζει.

Ξεφλούδισμα του σκληρυντικού

Αν το σκληρυντικό πέσει σε επιφάνεια που έχει ήδη στεγνώσει πολύ, ή αν η επιφάνεια κλείσει πριν βγουν το νερό και ο αέρας, δημιουργείται αδύναμη ζώνη κάτω από την τελική στρώση. Μετά από μήνες ξεκολλούν λεπτές φλούδες, κυρίως εκεί που περνούν αυτοκίνητα.

Καμένη επιφάνεια

Το υπερβολικό πέρασμα με τα πτερύγια σε μεγάλη κλίση πάνω σε ήδη σκληρό μπετόν αφήνει σκούρα, γυαλιστερά μπαλώματα. Δεν είναι μόνο θέμα εμφάνισης: η επιφάνεια γίνεται εύθραυστη και μερικές φορές εμφανίζει λεπτές ρωγμές σαν δίχτυ.

Ελλιπής συντήρηση

Το πιο συχνό λάθος. Μια φρέσκια λειασμένη επιφάνεια που μένει στον ήλιο ή στον αέρα στεγνώνει πολύ γρήγορα, κάτι πολύ συνηθισμένο στο ελληνικό καλοκαίρι. Εμφανίζονται τριχοειδείς ρωγμές, η επιφάνεια σκονίζει και χάνει αντοχή. Το μπετόν πρέπει συνήθως να διατηρείται υγρό τουλάχιστον μερικές μέρες, σκεπασμένο με νάιλον ή περασμένο με υγρό συντήρησης κατά τον κατασκευαστή.

Καθυστερημένη ή ρηχή κοπή αρμών

Το μπετόν συρρικνώνεται καθώς σκληραίνει και κάπου θα σκάσει. Ο κομμένος αρμός του δείχνει πού να το κάνει. Αν οι αρμοί κοπούν αργά ή πολύ ρηχά, η ρωγμή θα βγει αλλού, συχνά στραβά σε όλη την επιφάνεια. Το βάθος κοπής είναι συνήθως περίπου το ένα τρίτο του πάχους της πλάκας και το μέγεθος των φατνωμάτων ορίζεται από το πάχος και το σχήμα του χώρου.

Χτυπημένες άκρες και αποτυπώματα

Κοντά σε τοίχους, κατωκάσια και διελεύσεις η λείανση γίνεται με το χέρι και με την κούραση ή στο σκοτάδι η δουλειά εκεί βγαίνει εύκολα χειρότερη. Συνήθως φαίνεται σε ανώμαλη άκρη στη γκαραζόπορτα ή σε σημάδια από γόνατα σε κάποια γωνία.

Η λείανση ενός συνηθισμένου γκαράζ ή εργαστηρίου διαρκεί μία μέρα μαζί με τη σκυροδέτηση, συχνά με δουλειά μέχρι το βράδυ. Μεγαλύτερες επιφάνειες σκυροδετούνται σε τμήματα και κάθε τμήμα λειαίνεται την ίδια μέρα.

• κοπή αρμών συνήθως μέσα σε 24 ώρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία, μερικές φορές ήδη λίγες ώρες μετά το τελείωμα,
• προσεκτικό περπάτημα συνήθως μετά από 1 έως 2 μέρες,
• συντήρηση και προστασία από το στέγνωμα περίπου την πρώτη εβδομάδα,
• κανονική φόρτιση, για παράδειγμα είσοδος αυτοκινήτου, συνήθως μετά από 1 έως 4 εβδομάδες, ανάλογα με το σκυρόδεμα και τη σύσταση του προμηθευτή,
• η πλήρης αντοχή του σκυροδέματος αναφέρεται συνήθως στις 28 μέρες,
• βαφή ή κόλληση δαπέδων μόνο αφού η υγρασία πέσει στην τιμή που ορίζει ο κατασκευαστής.

Σε ορεινές και βόρειες περιοχές, τον χειμώνα, το μπετόν πρέπει να προστατεύεται από τον παγετό μέχρι να αποκτήσει επαρκή αντοχή. Σκυροδέτηση σε παγετό χωρίς μέτρα δεν συνιστάται. Το καλοκαίρι, αντίθετα, η επιφάνεια θέλει προστασία από τον ήλιο και να μένει υγρή για περισσότερο χρόνο.

Κάποιοι ιδιοκτήτες κάνουν μόνοι τους τη μηχανική λείανση σε γκαράζ ή εργαστήριο λίγων δεκάδων τετραγωνικών. Ελικόπτερο νοικιάζεται από καταστήματα ενοικίασης μηχανημάτων. Να ξέρετε όμως ότι το σωστό χρονικό σημείο θέλει εμπειρία και το μπετόν δεν θα σας περιμένει. Μην ξεκινήσετε χωρίς βοηθό και σκεφτείτε αν είναι πιο λογικό να φέρετε συνεργείο τουλάχιστον για την ίδια τη λείανση. Δουλέψτε με γερά παπούτσια και φροντίστε να μην πλησιάζει κανείς τα περιστρεφόμενα πτερύγια.

1. Προετοιμάστε και συμπυκνώστε το υπόστρωμα, στρώστε νάιλον, τοποθετήστε τον οπλισμό σε αποστατήρες και την περιμετρική ταινία.
2. Σημαδέψτε το ύψος του δαπέδου στους τοίχους και ετοιμάστε πήχη και οδηγούς.
3. Νοικιάστε ελικόπτερο με δίσκο και πτερύγια, δοκιμάστε τον χειρισμό του στο στεγνό και κανονίστε την επιστροφή για την επόμενη μέρα.
4. Παραγγείλετε σκυρόδεμα κατάλληλο για λείανση και μην του προσθέσετε νερό.
5. Διαστρώστε, συμπυκνώστε, τραβήξτε με τον πήχη και στρώστε με τη σπάτουλα με κοντάρι.
6. Περιμένετε μέχρι το αποτύπωμα του παπουτσιού να είναι μόνο περίπου 2 έως 3 χιλιοστά και να μη μαζεύει νερό.
7. Περάστε την επιφάνεια με το ελικόπτερο με δίσκο σε κανονικές λωρίδες με επικάλυψη.
8. Βάλτε τα πτερύγια και σε διαδοχικά περάσματα αυξήστε σταδιακά την κλίση τους.
9. Φινιρίστε άκρες και γωνίες με χαλύβδινο μυστρί.
10. Περάστε αμέσως υγρό συντήρησης ή σκεπάστε με νάιλον και κρατήστε την επιφάνεια υγρή για μερικές μέρες.
11. Μέχρι την επόμενη μέρα κόψτε τους αρμούς με αρμοκόφτη με διαμαντόδισκο στο βάθος που έχει οριστεί.

Αν στην πλάκα υπάρχει ενδοδαπέδια θέρμανση ή σωληνώσεις, αφήστε την κοπή αρμών σε κάποιον που ξέρει ακριβώς από πού περνούν.

Παραλάβετε το δάπεδο με φως ημέρας, ιδανικά με πλάγιο φως από παράθυρο ή φακό. Έτσι φαίνονται κυματισμοί και κηλίδες που με κάθετο φως δεν διακρίνονται. Ελέγξτε την επιπεδότητα με πήχη δύο μέτρων σε διάφορες κατευθύνσεις και μετρήστε το κενό από κάτω. Η επιτρεπτή απόκλιση εξαρτάται από τη συμφωνία και από το τι θα μπει επάνω, γι' αυτό συμφωνήστε την από πριν.

• η επιπεδότητα ή οι ρύσεις αντιστοιχούν στη συμφωνία και το νερό πάει στο σιφώνι,
• το ύψος του δαπέδου ταιριάζει με τα κατωκάσια και τη γκαραζόπορτα,
• η επιφάνεια είναι ομοιόμορφη, χωρίς κυματισμούς, λακκούβες και σημάδια από το μηχάνημα,
• η επιφάνεια δεν σκονίζει και δεν θρυμματίζεται όταν περνάτε το χέρι,
• το χτύπημα με σφυράκι δεν αποκαλύπτει κούφια σημεία ή σκληρυντικό που ξεκολλά,
• δεν υπάρχουν ρωγμές έξω από τους κομμένους αρμούς,
• οι αρμοί είναι ίσιοι, στον κάνναβο που συμφωνήθηκε και σε επαρκές βάθος,
• οι άκρες σε τοίχους, κατωκάσια και διελεύσεις είναι φινιρισμένες και όχι χτυπημένες,
• οι χρωματικές διαφορές στο σκληρυντικό είναι μέσα στα όρια που συμφωνήθηκαν,
• σας έχουν εξηγήσει τον τρόπο συντήρησης, πότε φορτίζεται το δάπεδο και πόσο χρόνο θέλει για να στεγνώσει.