Κοπή και άνοιγμα οπών σε πλακάκια τοίχου και δαπέδου

Η κοπή χρησιμοποιείται για τετράγωνα και ακανόνιστα σχήματα: εγκοπή στη γωνία του πλακακιού, άνοιγμα γύρω από τη λεκάνη, το γραμμικό σιφώνι, ένα καπάκι επίσκεψης ή ένα τετράγωνο ηλεκτρολογικό κουτί. Γίνεται συνήθως με γωνιακό τροχό και διαμαντόδισκο, ενώ για ίσιες εγκοπές συχνά συνδυάζεται ο κόφτης πλακιδίων με τον τροχό.

Η διάνοιξη με ποτήρι είναι μια στρογγυλή τρύπα που ανοίγει με διαμαντοποτήρι, δηλαδή ένα κοίλο τρυπάνι με διαμαντένια άκρη. Η ακμή βγαίνει πιο καθαρή και η τρύπα τέλεια στρογγυλή. Ταιριάζει σε σωλήνες, παροχές μπαταρίας, στρογγυλά κουτιά πριζών και αποχετεύσεις. Σε μεγάλες διαμέτρους, περίπου πάνω από 15 εκατοστά, το ποτήρι συχνά συνδυάζεται με τροχό ή φρέζα.

Μεγάλη διαφορά κάνει και το υλικό:

• το κεραμικό πλακάκι τοίχου έχει πιο μαλακό, πορώδες σώμα και τρυπιέται πιο εύκολα, αρκεί και λιγότερο ισχυρό διαμαντένιο εργαλείο,
• τα γρανιτοπλακίδια και τα πορσελανάτα είναι πολύ σκληρά και σχεδόν δεν απορροφούν νερό, γι' αυτό δουλεύονται μόνο με διαμάντι και ψύξη με νερό, αλλιώς το εργαλείο υπερθερμαίνεται και το πλακίδιο μπορεί να σπάσει,
• το μάρμαρο και η φυσική πέτρα, πολύ συνηθισμένα στα ελληνικά σπίτια, είναι εύθραυστα, οπότε τρυπιούνται αργά και σταθερά.

Τα περισσότερα λάθη δεν γίνονται στο τρύπημα αλλά στη μέτρηση. Γι' αυτό ο πλακάς πρώτα μετρά τη θέση της τρύπας από την τελευταία σειρά που έχει κολλήσει και υπολογίζει και το πλάτος του αρμού. Μεταφέρει το σημείο στο πλακάκι με μολύβι ή μαρκαδόρο, στις στρογγυλές τρύπες συχνά με ένα χάρτινο πατρόν ή με βάση τη ροζέτα που θα την καλύψει.

Το πλακάκι ακουμπά σε επίπεδη, μαλακή βάση, για παράδειγμα λάστιχο ή χαρτόνι, και στερεώνεται ώστε να μη γλιστράει. Το ποτήρι μπαίνει πρώτα λοξά, περίπου στις 45 μοίρες, για να χαράξει ένα αυλάκι και να μη γλιστρά πάνω στο σμάλτο. Μετά ισιώνει σιγά σιγά σε κάθετη θέση. Το τρύπημα γίνεται σε χαμηλές στροφές, με ελαφριά πίεση, χωρίς κρουστική λειτουργία και με νερό, που κρυώνει το ποτήρι και το πλακάκι και δεσμεύει τη σκόνη.

Με τον τροχό ο πλακάς κάνει πρώτα ρηχές χαραγές στο περίγραμμα και βαθαίνει την τομή σταδιακά. Τις εσωτερικές γωνίες τις τελειώνει προσεκτικά, για να μη σπάσει το πλακάκι στο αδύναμο σημείο. Οι μικρές τρύπες για βίδες και ούπα ανοίγουν με λεπτό διαμαντοτρύπανο για πλακάκια. Ένα κομμάτι χαρτοταινία στο σημείο βοηθά να μη γλιστρήσει το τρυπάνι στην αρχή. Στο τέλος οι ακμές λειαίνονται με διαμαντολίμα, σφουγγάρι λείανσης ή ψιλό γυαλόχαρτο.

Δύο τρύπες που με την πρώτη ματιά μοιάζουν ίδιες μπορεί να θέλουν εντελώς διαφορετικό χρόνο. Τη δυσκολία επηρεάζουν κυρίως:

• η σκληρότητα και το πάχος του υλικού, γιατί ένα χοντρό γρανιτοπλακίδιο τρυπιέται πολύ πιο αργά από ένα λεπτό κεραμικό και φθείρει περισσότερο τα εργαλεία,
• το μέγεθος και το σχήμα της οπής, αφού μια μικρή στρογγυλή τρύπα γίνεται γρήγορα, ενώ ένα μεγάλο ή ακανόνιστο άνοιγμα θέλει πολλές τομές και φινίρισμα,
• η θέση της οπής, γιατί μια τρύπα κοντά στην άκρη ή στη γωνία αυξάνει τον κίνδυνο να ραγίσει το πλακάκι,
• τα πλακάκια μεγάλου μεγέθους, που δύσκολα μετακινούνται και όπου κάθε χαλασμένο κομμάτι κοστίζει περισσότερο,
• η τρύπα σε ήδη κολλημένο πλακάκι, όπου το κομμάτι δεν στερεώνεται, το νερό τρέχει στον τοίχο και πρέπει να ξέρετε από πού περνούν σωλήνες και καλώδια,
• ο αριθμός ίδιων οπών, γιατί σε μια σειρά τα εργαλεία ρυθμίζονται μία φορά και η δουλειά προχωρά πιο ομαλά.

• Λάθος εργαλείο. Ένα τρυπάνι για μπετόν ή η κρουστική λειτουργία ξεφλουδίζει το σμάλτο και μάλλον σπάει το γρανιτοπλακίδιο παρά το τρυπάει. Στα πλακάκια ταιριάζει διαμαντοτρύπανο ή διαμαντοποτήρι.
• Τρύπημα στεγνό. Χωρίς νερό το ποτήρι ζεσταίνεται γρήγορα και στομώνει, ενώ το πλακάκι μπορεί να ραγίσει από τη θερμότητα. Αν δεν γίνεται ψύξη, δουλεύετε με διακοπές και αφήνετε το εργαλείο να κρυώσει.
• Υπερβολική πίεση. Όποιος πιέζει για να τελειώσει πιο γρήγορα, συχνά σπάει το πλακάκι λίγο πριν βγει η τρύπα. Το εργαλείο πρέπει να δουλεύει με τον δικό του ρυθμό.
• Λάθος μέτρηση. Μια μετατοπισμένη τρύπα δεν την κρύβει η ροζέτα και το πλακάκι πετιέται. Ισχύει ο παλιός κανόνας: μετράτε δύο φορές, κόβετε μία.
• Λάθος διάμετρος. Η τρύπα πρέπει να είναι λίγο μεγαλύτερη από τον σωλήνα, για να μείνει χώρος για ελαστική σιλικόνη, αλλά μικρότερη από τη ροζέτα ή το καπάκι.
• Τρύπημα στα τυφλά στον τοίχο. Όταν ανοίγετε τρύπες αργότερα σε έτοιμο πλακάκι, πρέπει να ξέρετε τις διαδρομές σωλήνων και καλωδίων, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να τρυπήσετε κάποια σωλήνωση.

Μία ή δύο τρύπες σε απλό κεραμικό πλακάκι τοίχου, για παράδειγμα για έναν σωλήνα ή μια βάση, μπορείτε να τις ανοίξετε και μόνοι σας. Τα γρανιτοπλακίδια, τα μεγάλα κομμάτια και τα ανοίγματα για σιφώνια και κανάλια καλύτερα να τα αφήσετε στον πλακά. Τις πρίζες και τους διακόπτες στις οπές τις συνδέει μόνο ηλεκτρολόγος. Αν τρυπάτε σε ήδη κολλημένο πλακάκι, το αντίστοιχο κύκλωμα πρέπει να είναι κλειστό στον πίνακα και η διαδρομή των καλωδίων γνωστή.

1. Μετρήστε τη διάμετρο του σωλήνα ή του στοιχείου και διαλέξτε διαμαντοποτήρι λίγο μεγαλύτερης διαμέτρου.
2. Βρείτε το κέντρο της τρύπας μαζί με τον αρμό και σημαδέψτε το στο πλακάκι.
3. Ακουμπήστε το πλακάκι σε επίπεδο λάστιχο ή χαρτόνι και στερεώστε το να μη γλιστράει.
4. Κλείστε την κρουστική λειτουργία στο δράπανο και ρυθμίστε χαμηλές στροφές.
5. Βάλτε το ποτήρι λοξά για να χαράξει αυλάκι και μετά ισιώστε το σιγά σιγά σε κάθετη θέση.
6. Τρυπήστε με ελαφριά πίεση και βρέχετε συνεχώς το σημείο, για παράδειγμα με ψεκαστήρα.
7. Λίγο πριν βγει η τρύπα, μειώστε κι άλλο την πίεση, για να μη σκάσει η κάτω ακμή.
8. Λειάνετε την ακμή με διαμαντολίμα ή ψιλό γυαλόχαρτο και καθαρίστε το πλακάκι.
9. Δοκιμάστε το πλακάκι στεγνό στη θέση του και μόνο μετά κολλήστε το.

Φοράτε προστατευτικά γυαλιά και γάντια. Με τον τροχό χρειάζεται και μάσκα σκόνης, γιατί η σκόνη από τα πλακάκια περιέχει λεπτό χαλαζία. Κρατήστε επίσης το καλώδιο και το εργαλείο μακριά από το νερό ψύξης.

Όταν παραλαμβάνετε το πλακάκι, προσέξτε τα εξής:

• οι τρύπες είναι στη σωστή θέση και οι παροχές δεν είναι μετατοπισμένες ως προς τον άξονα της μπαταρίας ή του κουτιού,
• οι ακμές είναι λείες, χωρίς ραγίσματα και ξεφλουδισμένο σμάλτο,
• το κενό γύρω από τους σωλήνες είναι ομοιόμορφο και η ροζέτα ή το καπάκι το καλύπτει πλήρως,
• γύρω από τις διελεύσεις στις βρεγμένες ζώνες η στεγάνωση είναι άθικτη και ο αρμός γεμισμένος με ελαστική σιλικόνη υγιεινής,
• δεν υπάρχουν τριχοειδείς ρωγμές που ξεκινούν από την τρύπα προς την άκρη του πλακακιού,
• στο σιφώνι ή στο κανάλι του δαπέδου τα πλακίδια ενώνονται χωρίς σκαλοπάτι και με κλίση προς την αποχέτευση,
• ο χώρος είναι καθαρός από σκόνη και υπολείμματα λάσπης από την κοπή.