Υδροκοπή: άνοιγμα σε πλακάκι

Για απλές ευθείες κοπές η υδροκοπή δεν χρειάζεται, γιατί ο πλακάς τις κάνει επί τόπου. Το πλεονέκτημά της φαίνεται όταν μετράει το σχήμα, η ακρίβεια ή η αξία του υλικού. Συνήθως πρόκειται για τις εξής περιπτώσεις:

• κυκλικά και οβάλ ανοίγματα για σωλήνες, μπαταρίες, μπάρες ντουζιέρας ή αποχετεύσεις, που με ποτηροτρύπανο βγαίνουν δύσκολα ακριβή,
• ανοίγματα κοντά στην άκρη του πλακακιού, όπου με το χέρι η στενή λωρίδα που μένει μπορεί εύκολα να σπάσει,
• πορσελανάτα μεγάλων διαστάσεων και πλακάκια λεπτού πάχους, που είναι ευαίσθητα σε χτυπήματα και κραδασμούς,
• φυσική πέτρα, μάρμαρο και ακριβά διακοσμητικά, όπου δεν θέλετε να χαλάσει ούτε ένα κομμάτι,
• διακοσμητικά σχήματα, ένθετα και μοτίβα που συνδυάζουν διαφορετικά υλικά.

Γιατί είναι πιο ήπια μέθοδος; Η υδροκοπή κόβει «εν ψυχρώ» και δεν πιέζει το υλικό όπως ο δίσκος. Έτσι το πλακάκι καταπονείται λιγότερο και η άκρη δεν «τσιμπάει». Ο κίνδυνος ζημιάς όμως δεν μηδενίζεται, ειδικά σε πολύ λεπτά κομμάτια ή σε κομμάτια που έχουν ήδη κάποιο ελάττωμα.

Στα περισσότερα εργαστήρια η διαδικασία μοιάζει πολύ:

1. Μέτρηση στο έργο: ο πλακάς ή ο υδραυλικός μετρά με ακρίβεια τη θέση των ανοιγμάτων σε σχέση με τις άκρες του πλακακιού και τους αρμούς.
2. Σχέδιο: από τις διαστάσεις γίνεται ένα σκίτσο ή ένα αρχείο, με βάση το οποίο κόβει το μηχάνημα. Για σύνθετα σχήματα δίνεται μερικές φορές και πατρόν σε φυσικό μέγεθος.
3. Στερέωση: το πλακάκι τοποθετείται στη σχάρα του μηχανήματος, με την όψη όπως ζητά το εργαστήριο, και σταθεροποιείται ώστε να μη μετακινηθεί κατά την κοπή.
4. Κοπή: η δέσμη νερού με το λειαντικό κόβει το υλικό ακολουθώντας την προγραμματισμένη διαδρομή. Όταν το άνοιγμα βρίσκεται στη μέση του κομματιού, η δέσμη πρώτα «τρυπάει» το υλικό και μετά συνεχίζει στο περίγραμμα.
5. Έλεγχος και καθάρισμα: το κομμάτι ξεπλένεται, ελέγχονται οι διαστάσεις και οι άκρες και, αν χρειάζεται, τρίβονται ελαφρά οι κοφτερές γωνίες.

Η υδροκοπή κόβει κανονικά κάθετα στην επιφάνεια. Τα φάλτσα, για παράδειγμα το κόψιμο στις 45 μοίρες για να κλείσει μια γωνία χωρίς προφίλ, γίνονται συνήθως με άλλη τεχνική, κυρίως σε ειδικούς κόφτες με διαμαντόδισκο που γέρνει. Ορισμένα εργαστήρια έχουν και μηχανήματα με κεφαλή που παίρνει κλίση, οπότε ρωτήστε από πριν τι ακριβώς μπορούν να κάνουν.

Ο βαθμός δυσκολίας, και άρα το κόστος ανά κομμάτι, εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες:

• το πάχος και τη σκληρότητα του υλικού, αφού ένα χοντρό πορσελανάτο ή μια πέτρα κόβεται πιο αργά από ένα λεπτό πλακάκι τοίχου,
• το μήκος και την πολυπλοκότητα του περιγράμματος, δηλαδή πόση κοπή χρειάζεται και πόσες καμπύλες και γωνίες έχει,
• τον αριθμό των ανοιγμάτων σε ένα κομμάτι και πόσο κοντά είναι στην άκρη,
• το μέγεθος του πλακακιού, γιατί τα μεγάλα κομμάτια μεταφέρονται και στερεώνονται πιο δύσκολα,
• την ποιότητα των στοιχείων που δίνετε, αφού ένα ασαφές ή ανακριβές σκίτσο σημαίνει επιπλέον δουλειά και κίνδυνο λάθους,
• τον αριθμό των κομματιών, γιατί μία ρύθμιση του μηχανήματος για πολλά ίδια ανοίγματα βγαίνει πιο αποδοτική.

Υπολογίστε επίσης τη μεταφορά των πλακακιών στο εργαστήριο και πίσω, καθώς και τον χρόνο μέχρι να έρθει η σειρά σας. Ο πλακάς καλό είναι να το έχει προβλέψει στο πρόγραμμα, ώστε να μην περιμένει με μισοτελειωμένο τοίχο.

Στην πράξη σπάνια χαλάει η ίδια η κοπή. Συνήθως το πρόβλημα βρίσκεται στις μετρήσεις και στις πληροφορίες που τη συνοδεύουν. Αυτά ξαναγίνονται συχνά:

• οι διαστάσεις μετριούνται από τον τοίχο και όχι από την άκρη του πλακακιού, οπότε το άνοιγμα δεν ταιριάζει με τους αρμούς,
• ξεχνιέται το πλάτος του αρμού και το άνοιγμα βγαίνει μετατοπισμένο κατά μερικά χιλιοστά,
• οι σωλήνες δεν είναι ακόμη στην τελική τους θέση και ο υδραυλικός τους μετακινεί μετά την κοπή,
• δεν σημειώνεται ποια είναι η όψη και το άνοιγμα γίνεται «καθρέφτης»,
• δεν δίνεται εφεδρικό κομμάτι, ενώ σε ακριβό υλικό η αντικατάσταση βρίσκεται δύσκολα.

Για ανοίγματα που αφορούν ηλεκτρολογικά, όπως πρίζες ή διακόπτες, ισχύει ότι τα κουτιά και τις συνδέσεις τα αναλαμβάνει πάντα αδειούχος ηλεκτρολόγος. Το πλακάκι απλώς προσαρμόζεται στη θέση τους.

Μηχάνημα υδροκοπής δεν έχετε στο σπίτι, μπορείτε όμως να ετοιμάσετε σωστά τα στοιχεία. Έτσι γλιτώνετε χρόνο και εκνευρισμό όταν το κομμάτι επιστρέψει και πρέπει να ταιριάξει στο χιλιοστό.

1. Περιμένετε μέχρι ο υδραυλικός να βάλει σωλήνες και αποχετεύσεις στην τελική θέση.
2. Κάντε τη διάταξη των πλακακιών στον τοίχο ή στο δάπεδο και βρείτε σε ποιο κομμάτι πέφτει το άνοιγμα.
3. Μετρήστε το κέντρο κάθε ανοίγματος από δύο άκρες του πλακακιού, όχι από τον τοίχο, και προσθέστε το πλάτος του αρμού.
4. Μετρήστε τη διάμετρο ή το περίγραμμα του ανοίγματος και αφήστε ένα μικρό περιθώριο, όπως σας προτείνει ο πλακάς, ώστε το κομμάτι να περνάει.
5. Φτιάξτε ένα απλό σκίτσο με διαστάσεις ή ένα χάρτινο πατρόν σε φυσικό μέγεθος.
6. Σημειώστε με μολύβι στην πίσω πλευρά του πλακακιού την όψη, τη φορά τοποθέτησης και τον αριθμό του κομματιού.
7. Δώστε μαζί τουλάχιστον ένα εφεδρικό κομμάτι από την ίδια παρτίδα.
8. Πριν παραδώσετε τα κομμάτια στο εργαστήριο, συγκρίνετε ξανά το σκίτσο με την πραγματική κατάσταση στο έργο.

Όταν τα κομμάτια επιστρέψουν από το εργαστήριο, ελέγξτε τα πριν κολληθούν. Ένα λάθος διορθώνεται πολύ πιο εύκολα τότε παρά πάνω στον τελειωμένο τοίχο.

• οι διαστάσεις και η θέση των ανοιγμάτων αντιστοιχούν στο σκίτσο,
• οι άκρες του ανοίγματος είναι καθαρές, χωρίς σπασίματα και ραγίσματα,
• η όψη του πλακακιού δεν είναι γρατζουνισμένη ούτε λερωμένη από το λειαντικό,
• οι στενές λωρίδες κοντά στην άκρη δεν έχουν τριχοειδή ραγίσματα,
• το κομμάτι, αν το ακουμπήσετε στεγνό στη θέση του, ταιριάζει και με τους σωλήνες και με τους αρμούς,
• μετά την τοποθέτηση μένει γύρω από τις διελεύσεις χώρος για στεγάνωση ή ροζέτα,
• ο αριθμός των κομματιών και των εφεδρικών συμφωνεί με την παραγγελία.