Πορσελανάτα πλακάκια άνω των 60 cm: τοποθέτηση

Στα μικρά πλακάκια ο αρμός κρύβει μια μικρή ανωμαλία του υποστρώματος. Το μεγάλο πλακάκι δεν προσαρμόζεται, κάθεται σαν σανίδα. Αν από κάτω υπάρχει ένα εξόγκωμα ή ένα βαθούλωμα, μένει κενό ή η ακμή του σηκώνεται σε σχέση με το διπλανό. Γι' αυτό σε αυτή τη δουλειά μετράνε πρώτα απ' όλα το υπόστρωμα και ο τρόπος κόλλησης.

Στον τιμοκατάλογο θα βρείτε τρεις συγγενικές εργασίες:

• πλακάκια άνω των 60 cm: γενικός όρος για πλακάκια με τουλάχιστον μία πλευρά πάνω από 60 cm, όπως 60 × 120, 80 × 80 ή 120 × 120 cm,
• τοποθέτηση 60 × 120 cm: το πιο διαδεδομένο μεγάλο μέγεθος, το σηκώνουν δύο άτομα με βεντούζες και χωράει καλά σε ένα συνηθισμένο μπάνιο,
• πλάκες πολύ μεγάλου μεγέθους (για παράδειγμα 120 × 260 cm): ξεχωριστή κατηγορία, θέλουν πλαίσια μεταφοράς, περισσότερα χέρια και σχεδόν τέλεια επίπεδο υπόστρωμα.

Παίζει ρόλο και το πάχος. Το συνηθισμένο πορσελανάτο έχει συνήθως γύρω στα 9 με 10 mm. Οι λεπτές πλάκες των περίπου 6 mm είναι ελαφρύτερες, αλλά σπάνε πιο εύκολα στο χειρισμό. Οι χοντρές πλάκες εξωτερικού χώρου, γύρω στα 20 mm, μπαίνουν συχνά πάνω σε ρυθμιζόμενα πέλματα ή σε χαλίκι, κάτι που είναι άλλη διαδικασία από την κόλληση μέσα στο σπίτι. Μετράει και η επιφάνεια: το γυαλιστερό πλακάκι δείχνει κάθε διαφορά ύψους στις ακμές, ενώ το ματ και το ανάγλυφο είναι πιο «συγχωρητικά» και γλιστράνε λιγότερο σε μπάνιο ή βεράντα.

1. Μέτρηση του χώρου και σχέδιο τοποθέτησης: κατεύθυνση των πλακιδίων, άξονας των αρμών και θέση των κομμένων κομματιών, ώστε να μη μένουν στενές λωρίδες στους τοίχους.
2. Έλεγχος της επιπεδότητας και της αντοχής του υποστρώματος με μακρύ πήχη, διόρθωση των ανωμαλιών με εξομαλυντικό ή αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα.
3. Καθαρισμός από τη σκόνη και αστάρωμα. Στο μπάνιο και στη ντουζιέρα στεγάνωση, μαζί με ταινίες στις γωνίες και γύρω από τα σιφώνια.
4. Ανάμειξη ελαστικής κόλλας με αναδευτήρα σε χαμηλές στροφές και άπλωμα με οδοντωτή σπάτουλα τόσο στο υπόστρωμα όσο και στην πίσω πλευρά του πλακιδίου (διπλή επάλειψη).
5. Μεταφορά του πλακιδίου με βεντούζες, τοποθέτηση, πίεση και ευθυγράμμιση με σύστημα αλφαδιάσματος με σφήνες ή κλιπ.
6. Κατά διαστήματα ανασήκωμα ενός πλακιδίου για έλεγχο ότι η κόλλα καλύπτει όλη την πίσω πλευρά.
7. Αναμονή μέχρι να σκληρύνει η κόλλα όπως ορίζει ο κατασκευαστής, αφαίρεση των κλιπ και αρμολόγημα.
8. Γέμισμα των αρμών διαστολής στην περίμετρο και στις γωνίες με ελαστική σιλικόνη και καθαρισμός της επιφάνειας.

Στον τοίχο η πρώτη σειρά στηρίζεται συχνά σε έναν βοηθητικό πήχη, για να μη γλιστρήσει το βαρύ πλακάκι πριν πιάσει η κόλλα.

Το υπόστρωμα πρέπει να είναι γερό, στεγνό και επίπεδο. Οι κατασκευαστές μεγάλων πλακιδίων ζητούν συνήθως απόκλιση περίπου έως 2 mm σε πήχη δύο μέτρων, κάποιοι και αυστηρότερα. Η μπετοκονία πρέπει να έχει ωριμάσει αρκετά. Στα δάπεδα ανυδρίτη μετριέται επιπλέον η υπολειπόμενη υγρασία και η επιφάνεια τρίβεται. Στα ελληνικά σπίτια είναι συχνό να μπαίνει το καινούργιο πλακάκι πάνω σε παλιό πλακάκι ή μάρμαρο. Αυτό γίνεται μόνο αν το παλιό δάπεδο είναι σταθερό, χωρίς κούφια σημεία, και με κατάλληλο αστάρι πρόσφυσης.

Η κόλλα είναι τσιμεντοειδής ελαστική, κατά κανόνα κατηγορίας C2TE S1 ή S2 κατά ΕΛΟΤ EN 12004. Το S σημαίνει ότι η κόλληση αντέχει μικρές κινήσεις του υποστρώματος και αλλαγές θερμοκρασίας, κάτι σημαντικό και στη ζέστη του ελληνικού καλοκαιριού. Στα μεγάλα πλακάκια η οδοντωτή σπάτουλα έχει συνήθως δόντι γύρω στα 10 με 12 mm. Ο στόχος είναι σχεδόν πλήρης κάλυψη της πίσω πλευράς χωρίς κενά.

Οι αρμοί πρέπει να έχουν τουλάχιστον το πλάτος που προτείνει ο κατασκευαστής. Στα rectified πλακάκια, δηλαδή με λειασμένες ακμές, αυτό είναι συνήθως από 2 mm και πάνω. Ο εντελώς μηδενικός αρμός δεν είναι καλή ιδέα, γιατί η επιφάνεια χρειάζεται χώρο για μικρές κινήσεις. Εκτός από τους κανονικούς αρμούς χρειάζονται και αρμοί διαστολής στην περίμετρο, στα περάσματα μεταξύ δωματίων και στις μεγάλες επιφάνειες.

Τι γίνεται με την ενδοδαπέδια θέρμανση; Το πορσελανάτο ταιριάζει καλά, γιατί μεταφέρει καλά τη θερμότητα. Πριν την τοποθέτηση γίνεται δοκιμή πίεσης στις σωληνώσεις από τον υδραυλικό και σταδιακή πρώτη θέρμανση της μπετοκονίας. Μετά την τοποθέτηση η θέρμανση ανοίγει σιγά σιγά.

Ο κόπος, άρα και το τελικό κόστος, εξαρτάται κυρίως από τα εξής:

• κατάσταση του υποστρώματος: μια καινούργια ίσια μπετοκονία γλιτώνει πολύ χρόνο, ενώ παλιοί στραβοί σοβάδες και δάπεδα θέλουν πρώτα ίσιωμα,
• μέγεθος και βάρος: το 60 × 120 cm το βγάζουν δύο άτομα, οι πολύ μεγάλες πλάκες θέλουν περισσότερους και πλαίσια,
• πόσο «σπασμένος» είναι ο χώρος: κόγχες, εσοχές, ντουζιέρα με κλίση, λαμπάδες παραθύρων και πολλά κοψίματα γύρω από σωλήνες μακραίνουν τη δουλειά,
• τοίχος και δάπεδο μαζί: αν οι αρμοί πρέπει να συνεχίζουν από το ένα στο άλλο, το σχέδιο γίνεται πιο απαιτητικό,
• σχέδιο τοποθέτησης: στο σπαστό η μετατόπιση είναι συνήθως έως ένα τρίτο, γιατί τα μεγάλα πλακάκια έχουν συχνά ελαφριά καμπύλη. Αν το σχέδιο πρέπει να συνεχίζει, όπως στα πλακάκια που μιμούνται μάρμαρο, χρειάζεται διαλογή,
• μεταφορά: στενή σκάλα ή μικρό ασανσέρ σε πολυκατοικία δυσκολεύει το ανέβασμα των μεγάλων κουτιών.

Σε πολυκατοικία καλό είναι να συνεννοηθείτε από πριν με τον διαχειριστή για τις θορυβώδεις εργασίες, τις ώρες και τη μεταφορά υλικών από την είσοδο και το ασανσέρ.

• κόλληση σε μη ισιωμένο υπόστρωμα με την ελπίδα ότι η κόλλα θα «καλύψει» τη διαφορά,
• κόλλα μόνο στο υπόστρωμα ή «κουκκίδες» κόλλας, οπότε μένουν κενά που ακούγονται κούφια στο χτύπημα και ραγίζουν με το φορτίο,
• φθηνή μη ελαστική κόλλα που δεν αντέχει τις κινήσεις του υποστρώματος ούτε την ενδοδαπέδια θέρμανση,
• χωρίς σύστημα αλφαδιάσματος, με αποτέλεσμα οι ακμές των διπλανών πλακιδίων να βρίσκονται σε διαφορετικό ύψος,
• ξεχασμένοι αρμοί διαστολής στην περίμετρο και στις μεγάλες επιφάνειες,
• περπάτημα ή αρμολόγημα πριν σκληρύνει η κόλλα,
• απρόσεκτος χειρισμός, που σπάει μια γωνία ή ραγίζει το πλακάκι πριν καν μπει.

Όταν έρθει το υλικό, αξίζει να αποθηκεύσετε τα κουτιά όρθια ή πάνω σε ίσια βάση και να ελέγξετε ότι όλα τα πλακάκια είναι από την ίδια παρτίδα παραγωγής.

• περάστε πήχη πάνω στην επιφάνεια και ελέγξτε την επιπεδότητα σε διάφορες κατευθύνσεις,
• περάστε το δάχτυλο ή το νύχι πάνω από τους αρμούς: οι ακμές των διπλανών πλακιδίων δεν πρέπει να εξέχουν αισθητά,
• χτυπήστε ελαφρά τα πλακάκια, ειδικά στις γωνίες και στο κέντρο, για να ακούσετε αν βγάζουν κούφιο ήχο,
• ελέγξτε ότι οι αρμοί είναι ίσιοι, ίδιου πλάτους και εντελώς γεμάτοι,
• δείτε τα κοψίματα στους τοίχους, στις κάσες και γύρω από τους σωλήνες,
• βεβαιωθείτε ότι στην περίμετρο και στις γωνίες υπάρχουν ελαστικοί αρμοί διαστολής,
• στη ντουζιέρα ελέγξτε την κλίση προς το σιφώνι και τη σύνδεση με τη στεγάνωση,
• αν έχετε ενδοδαπέδια θέρμανση, ζητήστε οδηγίες για το πότε και πώς θα την ανοίξετε σταδιακά,
• κρατήστε μερικά πλακάκια από την ίδια παρτίδα για πιθανή επισκευή.