Μικροτσιμέντο

Η θέση μικροτσιμέντου καλύπτει ολόκληρο το σύστημα επίστρωσης σε ήδη προετοιμασμένο υπόστρωμα. Περιλαμβάνει καθαρισμό και αστάρωμα, σε υποστρώματα με κίνδυνο ρηγμάτωσης ενσωμάτωση υαλοπλέγματος, δύο έως τρεις στρώσεις βασικού και τελικού μικροτσιμέντου με τρίψιμο ανάμεσα στις στρώσεις και, στο τέλος, προστατευτικό βερνίκι σε δύο ή περισσότερα χέρια. Μέρος της εργασίας είναι επίσης η διαμόρφωση γωνιών, ακμών και ενώσεων με άλλα υλικά.

Συνήθως δεν περιλαμβάνονται η εξομάλυνση μεγάλων ανωμαλιών, νέα τσιμεντοκονία, η στεγάνωση της ντουζιέρας, η αποξήλωση και επανατοποθέτηση ειδών υγιεινής ή οι καθαιρέσεις. Αν το υπόστρωμα δεν είναι επίπεδο και γερό, αυτό αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή εργασία πριν από το μικροτσιμέντο.

Πού έχει νόημα

• ανακαίνιση μπάνιου, όταν δεν θέλετε να σπάσετε παλιά πλακάκια που είναι γερά κολλημένα,
• δάπεδα σε σαλόνι, κουζίνα και διάδρομο, που πρέπει να δείχνουν ενιαία χωρίς κατωκάσια,
• ντουζιέρες χωρίς σκαλοπάτι και τοίχοι γύρω από την μπανιέρα, εφόσον η στεγάνωση έχει γίνει σωστά,
• ποδιές κουζίνας, πάγκοι, σκάλες και έπιπλα από άκαμπτες πλάκες,
• καταστήματα, καφέ και γραφεία που αναζητούν βιομηχανική αισθητική.

Πού είναι μάλλον ρίσκο

• υποστρώματα που κινούνται, όπως παλιό παρκέ, σανίδια χωρίς σταθεροποίηση ή δάπεδα από πλάκες που λυγίζουν,
• φρέσκες τσιμεντοκονίες και σοβάδες που δεν έχουν στεγνώσει ακόμη,
• υποστρώματα με ανερχόμενη υγρασία, για παράδειγμα ένα υπόγειο χωρίς μόνωση,
• επιφάνειες με ενεργές ρωγμές και αρμούς διαστολής που θέλετε να καλυφθούν χωρίς διακοπή,
• εξωτερικοί χώροι, εκτός αν ο κατασκευαστής προσφέρει σύστημα ειδικά για εξωτερική χρήση.

Το μικροτσιμέντο δεν αντικαθιστά την επισκευή του υποστρώματος. Οι κατασκευαστές συμφωνούν ότι ό,τι κινείται από κάτω, αργά ή γρήγορα φαίνεται και στην επιφάνεια.

Το υπόστρωμα πρέπει να είναι γερό, στεγνό, καθαρό και σταθερό. Συνήθως πρόκειται για τσιμεντοκονία ή ανυδρίτη, σοβά, μπετόν, γυψοσανίδα στους τοίχους ή παλιά κεραμικά πλακάκια. Στα πλακάκια ελέγχεται πρώτα ότι κανένα δεν είναι κούφιο. Όσα έχουν ξεκολλήσει αντικαθίστανται ή ξανακολλιούνται, η επιφάνεια απολιπαίνεται και οι αρμοί γεμίζουν, ώστε να μη διαγράφονται μέσα από τη λεπτή στρώση.

Τα απορροφητικά υποστρώματα, όπως ο σοβάς και η τσιμεντοκονία, δέχονται αστάρι που εξισώνει την απορροφητικότητα. Τα μη απορροφητικά, όπως το εφυάλωμα των πλακακιών, δέχονται αστάρι πρόσφυσης με χαλαζιακή άμμο, ώστε το μικροτσιμέντο να έχει κάπου να πιάσει. Σε υποστρώματα όπου υπάρχει κίνδυνος ρηγμάτωσης, στην πρώτη στρώση ενσωματώνεται υαλόπλεγμα. Το κατάλληλο αστάρι το ορίζει ο κατασκευαστής του συστήματος, και δεν είναι καλή ιδέα να συνδυάζονται προϊόντα διαφορετικών εταιρειών.

Οι νέες τσιμεντοκονίες πρέπει να στεγνώσουν επαρκώς. Το ακριβές όριο υγρασίας το δίνει ο κατασκευαστής, και στην πράξη μετριέται με τη μέθοδο καρβιδίου ή με υγρασιόμετρο. Με ενδοδαπέδια θέρμανση, η τσιμεντοκονία πρέπει να έχει θερμανθεί σύμφωνα με πρωτόκολλο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες.

1. Ελέγχετε την επιπεδότητα, την αντοχή και την υγρασία του υποστρώματος και εντοπίζετε κούφια σημεία χτυπώντας ελαφρά.
2. Επισκευάζετε ανωμαλίες και ρωγμές, στα πλακάκια γεμίζετε τους αρμούς και τρίβετε το εφυάλωμα.
3. Αναρροφάτε τη σκόνη, απολιπαίνετε και καθαρίζετε το υπόστρωμα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
4. Περνάτε αστάρι ή αστάρι πρόσφυσης ανάλογα με το υπόστρωμα και το αφήνετε να στεγνώσει.
5. Σε υποστρώματα με κίνδυνο, ενσωματώνετε υαλόπλεγμα με επικαλύψεις στην πρώτη στρώση.
6. Απλώνετε την πρώτη βασική στρώση μικροτσιμέντου λεπτά με ανοξείδωτη σπάτουλα.
7. Όταν στεγνώσει, τρίβετε τη στρώση και αναρροφάτε τη σκόνη.
8. Απλώνετε ακόμη μία βασική στρώση και τρίβετε ξανά.
9. Απλώνετε μία ή δύο τελικές στρώσεις λεπτόκοκκου μικροτσιμέντου, που καθορίζουν την τελική όψη.
10. Αφήνετε την τελική στρώση να στεγνώσει, την τρίβετε απαλά και ξεσκονίζετε προσεκτικά.
11. Περνάτε το προστατευτικό βερνίκι με ρολό σε τουλάχιστον δύο χέρια σύμφωνα με το τεχνικό φυλλάδιο.
12. Προστατεύετε την επιφάνεια από νερό και φορτία μέχρι την πλήρη σκλήρυνση.

Για μια ιδέα των χρόνων: ο Δανός κατασκευαστής Urban Hald αναφέρει στις οδηγίες του στρώσεις μικροτσιμέντου έως 1 mm, στέγνωμα 2 έως 4 ωρών πριν από το τρίψιμο, τουλάχιστον 12 ώρες από την τελευταία στρώση μέχρι το βερνίκωμα και το δεύτερο χέρι βερνικιού μετά από 8 ώρες. Σύμφωνα με τις ίδιες οδηγίες, μπορείτε να πατήσετε την επιφάνεια με κάλτσες μετά από 24 ώρες, αλλά είναι στεγανή και πλήρως σκληρυμένη μόνο μετά από 7 ημέρες. Άλλες εταιρείες έχουν παρόμοιους αλλά όχι ίδιους χρόνους, γι' αυτό αποφασιστικό είναι το τεχνικό φυλλάδιο του συστήματος που χρησιμοποιείται.

Μονοσυστατικό και δισυστατικό μικροτσιμέντο

Τα μονοσυστατικά συστήματα απλώς αναμειγνύονται με νερό. Είναι πιο εύκολα στην προετοιμασία και ταιριάζουν σε μικρότερες επιφάνειες. Τα δισυστατικά αναμειγνύονται με πολυμερική ρητίνη, που αυξάνει την ελαστικότητα και την πρόσφυση. Σε δάπεδα με μεγαλύτερη καταπόνηση και σε μπάνια προτιμώνται συχνότερα τα δισυστατικά.

Χονδρόκοκκο και λεπτόκοκκο μικροτσιμέντο

Οι βασικές στρώσεις γίνονται με πιο χονδρόκοκκο υλικό που δίνει αντοχή. Οι τελικές στρώσεις είναι λεπτόκοκκες και καθορίζουν την υφή. Μια λεπτόκοκκη επιφάνεια δείχνει λεία και ματ, μια πιο χονδρόκοκκη μοιάζει περισσότερο με πέτρα και γλιστράει λιγότερο. Για δάπεδα μπάνιου επιλέγεται γι' αυτό συχνά λίγο πιο χονδρόκοκκη τελική στρώση ή βερνίκι με αντιολισθητικό πρόσθετο.

Βερνίκια και προστασία

Το βερνίκι είναι αυτό που προστατεύει το μικροτσιμέντο από νερό, λίπη και λεκέδες. Συνήθως χρησιμοποιούνται δισυστατικά πολυουρεθανικά βερνίκια σε ματ, σατινέ ή γυαλιστερό φινίρισμα. Το βερνίκι πρέπει να είναι από τον ίδιο κατασκευαστή με το μικροτσιμέντο. Ένα άλλο βερνίκι μπορεί να αφήσει κηλίδες ή να ξεφλουδίσει.

Χρώμα

Το μικροτσιμέντο χρωματίζεται με πιγμέντα κατευθείαν κατά την ανάμειξη. Γι' αυτό η απόχρωση ετοιμάζεται για όλη την επιφάνεια μαζί ή με ακριβή συνταγή. Σε συμπληρωματική ανάμειξη είναι δύσκολο να πετύχετε ακριβώς την ίδια απόχρωση, και αυτός είναι ο λόγος που οι μικρές επισκευές σε μεγάλη επιφάνεια συνήθως δεν γίνονται αόρατες.

Το βερνικωμένο μικροτσιμέντο αντέχει στο νερό, αλλά από μόνο του δεν είναι στεγάνωση. Στη ντουζιέρα και γύρω από την μπανιέρα εφαρμόζεται γι' αυτό πρώτα στεγανωτική στρώση, με ταινίες στις γωνίες και μανσέτες γύρω από το σιφώνι και τις μπαταρίες. Σε ντουζιέρα στο ίδιο επίπεδο με το δάπεδο, η κλίση προς το σιφώνι πρέπει να έχει διαμορφωθεί ήδη στο υπόστρωμα, το μικροτσιμέντο απλώς την ακολουθεί.

Μικροτσιμέντο μπορεί να εφαρμοστεί και πάνω από ενδοδαπέδια θέρμανση. Σύμφωνα με τους κατασκευαστές, η θέρμανση κλείνει αρκετές ημέρες πριν από την εφαρμογή και ανοίγει ξανά μόνο αφού σκληρύνει το βερνίκι. Η Urban Hald αναφέρει κλείσιμο τουλάχιστον 72 ώρες πριν από τις εργασίες και άνοιγμα το νωρίτερο 24 ώρες μετά το τελευταίο χέρι βερνικιού. Στη συνέχεια η θερμοκρασία ανεβαίνει σταδιακά. Τα απότομα ανεβάσματα προκαλούν τάσεις και τριχοειδείς ρωγμές.

Η εφαρμογή γίνεται σε θερμοκρασία χώρου και υποστρώματος περίπου 10 έως 25 °C. Στο κρύο το υλικό στεγνώνει αργά και ίσως δεν σκληρύνει σωστά. Στη ζέστη και στο ρεύμα αέρα, κάτι συνηθισμένο το ελληνικό καλοκαίρι, στεγνώνει πολύ γρήγορα και δουλεύεται δύσκολα, γι' αυτό τους θερινούς μήνες προτιμώνται οι πιο δροσερές ώρες της ημέρας.

• απροετοίμαστο υπόστρωμα: κούφια πλακάκια, σκόνη ή λίπη προκαλούν αποκολλήσεις και ρωγμές,
• καλυμμένος αρμός διαστολής: η κίνηση του υποστρώματος μεταφέρεται στην επιφάνεια και εμφανίζεται ρωγμή ακριβώς πάνω από τον αρμό,
• υπόστρωμα που κινείται: σε παρκέ ή σε δάπεδο που λυγίζει σκάει ακόμη και το πλέγμα,
• πολύ παχιά στρώση με τη μία: το υλικό συρρικνώνεται και δημιουργεί δίκτυο τριχοειδών ρωγμών,
• παράλειψη τριψίματος: η επόμενη στρώση πιάνει χειρότερα και η επιφάνεια μένει ανώμαλη,
• κακή ανάμειξη πιγμέντου: εμφανίζονται πιο σκούρες ραβδώσεις και κηλίδες,
• βερνίκι άλλου κατασκευαστή: αλλαγή χρώματος, γαλακτώδεις κηλίδες ή ξεφλούδισμα,
• έλλειψη στεγάνωσης στη ντουζιέρα: το νερό περνά από μικρορωγμές στο υπόστρωμα και στα πλακάκια από κάτω,
• πρόωρη επαφή με νερό: το βερνίκι δεν έχει σκληρύνει ακόμη και μένουν λευκά σημάδια στην επιφάνεια.

Στην πράξη συμβαίνει ο ιδιοκτήτης να περιμένει μια επιφάνεια τόσο ομοιόμορφη όσο μια λακαρισμένη πλάκα. Το μικροτσιμέντο είναι χειροποίητη δουλειά, και τα ίχνη της σπάτουλας και οι λεπτές διαφορές απόχρωσης είναι μέρος του. Αξίζει γι' αυτό, πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, να δείτε δείγμα ή ολοκληρωμένο έργο του ίδιου συνεργείου και να συμφωνήσετε ποια όψη θεωρείται αποδεκτή.

Στην απόφαση, το μικροτσιμέντο συγκρίνεται συνήθως με τα πλακάκια μεγάλου μεγέθους και με τα χυτά δάπεδα εποξειδικής ή πολυουρεθανικής ρητίνης. Κάθε λύση έχει διαφορετική λογική.

• μικροτσιμέντο: λεπτή στρώση χωρίς αρμούς, που εφαρμόζεται και σε τοίχους, έπιπλα και σκάλες. Η όψη είναι χειροποίητη και κάθε επιφάνεια είναι λίγο διαφορετική. Χρειάζεται τακτική φροντίδα του βερνικιού,
• πλακάκια μεγάλου μεγέθους: πολύ ανθεκτικά και σχεδόν χωρίς συντήρηση, με λίγους αρμούς που όμως δεν εξαφανίζονται εντελώς. Σε ανακαίνιση συνήθως σπάνε τα παλιά και διορθώνεται το υπόστρωμα,
• χυτό δάπεδο: αυτοεπιπεδούμενη στρώση κυρίως για δάπεδα, ανθεκτική στη φθορά, αλλά ακατάλληλη για τοίχους και ντουζιέρες και με πιο τεχνική όψη.

Το μικροτσιμέντο κερδίζει εκεί όπου μετράει η ενιαία επιφάνεια σε δάπεδο και τοίχους και όπου το σπάσιμο των παλιών πλακακιών θα σήμαινε πολλή σκόνη και χρόνο. Το πλακάκι κερδίζει όπου ζητείται η ελάχιστη συντήρηση και η μέγιστη αντοχή, για παράδειγμα στην είσοδο ή στο πλυσταριό.

Η μικρή επιφάνεια ανάμεσα στον πάγκο και στα πάνω ντουλάπια είναι καλό σημείο για μια πρώτη δοκιμή. Ένα λάθος εδώ διορθώνεται χωρίς μεγάλο κόστος, και η τεχνική μαθαίνεται όπως και σε ένα δάπεδο.

1. Αγοράζετε ολοκληρωμένο σύστημα ενός κατασκευαστή: αστάρι, βασικό και τελικό μικροτσιμέντο, πιγμέντο, βερνίκι και σπάτουλα.
2. Κατεβάζετε την ασφάλεια, αφαιρείτε πρίζες και διακόπτες και καλύπτετε πάγκο, ντουλάπια και γύρω χώρο με ταινία και νάιλον.
3. Τρίβετε και απολιπαίνετε τα παλιά πλακάκια, γεμίζετε τους αρμούς και περνάτε αστάρι πρόσφυσης.
4. Αναμειγνύετε σύμφωνα με τις οδηγίες μόνο όση ποσότητα προλαβαίνετε να δουλέψετε μέσα στον χρόνο εργασιμότητας.
5. Απλώνετε λεπτή πρώτη στρώση, την αφήνετε να στεγνώσει και την τρίβετε.
6. Απλώνετε τη δεύτερη και την τελική στρώση, κρατώντας τη σπάτουλα σε μικρή γωνία και δουλεύοντας σταυρωτά.
7. Όταν στεγνώσει, τρίβετε με λεπτό γυαλόχαρτο, αναρροφάτε και σκουπίζετε με υγρό πανί.
8. Περνάτε το βερνίκι με ρολό σε δύο λεπτά χέρια, τηρώντας τον χρόνο αναμονής ανάμεσά τους.
9. Αφαιρείτε την ταινία πριν σκληρύνει πλήρως το βερνίκι, ώστε να μη σκιστεί η ακμή.
10. Αφήνετε την ποδιά να σκληρύνει πλήρως πριν την εκθέσετε σε νερό και λίπη.

Αν έχετε αμφιβολία, ελέγξτε στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου σας αν η συγκεκριμένη εργασία χρειάζεται κάποια έγκριση. Σε πολυκατοικία καλό είναι να τηρείτε τον κανονισμό και τις ώρες κοινής ησυχίας, ιδιαίτερα στο τρίψιμο, και όταν η εργασία αφορά τη ντουζιέρα ή την αποχέτευση να έχετε υπόψη ότι μια διαρροή μπορεί να ζημιώσει το διαμέρισμα από κάτω.

Στην Ελλάδα το μικροτσιμέντο το εφαρμόζουν κυρίως εξειδικευμένα συνεργεία και τεχνίτες που έχουν εκπαιδευτεί από τον κατασκευαστή του συστήματος. Ζητήστε φωτογραφίες ή διευθύνσεις ολοκληρωμένων έργων, γραπτή προσφορά που αναφέρει το σύστημα και το βερνίκι, και νόμιμο παραστατικό για την εργασία.

Κοιτάξτε την επιφάνεια με πλάγιο φως, για παράδειγμα με έναν φακό ακουμπισμένο στο δάπεδο. Έτσι αναδεικνύονται οι ανωμαλίες, οι κοφτερές ακμές από τη σπάτουλα και τα σημεία χωρίς βερνίκι. Χτυπήστε ελαφρά την επιφάνεια, ο ήχος πρέπει να είναι ίδιος παντού. Περάστε το δάχτυλο στις ακμές και στις γωνίες, δεν πρέπει να είναι κοφτερές ούτε σπασμένες.

Στη ντουζιέρα, μετά την πλήρη σκλήρυνση, ανοίξτε το νερό και παρατηρήστε αν κυλάει προς το σιφώνι χωρίς να λιμνάζει πουθενά. Για το μπάνιο ζητήστε πληροφορίες για τη στεγάνωση που χρησιμοποιήθηκε και φωτογραφίες πριν από την εφαρμογή του μικροτσιμέντου.

Λίστα παραλαβής

• η επιφάνεια είναι ενιαία, χωρίς ρωγμές και αποκολλήσεις,
• η απόχρωση είναι ίδια σε όλη την επιφάνεια, χωρίς έντονες ραβδώσεις,
• το βερνίκι έχει περαστεί παντού, και στις ακμές, στις γωνίες και γύρω από το σιφώνι,
• οι αρμοί διαστολής έχουν διατηρηθεί και έχουν γεμίσει με ελαστικό σφραγιστικό,
• οι ενώσεις με είδη υγιεινής, κατωκάσια και άλλα υλικά είναι καθαρές και σφραγισμένες,
• το νερό της ντουζιέρας κυλάει προς το σιφώνι,
• το συνεργείο παρέδωσε το όνομα του συστήματος, του βερνικιού και οδηγίες φροντίδας,
• έχει συμφωνηθεί από πότε η επιφάνεια δέχεται πλήρη χρήση.

Για τον καθημερινό καθαρισμό αρκεί νερό με ουδέτερο απορρυπαντικό. Τα επιθετικά καθαριστικά, η χλωρίνη, οι λειαντικές κρέμες και οι ατμοκαθαριστές καταστρέφουν το βερνίκι. Κάτω από τα πόδια των επίπλων μπαίνουν τσόχες. Σε δάπεδα με πολλή κίνηση το βερνίκι ανανεώνεται μετά από μερικά χρόνια, και οι κατασκευαστές συνιστούν να περνιέται τακτικά ένα χέρι συντήρησης, ώστε η επιφάνεια να μένει όμορφη και ανθεκτική.

Στον τιμοκατάλογο του NUMIQ το μικροτσιμέντο υπολογίζεται ως εργασία ανά m², μαζί με τα μικρά αναλώσιμα. Το ίδιο το σύστημα μικροτσιμέντου και το βερνίκι αναγράφονται χωριστά ως υλικό. Η ενδεικτική τιμή εργασίας είναι περίπου 94 € ανά m². Οι τιμές διαφέρουν ανά περιοχή και πόλη, και συνήθως είναι υψηλότερες στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στα νησιά.

Στο αποτέλεσμα επιδρούν κυρίως η κατάσταση του υποστρώματος και το μέγεθος της επιφάνειας. Ένα μικρό μπάνιο με πολλές γωνίες, κόγχες και διελεύσεις σωλήνων θέλει περισσότερο χρόνο ανά τετραγωνικό μέτρο από ένα μεγάλο επίπεδο δάπεδο. Οι τοίχοι και τα ταβάνια είναι πιο αργά από το δάπεδο. Μετράει επίσης αν χρειάζεται πλέγμα, αστάρι πρόσφυσης στα πλακάκια, ο αριθμός των τελικών στρώσεων και ο τύπος του βερνικιού. Η επισκευή του υποστρώματος, η εξομάλυνση και η στεγάνωση υπολογίζονται ως ξεχωριστές εργασίες.

Αν σκέφτεστε κλασικά πλακάκια, διαβάστε το άρθρο Τοποθέτηση πλακιδίων. Μια παρόμοια διακοσμητική επένδυση τοίχων περιγράφεται στο άρθρο Βενετσιάνικο κονίαμα (γυαλιστερή σπατουλαριστή επίστρωση). Η στεγάνωση κάτω από τη ντουζιέρα αναλύεται στο άρθρο Υγρομόνωση μπάνιου κάτω από πλακάκια.